Η ΕΕ ανοίγει δίαυλο με τους Ταλιμπάν για τις επιστροφές μεταναστών
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει απευθείας συνομιλίες με τους Ταλιμπάν για την επιστροφή Αφγανών μεταναστών. Η απόφαση φέρνει το Βέλγιο στο επίκεντρο μιας ευαίσθητης διπλωματικής διαδικασίας και ανοίγει νέα συζήτηση για τη σχέση της Ευρώπης με το καθεστώς της Καμπούλ.
Η ΕΕ αναζητά πρακτικές λύσεις για τις επιστροφές Αφγανών μεταναστών μέσω διαλόγου με τους Ταλιμπάν.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε ένα από τα πιο ευαίσθητα διπλωματικά εγχειρήματα μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία το 2021. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει απευθείας συνομιλίες με εκπροσώπους της Καμπούλ για την επιστροφή Αφγανών μεταναστών, ενώ το Βέλγιο ξεκίνησε ελέγχους ασφαλείας για πιθανή χορήγηση θεωρήσεων σε αντιπροσωπεία των Ταλιμπάν.
σχετικά άρθρα
Η υπόθεση δημιουργεί πολιτικές και νομικές προκλήσεις, καθώς κανένα κράτος-μέλος της ΕΕ δεν αναγνωρίζει επίσημα τους Ταλιμπάν ως νόμιμη κυβέρνηση του Αφγανιστάν. Ωστόσο, οι Βρυξέλλες αναζητούν πρακτικές λύσεις για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών και των επιστροφών.
Η μετανάστευση φέρνει την Ευρώπη πιο κοντά στην Καμπούλ
Τα τελευταία χρόνια αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πιέζουν για αποτελεσματικότερους μηχανισμούς επιστροφής μεταναστών των οποίων οι αιτήσεις ασύλου απορρίπτονται.
Το πρόβλημα είναι ότι χωρίς συνεργασία με τις αρχές του Αφγανιστάν οι επιστροφές παραμένουν εξαιρετικά δύσκολες. Για τον λόγο αυτόν αντιπροσωπείες κρατών-μελών της ΕΕ, μεταξύ των οποίων και του Βελγίου, πραγματοποίησαν επαφές στην Καμπούλ ήδη από τις αρχές του έτους.
Η υπουργός Μετανάστευσης του Βελγίου είχε ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να βρει «διπλωματικές και πρακτικές λύσεις» για τη διαχείριση του ζητήματος, ανοίγοντας τον δρόμο για τη σημερινή πρωτοβουλία.
Το Βέλγιο σε δύσκολη θέση
Η βελγική κυβέρνηση βρίσκεται στο επίκεντρο της διαδικασίας επειδή οι Βρυξέλλες φιλοξενούν τους βασικούς θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο υπουργός Εξωτερικών Μαξίμ Πρεβό είχε δηλώσει στο παρελθόν ότι δεν επιθυμεί τη χορήγηση βίζας σε εκπροσώπους των Ταλιμπάν. Ωστόσο, η ιδιότητα του Βελγίου ως χώρας υποδοχής των ευρωπαϊκών θεσμών δημιουργεί ειδικές υποχρεώσεις.
Για τον λόγο αυτό οι υπηρεσίες ασφαλείας εξετάζουν ήδη τα ονόματα που διαβίβασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παρότι δεν έχει κατατεθεί ακόμη επίσημη αίτηση θεώρησης.
Η ΕΕ επιλέγει τον ρεαλισμό
Ο επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων Μάγκνους Μπρούνερ έδωσε το στίγμα των Βρυξελλών όταν δήλωσε ότι η Ένωση δεν σχεδιάζει να αναγνωρίσει το καθεστώς των Ταλιμπάν αλλά δεν μπορεί να αγνοήσει την πραγματικότητα.
Η δήλωση αυτή αποτυπώνει τη νέα προσέγγιση που διαμορφώνεται σε αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Οι κυβερνήσεις διαχωρίζουν πλέον τη διπλωματική αναγνώριση από την πρακτική συνεργασία σε ζητήματα ασφάλειας, μεταναστευτικής πολιτικής και ανθρωπιστικής βοήθειας.
Παρόμοια μοντέλα επαφών εφαρμόζουν ήδη αρκετές χώρες της περιοχής, όπως το Πακιστάν, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι αντιδράσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα
Η πρωτοβουλία προκαλεί έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Οι επικριτές της διαδικασίας υποστηρίζουν ότι οποιαδήποτε επίσημη επαφή προσφέρει πολιτική νομιμοποίηση στους Ταλιμπάν, οι οποίοι συνεχίζουν να επιβάλλουν αυστηρούς περιορισμούς στις γυναίκες, στην εκπαίδευση και στις ατομικές ελευθερίες.
Από την άλλη πλευρά, αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εκτιμούν ότι η πλήρης απομόνωση της Καμπούλ δεν απέφερε αποτελέσματα τα τελευταία πέντε χρόνια και ότι η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών απαιτεί λειτουργικούς διαύλους επικοινωνίας.
Τι δείχνει η εξέλιξη
Η υπόθεση αποκαλύπτει μια σημαντική μεταβολή στην ευρωπαϊκή πολιτική απέναντι στο Αφγανιστάν. Η ΕΕ εξακολουθεί να απορρίπτει την επίσημη αναγνώριση των Ταλιμπάν, όμως πλέον προχωρά σε απευθείας επαφές όταν το απαιτούν ζητήματα ασφαλείας και μετανάστευσης.
Η εξέλιξη δείχνει ότι η Ευρώπη περνά σταδιακά από την πολιτική της απομόνωσης στην πολιτική της επιλεκτικής συνεργασίας. Η διαδικασία παραμένει εξαιρετικά ευαίσθητη, ωστόσο οι Βρυξέλλες φαίνεται ότι θεωρούν πλέον αναπόφευκτο τον διάλογο με την Καμπούλ για τη διαχείριση ενός από τα πιο δύσκολα μεταναστευτικά ζητήματα της ηπείρου.
Εκτίμηση
Η συγκεκριμένη υπόθεση μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής για τις σχέσεις ΕΕ – Ταλιμπάν. Αν πραγματοποιηθεί τελικά η επίσκεψη στις Βρυξέλλες, θα πρόκειται για την πιο θεσμική επαφή των δύο πλευρών από το 2021. Παρότι η Ευρώπη δεν πρόκειται να αναγνωρίσει επίσημα το καθεστώς, η ανάγκη ελέγχου των μεταναστευτικών ροών οδηγεί αρκετές κυβερνήσεις σε μια πιο πραγματιστική προσέγγιση. Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν αυτή η συνεργασία θα περιοριστεί στις επιστροφές μεταναστών ή αν θα εξελιχθεί σε ευρύτερο δίαυλο επικοινωνίας με το Αφγανιστάν.
