Κυριαρχία με αμερικανικά τσιπ: 30 δισεκατομμύρια έναντι 700 — η Ευρώπη μπαίνει στην κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης 20 βήματα πίσω
Οι Βρυξέλλες ονομάζουν το σχέδιο «τεχνολογική κυριαρχία». Ωστόσο, το βασίζουν σε επιστολές προθέσεων με τους ίδιους αμερικανικούς κατασκευαστές τσιπ που η Ευρώπη θέλει να ανταγωνιστεί.
Διακομιστές σε κέντρο δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης· η Ευρωπαϊκή Ένωση ξεκίνησε διαγωνισμό για επτά «γιγαεργοστάσια» υπολογιστικής ισχύος.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εγκαινίασε διαγωνισμό για επτά «γιγαεργοστάσια» τεχνητής νοημοσύνης. Ο στόχος είναι φιλόδοξος: να μειωθεί η εξάρτηση από αμερικανική και κινεζική υπολογιστική ισχύ. Δηλαδή, να αποκτήσει η Ευρώπη δική της, κυρίαρχη υποδομή για την εκπαίδευση προηγμένων μοντέλων. Μάλιστα, η Επιτροπή διαθέτει έως δέκα δισεκατομμύρια ευρώ δημόσιου χρήματος, αναμένοντας άλλα είκοσι από ιδιώτες. Ωστόσο, το ίδιο σχέδιο βασίζεται ήδη σε συμφωνίες με αμερικανικούς κατασκευαστές τσιπ. Έτσι, η λέξη «κυριαρχία» αποκτά από την αρχή μια εσωτερική αντίφαση.
σχετικά άρθρα
Τι προβλέπει το σχέδιο
Ας δούμε πρώτα τα τεχνικά χαρακτηριστικά του διαγωνισμού. Είναι πράγματι μεγάλης κλίμακας. Πρώτον, κάθε γιγαεργοστάσιο θα διαθέτει τουλάχιστον εκατό χιλιάδες προηγμένα τσιπ τεχνητής νοημοσύνης. Δεύτερον, αυτό αντιστοιχεί περίπου σε τετραπλάσια ισχύ από τα σημερινά κέντρα δεδομένων της Ένωσης. Μάλιστα, οι προσφορές κλείνουν στις δώδεκα Νοεμβρίου, με ανάθεση αρχές του 2027. Επιπλέον, οι εγκαταστάσεις πρέπει να λειτουργήσουν εντός δεκαοκτώ μηνών από την υπογραφή. Ωστόσο, το αρχικό σχέδιο προέβλεπε μόλις πέντε τοποθεσίες, πριν αυξηθεί σε επτά λόγω ενδιαφέροντος κρατών-μελών. Γι’ αυτό η φιλοδοξία του προγράμματος διευρύνθηκε ήδη πριν καν ξεκινήσει.
Κυριαρχία με αμερικανικά τσιπ
Η κεντρική αντίφαση, όμως, βρίσκεται στην ίδια τη βάση του σχεδίου. Και δεν είναι λεπτομέρεια. Καταρχάς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέγραψε ήδη επιστολές προθέσεων με τις αμερικανικές AMD, Nvidia και Qualcomm. Έπειτα, στόχος είναι να διασφαλιστεί «απρόσκοπτη πρόσβαση» σε αναγκαίο υλικό για τις κοινοπραξίες γιγαεργοστασίων. Μάλιστα, καμία ευρωπαϊκή εταιρεία δεν κατασκευάζει σήμερα αντίστοιχα προηγμένα τσιπ σε συγκρίσιμη κλίμακα. Επιπλέον, πρόεδρος κλαδικής ένωσης στην Πολωνία επεσήμανε ότι το σχέδιο περιορίζει ποιος μπορεί να κατέχει τα γιγαεργοστάσια, όχι σε ποιον πωλείται η υπολογιστική τους παραγωγή. Ωστόσο, αυτό σημαίνει ότι οι ίδιοι αμερικανικοί κολοσσοί μπορούν τελικά να αγοράσουν μεγάλο μέρος της «κυρίαρχης» ευρωπαϊκής ισχύος. Γι’ αυτο η κυριαρχία κινδυνεύει να μείνει στα χαρτιά.
Το χάσμα κλίμακας
Το μέγεθος του ευρωπαϊκού σχεδίου, εξάλλου, φαντάζει μικρό μπροστά στον πραγματικό ανταγωνισμό. Οι αριθμοί το αποδεικνύουν καθαρά. Πρώτον, οι μεγάλες αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες σχεδιάζουν συνολικές επενδύσεις έως επτακόσια είκοσι πέντε δισεκατομμύρια δολάρια μόνο για το 2026. Δεύτερον, το ποσό αυτό αντιστοιχεί περίπου σε είκοσι φορές τα συνολικά τριάντα δισεκατομμύρια ευρώ του ευρωπαϊκού σχεδίου. Μάλιστα, η αύξηση αυτή στις αμερικανικές δαπάνες φτάνει τα εκατόν πενήντα δισεκατομμύρια μόνο σε σχέση με το 2023. Επιπλέον, η ίδια η Επίτροπος Τεχνολογικής Κυριαρχίας παραδέχτηκε ότι η πρόσβαση σε ακατέργαστη υπολογιστική ισχύ αποτελεί «στρατηγική αναγκαιότητα». Ωστόσο, η αναγκαιότητα αυτή έρχεται με χρονική καθυστέρηση δεκαοκτώ μηνών πριν καν λειτουργήσει η πρώτη εγκατάσταση. Γι’ αυτο το χάσμα κλίμακας δύσκολα κλείνει με ένα μόνο πρόγραμμα.
Το ρύζι της ηλεκτρονικής
Παράλληλα με τη μάχη για τα μεγάλα τσιπ, εξελίσσεται και μια αθόρυβη μάχη για μικροσκοπικά εξαρτήματα. Με την Κίνα μπροστά. Καταρχήν, η κινεζική αλυσίδα εφοδιασμού πολυστρωματικών κεραμικών πυκνωτών, γνωστών ως MLCC, αγωνίζεται να καλύψει εκρηκτική ζήτηση. Ακολούθως, τα εξαρτήματα αυτά αποκαλούνται «το ρύζι της ηλεκτρονικής», αφού ρυθμίζουν ρεύματα σε κάθε συσκευή, από κινητά έως διακομιστές τεχνητής νοημοσύνης. Μάλιστα, κινεζική εταιρεία προμήθειας διηλεκτρικής σκόνης ανέφερε αύξηση πωλήσεων σχεδόν δεκαεπτά τοις εκατό στο πρώτο εξάμηνο του 2026. Επιπλέον, αναλυτές της Goldman Sachs περιγράφουν τον κύκλο αυτό ως τον «μεγαλύτερο και μακρύτερο» στην ιστορία του κλάδου. Ωστόσο, ενώ η Ευρώπη διαπραγματεύεται συμβόλαια για τσιπ υψηλού επιπέδου, η Κίνα κυριαρχεί ήδη στα αόρατα, θεμελιώδη εξαρτήματα που τα υποστηρίζουν. Γι’ αυτο η κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης διεξάγεται ταυτόχρονα σε πολλά, διαφορετικά επίπεδα.
Μετρητά ακόμη υποθετικά
Πέρα από τη διεθνή σύγκριση, υπάρχει και ένα εσωτερικό, πρακτικό πρόβλημα. Αφορά τη χρηματοδότηση. Πρώτον, δημοσιεύματα σημειώνουν ότι μόνο ένα δισεκατομμύριο ευρώ από τα δέκα δημόσιας χρηματοδότησης είναι πραγματικά επιβεβαιωμένο από τον τρέχοντα προϋπολογισμό. Δεύτερον, η Επιτροπή υπολογίζει ότι κάθε ευρώ δημόσιας στήριξης θα προσελκύσει περίπου δύο ευρώ ιδιωτικών κεφαλαίων. Μάλιστα, ο υπολογισμός αυτός παραμένει προς το παρόν υπόθεση εργασίας, όχι δεσμευμένη επένδυση. Επιπλέον, η Γερμανία προχωρά ήδη μονομερώς σε δικό της πρόγραμμα εκατό χιλιάδων επεξεργαστών, με στόχο το 2027. Ωστόσο, τέτοιες εθνικές πρωτοβουλίες δείχνουν την έλλειψη πλήρους συντονισμού ανάμεσα στα κράτη-μέλη. Γι’ αυτο ο τίτλος των τριάντα δισεκατομμυρίων παραμένει, σε μεγάλο βαθμό, ακόμη υποθετικός.
Το ελληνικό διακύβευμα
Και τώρα η οπτική που αφορά άμεσα εμάς. Η υπόθεση αυτή έχει πρακτικές συνέπειες. Πρώτον, μικρότερες οικονομίες όπως η ελληνική εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από κοινοτικά προγράμματα για πρόσβαση σε προηγμένη υπολογιστική υποδομή. Δεύτερον, η κατανομή των επτά γιγαεργοστασίων ανάμεσα στα κράτη-μέλη αποτελεί ήδη αντικείμενο ανταγωνισμού και διαπραγμάτευσης. Μάλιστα, ελληνικές επιχειρήσεις τεχνολογίας θα μπορούσαν δυνητικά να επωφεληθούν από πρόσβαση σε τέτοια υποδομή. Επιπλέον, η εξάρτηση από αμερικανικό υλικό αφορά εξίσου κάθε ευρωπαϊκή χώρα, μικρή ή μεγάλη. Ωστόσο, η ελληνική συμμετοχή στη διαμόρφωση αυτών των αποφάσεων παραμένει περιορισμένη. Γι’ αυτο η παρακολούθηση της εξέλιξης αποκτά πρακτική, όχι μόνο συμβολική, σημασία.
Το συμπέρασμα
Στο τέλος μένει μια εικόνα με σαφή, αν και ανησυχητικά, όρια. Μια φιλόδοξη λέξη, μια πιο σεμνή πραγματικότητα. Πρώτον, η Ευρώπη επιχειρεί πράγματι ένα σημαντικό, πρώτο βήμα προς τη δική της υπολογιστική υποδομή. Ωστόσο, το βήμα αυτό παραμένει είκοσι φορές μικρότερο από τον αμερικανικό ανταγωνισμό, και θεμελιωμένο σε ξένη τεχνολογία υλικού. Μάλιστα, η Κίνα προηγείται ήδη σε κρίσιμα, μικρότερα εξαρτήματα που κανείς δεν βλέπει. Γι’ αυτο η «κυριαρχία» παραμένει προς το παρόν φιλοδοξία υπό κατασκευή, όχι κεκτημένο. Τελικά, στην κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης, η απόσταση μετριέται όχι μόνο σε δισεκατομμύρια, αλλά και σε ποιος κατέχει τα θεμέλια πάνω στα οποία χτίζονται.
Σημ: Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή.
