Αφγανιστάν: 5 χρόνια κόλασης. Δικαιώματα, πείνα, Ταλιμπάν.
σχετικά άρθρα
Πέντε χρόνια συμπληρώνονται από τη χαοτική αποχώρηση των ΗΠΑ από την Καμπούλ και την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία, και το Αφγανιστάν βιώνει μια πραγματική «κόλαση» για τις γυναίκες, καθώς η ανθρωπιστική κρίση βαθαίνει δραματικά και τα ανθρώπινα δικαιώματα καταρρέουν. Μια χώρα που κάποτε βρισκόταν στο επίκεντρο της παγκόσμιας προσοχής, τώρα σιωπηλά υποφέρει.
Εκατομμύρια παιδιά λιμοκτονούν, ενώ γυναίκες και κορίτσια στερούνται κάθε θεμελιώδους δικαιώματος. Η σύγκλιση ανθρωπογενών και φυσικών καταστροφών έχει οδηγήσει σε έναν εφιάλτη, με την παγκόσμια κοινότητα να έχει στρέψει αλλού το βλέμμα της.
Η ανθρωπιστική βοήθεια, ζωτικής σημασίας για περίπου το 45% του πληθυσμού, έχει συρρικνωθεί δραματικά. Οι διεθνείς δωρητές μείωσαν τις συνεισφορές τους μετά την ανάληψη της εξουσίας από τους Ταλιμπάν, με τις γυναίκες και τα κορίτσια να υφίστανται το βαρύτερο τίμημα. Ακόμη και οι ΗΠΑ, κάποτε ο μεγαλύτερος πάροχος βοήθειας, πλέον δεν συγκαταλέγονται ούτε στις πέντε πρώτες χώρες-δωρητές.
Αυτή η μείωση της βοήθειας έρχεται την ώρα που οι Ταλιμπάν εξαπολύουν σφοδρή επίθεση στα δικαιώματα των γυναικών. Οι νομικές προστασίες έχουν υπονομευθεί, η αυτοδιάθεση περιορίζεται, και ειδικοί χαρακτηρίζουν το καθεστώς ως «φυλετικό απαρτχάιντ». Πρακτικές που αποκλείουν το μισό πληθυσμό από τη δημόσια ζωή, μετατρέποντας το Αφγανιστάν σε ένα από τα πιο επικίνδυνα μέρη στον κόσμο για μια γυναίκα.
«Για να το πω πολύ ωμά, είναι κόλαση εάν είσαι γυναίκα στο Αφγανιστάν», δήλωσε στο CNN ο Τζον Σόπκο, πρώην Ειδικός Γενικός Επιθεωρητής για την Ανασυγκρότηση του Αφγανιστάν. Ο Σόπκο κατηγόρησε την κυβέρνηση Τραμπ για τον τερματισμό σχεδόν όλων των προγραμμάτων ανθρωπιστικής βοήθειας και ανάπτυξης της USAID στις αρχές του 2025, μια απόφαση που στέρησε πάνω από 1,7 δισεκατομμύρια δολάρια από την προγραμματισμένη βοήθεια.
Το Αφγανιστάν αποτελεί τη μοναδική χώρα στον κόσμο όπου απαγορεύεται στις κοπέλες να συνεχίσουν την εκπαίδευσή τους μετά την έκτη τάξη. Μια ολόκληρη γενιά κοριτσιών μεγάλωσε χωρίς δευτεροβάθμια εκπαίδευση, με την UNESCO να εκτιμά ότι 2,4 εκατομμύρια κορίτσια έχουν αυτή τη στιγμή αποκλειστεί από τα σχολεία.
Επιπλέον, οι γυναίκες δεν έχουν πρόσβαση στις περισσότερες θέσεις εργασίας, υποχρεώνονται να καλύπτουν τα πρόσωπά τους σε δημόσιους χώρους και δεν επιτρέπεται να ταξιδεύουν σε μεγάλες αποστάσεις χωρίς συνοδεία άνδρα. Η UN Women αναφέρει ότι το ήμισυ των Αφγανών γυναικών βγαίνει από το σπίτι μόνο μία ή δύο φορές τον μήνα, με την απομόνωση να προκαλεί μια κρίση ψυχικής υγείας: επτά στις δέκα γυναίκες περιγράφουν την ψυχική τους υγεία ως «κακή» ή «πολύ κακή».
Η Μαχμπούμπα Σεράτζ, μία από τις ελάχιστες Αφγανές ακτιβίστριες που παρέμειναν στην Καμπούλ, σκέφτεται να εγκαταλείψει τη χώρα. «Δεν μπορώ να συνεχίσω να εργάζομαι με αυτόν τον τρόπο, γιατί δεν κατάφερα να βοηθήσω καμία από τις Αφγανές γυναίκες που με είχαν ανάγκη… έχουν στερηθεί όλα τα δικαιώματά τους», δήλωσε στο CNN.
Ταυτόχρονα, η βία κατά των γυναικών έχει ουσιαστικά νομιμοποιηθεί. Ένα διάταγμα των Ταλιμπάν τον Μάρτιο επιτρέπει στους άνδρες να χτυπούν τις συζύγους τους, αρκεί να μην προκαλούν σοβαρά τραύματα. Ένα άλλο διάταγμα δυσχεραίνει τη διάλυση του γάμου από τις γυναίκες και καταργεί το ελάχιστο νόμιμο όριο ηλικίας για τον γάμο, νομιμοποιώντας τους παιδικούς γάμους που αυξάνονται ραγδαία.
Βουτιά στο Χάος: Δραματικές περικοπές και Ολέθριες Προοπτικές
Η καταστολή των δικαιωμάτων συνοδεύεται από δραστικές περικοπές στην ανθρωπιστική βοήθεια, η οποία έχει μειωθεί κατά σχεδόν 70% από το 2022. Η UN Women εκτιμά ότι πάνω από 10,7 εκατομμύρια γυναίκες και κορίτσια εξαρτώνται από αυτή τη βοήθεια. Περισσότερες από τις μισές γυναικείες οργανώσεις αναμένουν να κλείσουν τον επόμενο χρόνο λόγω των περικοπών, με μία οργάνωση στο βόρειο Αφγανιστάν να λειτουργεί ήδη σε «περιορισμένη κλίμακα», αντιμετωπίζοντας σοβαρό κίνδυνο.
Τα παιδιά πληρώνουν το τίμημα: ένα στα δέκα υποφέρει από οξύ υποσιτισμό, ενώ η UNICEF εκτιμά ότι 11 εκατομμύρια παιδιά θα χρειαστούν ανθρωπιστική βοήθεια φέτος. Περίπου 600 υγειονομικές εγκαταστάσεις έχουν κλείσει. Σε απομακρυσμένες περιοχές, η «Save the Children» αποτελεί τον μοναδικό πάροχο υγειονομικής περίθαλψης για χιλιάδες κατοίκους.
Η ανθρωπιστική παρέμβαση, από μόνη της, δεν επαρκεί για να αναστρέψει την τραγική κατάσταση, καθώς η οικονομία προσφέρει ελάχιστες διεξόδους σε γυναίκες και οικογένειες.
Οικονομία, Όπιο και η Σκακιέρα των Διεθνών Σχέσεων
Κατά τη διάρκεια της αμερικανικής κατοχής, το όπιο ήταν η κύρια πηγή εισοδήματος για πολλά αγροτικά νοικοκυριά, με την πολιτική καταπολέμησης των ναρκωτικών των ΗΠΑ να ενισχύει άθελά της τους Ταλιμπάν. Η εκστρατεία αυτή έχει χαρακτηριστεί αποτυχία. Μετά την απαγόρευση της καλλιέργειας παπαρούνας το 2022, η παραγωγή οπίου μειώθηκε κατά 95%, αλλά χωρίς εναλλακτικές λύσεις διαβίωσης, ο ΟΗΕ προειδοποιεί τώρα για αύξηση της διακίνησης συνθετικών ναρκωτικών.
Πριν το 2021, η ξένη βοήθεια κάλυπτε το 75% των δημόσιων δαπανών. Αυτά τα κονδύλια έχουν σχεδόν εξαφανιστεί, ενώ δισεκατομμύρια από τα αποθέματα της κεντρικής τράπεζας παραμένουν δεσμευμένα από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους λόγω του ιστορικού των Ταλιμπάν στα ανθρώπινα δικαιώματα. Η αποδέσμευση αυτών των περιουσιακών στοιχείων αποτελεί βασικό διαπραγματευτικό χαρτί στις συνομιλίες, με την εκπαίδευση των κοριτσιών να είναι το κύριο σημείο διαφωνίας.
Το 2025, το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ κατάργησε τις αμοιβές για τη σύλληψη βασικών ηγετών των Ταλιμπάν, οι οποίοι πλέον κατέχουν κορυφαίες θέσεις στην αφγανική κυβέρνηση. Παρά τις ανησυχίες, το Αφγανιστάν δεν έχει μετατραπεί σε καταφύγιο τρομοκρατών, ούτε έχει καταρρεύσει πλήρως. Ωστόσο, οι αδύναμοι θεσμοί και η φτώχεια έχουν δημιουργήσει εστίες αναρχίας, με ομάδες όπως το ISIS-K και η Αλ Κάιντα να παραμένουν ενεργές. Πολιτικά, η Ρωσία αναγνώρισε επίσημα την κυβέρνηση των Ταλιμπάν πέρυσι, ενώ η Κίνα ενισχύει τους οικονομικούς της δεσμούς, ειδικά στην εξόρυξη πετρελαίου, χαλκού και λιθίου.
Η πείνα, οι ασθένειες που μπορούν να προληφθούν και η νομιμοποιημένη βία καθορίζουν πλέον την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων στο Αφγανιστάν, δημιουργώντας ένα ζοφερό μέλλον για μια χώρα που η διεθνής κοινότητα δείχνει να έχει ξεχάσει.
