Η κούρσα των επτά αγωγών: πώς ο Κόλπος προσπαθεί να ξεφύγει από το στενό του Ορμούζ
Το Κουβέιτ διαπραγματεύεται νέο αγωγό παράκαμψης, καθώς οι εξαγωγές του παραμένουν μηδενικές. Πίσω από αυτή την είδηση κρύβεται μια ολόκληρη κούρσα υποδομών σε επτά μέτωπα ταυτόχρονα.
Αγωγός πετρελαίου στην έρημο της Σαουδικής Αραβίας· ο Κόλπος επιταχύνει την κατασκευή εναλλακτικών δικτύων για παράκαμψη του Στενού του Ορμούζ.
Το Κουβέιτ διαπραγματεύεται νέο αγωγό πετρελαίου με τους Άραβες γείτονές του. Ο στόχος είναι η παράκαμψη του Στενού του Ορμούζ. Δηλαδή, ενός περάσματος που το Ιράν έχει ουσιαστικά κλείσει από τον Φεβρουάριο. Μάλιστα, ο υπουργός Πετρελαίου της χώρας μίλησε για δύο πιθανές διαδρομές, μέσω Σαουδικής Αραβίας ή προς τα Εμιράτα. Ωστόσο, η κίνηση αυτή δεν είναι μεμονωμένη πρωτοβουλία. Έτσι, το Κουβέιτ γίνεται ο τελευταίος κρίκος σε μια ευρύτερη κούρσα υποδομών που αλλάζει τον ενεργειακό χάρτη της Μέσης Ανατολής.
σχετικά άρθρα
Το αίτημα του Κουβέιτ
Ας δούμε πρώτα τα στοιχεία της ίδιας της ανακοίνωσης. Ήρθαν με ανησυχητική ειλικρίνεια. Πρώτον, ο υπουργός Αλ-Ρούμι δήλωσε ότι οι εξαγωγές πετρελαίου της χώρας έχουν «σταματήσει εντελώς». Δεύτερον, ανέφερε ότι δύο πιθανές διαδρομές εξετάζονται, μία μέσω Σαουδικής Αραβίας προς την Ερυθρά Θάλασσα ή το Ομάν και μία προς το λιμάνι Φουτζέιρα των Εμιράτων. Μάλιστα, χαρακτήρισε το έργο «τεράστιο» και δήλωσε ότι αναζητούν την πιο οικονομικά αποδοτική λύση. Επιπλέον, ανέφερε ότι η ανοικοδόμηση κατεστραμμένων δεξαμενών αποθήκευσης θα διαρκέσει «τουλάχιστον έναν χρόνο». Ωστόσο, κατηγόρησε ρητά το Ιράν για επιθέσεις, ενώ τόνισε ότι το Κουβέιτ δεν έχει χτυπήσει ποτέ ιρανικό στόχο. Γι’ αυτό η αίτηση για αγωγό μοιάζει περισσότερο με πράξη επιβίωσης παρά με στρατηγική επιλογή.
Η κούρσα των επτά αγωγών
Το αίτημα αυτό, όμως, εντάσσεται σε πολύ μεγαλύτερη εικόνα. Δεν είναι η πρώτη τέτοια προσπάθεια. Καταρχάς, από τον Φεβρουάριο το Στενό του Ορμούζ έχει μειώσει τη ροή πετρελαίου από 20,7 σε 14,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Έπειτα, η Σαουδική Αραβία διαθέτει ήδη τον αγωγό Ανατολή-Δύση, μήκους 1.200 χιλιομέτρων, με δυναμικότητα επτά εκατομμυρίων βαρελιών. Μάλιστα, εξετάζει επέκτασή του κατά δύο ακόμη εκατομμύρια προς το λιμάνι Γιάνμπου στην Ερυθρά Θάλασσα. Επιπλέον, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επιταχύνουν δεύτερο αγωγό που θα διπλασιάσει τη δυναμικότητα του υπάρχοντος δικτύου προς το Φουτζέιρα. Ωστόσο, το Ιράκ κατασκευάζει παράλληλα δικό του αγωγό προς την Ιορδανία, ενώ συνολικά μελετώνται επτά τέτοια έργα στην περιοχή. Γι’ αυτο αναλυτές της Goldman Sachs εκτιμούν ότι η συνολική δυναμικότητα παράκαμψης θα ξεπεράσει τα δεκατέσσερα εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως έως το 2028.
Το Κουβέιτ χωρίς καμία διέξοδο
Ανάμεσα σε όλες αυτές τις χώρες, το Κουβέιτ βρίσκεται στη χειρότερη θέση. Και ο λόγος είναι καθαρά γεωγραφικός. Καταρχήν, η χώρα βρίσκεται βαθιά μέσα στον Κόλπο, χωρίς καμία ακτογραμμή εκτός του Στενού του Ορμούζ. Ακολούθως, σε αντίθεση με τη Σαουδική Αραβία και τα Εμιράτα, δεν διαθέτει κανέναν δικό της εναλλακτικό αγωγό. Μάλιστα, ο ίδιος ο επικεφαλής της κρατικής εταιρείας πετρελαίου παραδέχτηκε ότι η χώρα εξαρτάται πλήρως από το στενό. Επιπλέον, το Κουβέιτ αποτελούσε βασικό προμηθευτή αργού για την Ιαπωνία πριν από την έναρξη του πολέμου. Ωστόσο, τώρα αναγκάζεται να διαπραγματεύεται πρόσβαση σε ξένα δίκτυα σωληνώσεων για να διασώσει έστω μέρος των εξαγωγών του. Γι’ αυτο η χώρα μετατράπηκε ξαφνικά σε επαίτη υποδομών των γειτόνων της.
Ο ρόλος της Ιαπωνίας
Η αναφορά στην Ιαπωνία δεν είναι τυχαία λεπτομέρεια. Έχει τη δική της σημασία. Πρώτον, ο υπουργός περιέγραψε την Ιαπωνία ως έναν από τους «στρατηγικούς πελάτες» της χώρας για αργό και προϊόντα διύλισης. Δεύτερον, ανέφερε συζητήσεις για ενίσχυση στρατηγικών αποθεμάτων σε φιλικές χώρες. Μάλιστα, η επιλογή του ιαπωνικού πρακτορείου Kyodo για την πρώτη δημόσια δήλωση δείχνει προς ποιον απευθύνεται το μήνυμα. Επιπλέον, η Ιαπωνία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από ενεργειακές εισαγωγές μέσω του Κόλπου. Ωστόσο, τέτοιες διαβεβαιώσεις παραμένουν διπλωματικές χειρονομίες μέχρι να υπάρξει πραγματική υποδομή. Γι’ αυτο ο πραγματικός δείκτης προόδου θα είναι η ίδια η κατασκευή του αγωγού.
Η κρίσιμη πηγή στο Γιάνμπου
Η αξία των υπαρχόντων αγωγών αποδεικνύεται ήδη καθοριστική. Και ο κόμβος του Γιάνμπου το επιβεβαιώνει. Καταρχάς, ο σαουδαραβικός αγωγός Ανατολή-Δύση καταλήγει ακριβώς εκεί, στην ακτή της Ερυθράς Θάλασσας. Έπειτα, ο επικεφαλής της Aramco τον έχει αποκαλέσει «κρίσιμη γραμμή ζωής» για το βασίλειο. Μάλιστα, αναλύτρια ναυτιλιακών κινδύνων τόνισε ότι η σημασία του Γιάνμπου «δεν μπορεί να υποτιμηθεί» για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Επιπλέον, το ίδιο λιμάνι συνδέεται με προηγούμενο άρθρο μας για την επίθεση σε δεξαμενόπλοιο LNG στη Νταμιέτα. Ωστόσο, ο κόμβος αυτός παραμένει και ο ίδιος στόχος επιθέσεων. Γι’ αυτο η ασφάλεια ενός σημείου καθορίζει την τύχη ολόκληρου του δικτύου.
Οι αγωγοί δεν είναι άτρωτοι
Δίκαιο είναι, ωστόσο, να μπει και η αναγκαία δόση ρεαλισμού. Οι αγωγοί δεν αποτελούν ασφαλές καταφύγιο. Πρώτον, το λιμάνι Φουτζέιρα δέχτηκε επιθέσεις πέντε ξεχωριστές φορές ανάμεσα σε Φεβρουάριο και Ιούνιο. Δεύτερον, το λιμάνι Γιάνμπου χτυπήθηκε μία φορά, ενώ ο ίδιος ο αγωγός Ανατολή-Δύση δέχτηκε πλήγμα που μείωσε προσωρινά τη δυναμικότητά του κατά επτακόσιες χιλιάδες βαρέλια. Μάλιστα, στέλεχος της κρατικής εταιρείας του Κουβέιτ εξήγησε ότι η αποκατάσταση ενός αγωγού είναι σχετικά εύκολη. Επιπλέον, τόνισε ότι χτύπημα σε σταθμό συμπίεσης ή σε εγκατάσταση εξαγωγής προκαλεί πολύ πιο σοβαρή ζημιά. Ωστόσο, αναλυτής χαρακτήρισε τους αγωγούς «γεωπολιτική αντιστάθμιση, όχι υποκατάστατο» του ίδιου του στενού. Γι’ αυτο κανείς δεν θεωρεί τη λύση αυτή οριστική.
Ο διπλός κίνδυνος
Υπάρχει, μάλιστα, ένα ακόμη σοβαρότερο σενάριο που ανησυχεί τους αναλυτές. Αφορά την ταυτόχρονη απειλή. Καταρχήν, πολλοί από τους νέους αγωγούς καταλήγουν στην Ερυθρά Θάλασσα, μέσω λιμανιών όπως το Γιάνμπου. Ακολούθως, όμως, το ίδιο αυτό πέρασμα βρίσκεται υπό απειλή από τους Χούθι στο στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, όπως έχουμε ήδη καταγράψει. Μάλιστα, ταυτόχρονο κλείσιμο και των δύο στενών θα έθετε σε κίνδυνο περίπου το ένα τέταρτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και αερίου. Επιπλέον, αναλυτής παρατήρησε ότι η στιγμή μέγιστης μόχλευσης για το Ιράν είναι ακριβώς πριν ολοκληρωθούν αυτοί οι αγωγοί. Ωστόσο, αυτό σημαίνει ότι η κούρσα κατασκευής και η κούρσα κλιμάκωσης τρέχουν παράλληλα. Γι’ αυτο κάθε μήνας καθυστέρησης αυξάνει το ρίσκο για ολόκληρη την περιοχή.
Το ελληνικό και ευρωπαϊκό διακύβευμα
Και τώρα η οπτική που αφορά άμεσα εμάς. Η ναυτιλία και η ενέργεια συνδέονται στενά. Πρώτον, ο ελληνόκτητος στόλος μεταφέρει σημαντικό μέρος του πετρελαίου που περνά από αυτά ακριβώς τα σημεία. Δεύτερον, κάθε επιτυχής παράκαμψη μειώνει τη μεταβλητότητα στις τιμές που πλήττει την ευρωπαϊκή οικονομία. Μάλιστα, η ολοκλήρωση των αγωγών θα μπορούσε να αποσυμφορήσει μερικώς τη ναυτιλιακή κίνηση γύρω από τον Ορμούζ. Επιπλέον, η ασφάλεια των λιμανιών εξαγωγής παραμένει άμεσος παράγοντας κινδύνου για τα ασφάλιστρα πλοίων. Ωστόσο, όσο οι αγωγοί παραμένουν ημιτελείς ή ευάλωτοι, η Ευρώπη συνεχίζει να πληρώνει το κόστος της αβεβαιότητας. Γι’ αυτο η πρόοδος αυτών των έργων παρακολουθείται στενά και από τα ελληνικά ναυτιλιακά γραφεία.
Το συμπέρασμα
Στο τέλος μένει μια εικόνα κούρσας ενάντια στον χρόνο. Επτά αγωγοί, μία στρατηγική διέξοδος, ένα ρίσκο που παραμένει. Πρώτον, ο Κόλπος επενδύει μαζικά για να απεξαρτηθεί από ένα και μόνο στενό πέρασμα. Ωστόσο, το Κουβέιτ αποδεικνύει ότι όχι όλοι μπορούν να ξεφύγουν εξίσου εύκολα. Μάλιστα, οι ίδιοι οι αγωγοί παραμένουν εκτεθειμένοι σε επιθέσεις, όσο διαρκεί ο πόλεμος. Γι’ αυτο η λύση παραμένει μερική, όχι οριστική. Τελικά, όσο το Ιράν κρατά κλειστό τον Ορμούζ, ο κόσμος μαθαίνει με το σκληρό τρόπο πόσο ακριβό είναι να εξαρτάσαι από ένα μόνο πέρασμα.
Σημ: Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή.
