Ένα ουράνιο τόξο αξίας £5 εκατ.: Οι Sotheby’s αποκαλύπτουν έναν άγνωστο θησαυρό της Αναγέννησης
Σπάνιο έργο του Albrecht Altdorfer παρέμενε εκτός επιστημονικών καταλόγων επί σχεδόν 70 χρόνια, ενώ η εμφάνισή του στην αγορά αναμένεται να προσελκύσει συλλέκτες και μουσεία
Ένα δάσος, ένας συννεφιασμένος ουρανός και ένα ουράνιο τόξο που μόλις διακρίνεται πίσω από τα δέντρα. Η σύνθεση δεν ξεπερνά σε μέγεθος μια συνηθισμένη σελίδα χαρτιού, όμως η αξία της ενδέχεται να φτάσει τα 5 εκατ. λίρες. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά σπάνιο τοπίο του Γερμανού ζωγράφου Albrecht Altdorfer, δημιουργημένο γύρω στο 1520, το οποίο παρέμενε άγνωστο στους μελετητές του έργου του και πρόκειται να δημοπρατηθεί για πρώτη φορά τον Δεκέμβριο.
σχετικά άρθρα
Οι Sotheby’s θα παρουσιάσουν τον πίνακα στην απογευματινή δημοπρασία παλαιών δασκάλων της 9ης Δεκεμβρίου στο Λονδίνο, με εκτίμηση μεταξύ 3 και 5 εκατ. λιρών. Η εμφάνισή του αποτελεί σημαντικό γεγονός για την ιστορία της τέχνης, καθώς μέχρι πρόσφατα ήταν γνωστά μόλις δύο αυτοτελή ελαιογραφικά τοπία του Altdorfer. Το τρίτο βρισκόταν σε ιδιωτική συλλογή στην Ελβετία, χωρίς να έχει καταγραφεί στον καθιερωμένο επιστημονικό κατάλογο των έργων του.
Η ανακάλυψη που άλλαξε έναν επιστημονικό κατάλογο
Ο Altdorfer συγκαταλέγεται στους πρωτοπόρους της ευρωπαϊκής τοπιογραφίας. Σε μια περίοδο κατά την οποία η φύση λειτουργούσε συχνά ως φόντο θρησκευτικών ή ιστορικών σκηνών, ο Γερμανός δημιουργός την αντιμετώπισε ως αυτόνομο ζωγραφικό θέμα. Τα δάση, οι βραχώδεις σχηματισμοί και οι μεταβολές του φωτός αποκτούσαν πρωταγωνιστικό ρόλο, χωρίς να απαιτείται η παρουσία ανθρώπινων μορφών.
Το νεοεμφανισθέν έργο, με τον περιγραφικό τίτλο «A Thickly Wooded Landscape With a Rainbow Behind the Trees and a Distant Outcrop to the Right Beneath a Cloud-Laden Sky», αποτυπώνει ένα πυκνό δάσος μετά τη βροχή. Στο βάθος διακρίνεται ένα κάστρο πάνω σε βραχώδη σχηματισμό, ενώ το ουράνιο τόξο αναδύεται μέσα από τη βαριά συννεφιά.
Παρά την πολυπλοκότητα της σύνθεσης, οι διαστάσεις του είναι μόλις 23,4 επί 19,8 εκατοστά. Ο καλλιτέχνης χρησιμοποίησε ελαιοχρώματα πάνω σε περγαμηνή, η οποία αργότερα επικολλήθηκε σε ξύλινο πάνελ. Στον κορμό ενός δέντρου, προς το αριστερό τμήμα, διακρίνεται το μονόγραμμά του, «AA».
Τα άλλα δύο γνωστά ελαιογραφικά τοπία του, Landscape with a Footbridge (Τοπίο με πεζογέφυρα) και Danube Landscape with Wörth Castle near Regensburg (Τοπίο του Δούναβη κοντά στο Ρέγκενσμπουργκ), φυλάσσονται στην Alte Pinakothek του Μονάχου και στην National Gallery του Λονδίνου.
Επομένως, το συγκεκριμένο έργο είναι το μοναδικό από τα τρία που βρίσκεται σήμερα στην ιδιωτική αγορά. Η προέλευσή του δεν αποτελεί μυστήριο. Παλαιότερα ανήκε στην αριστοκρατική συλλογή της οικογένειας Harrach στη Βιέννη, από την οποία το απέκτησε το 1957 ο πατέρας του σημερινού ιδιοκτήτη. Στη συνέχεια παρέμεινε στην οικογένεια και πέρασε στον σημερινό κάτοχό του μέσω κληρονομιάς. Η ιδιαιτερότητα είναι ότι, παρά την καταγεγραμμένη αυτή διαδρομή, η ύπαρξή του δεν ήταν γνωστή στους ειδικούς που μελετούσαν τον Altdorfer.
Μια αγορά χωρίς τιμές αναφοράς
Για τους Sotheby’s, η δυσκολία δεν περιορίζεται στην εξαιρετική σπανιότητα του πίνακα. Εξίσου σημαντική είναι η απουσία πρόσφατων συναλλαγών που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως ασφαλές μέτρο σύγκρισης. Σύμφωνα με τον George Gordon, επικεφαλής του διεθνούς τμήματος παλαιών δασκάλων του οίκου, κανένα έργο του Altdorfer δεν έχει εμφανιστεί στην αγορά από το 1980. Τότε, η National Gallery του Λονδίνου απέκτησε το «Christ Taking Leave of His Mother», επίσης έργο περίπου του 1520, καταβάλλοντας σύμφωνα με τις αναφορές της εποχής 2,4 εκατ. λίρες.
Το ποσό εκείνο συγκαταλεγόταν στις υψηλότερες τιμές που είχαν καταβληθεί για έργο τέχνης εκείνη την περίοδο. Ωστόσο, μια συναλλαγή πριν από 46 χρόνια, για πίνακα διαφορετικού θέματος και διαστάσεων, δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως άμεσος οδηγός για τη σημερινή αποτίμηση. Ο Gordon αναγνωρίζει ότι η έλλειψη συγκρίσιμων πωλήσεων καθιστά δύσκολο τον προσδιορισμό της αξίας. Θεωρεί πιθανό το τελικό τίμημα να υπερβεί την εκτίμηση, ενώ εκτιμά ότι το έργο θα μπορούσε να προσελκύσει ενδιαφέρον και από μουσεία.
Αυτή είναι και η ιδιαίτερη εμπορική δυναμική της δημοπρασίας. Οι ιδιώτες συλλέκτες δεν θα ανταγωνιστούν απλώς για έναν σπάνιο πίνακα της Αναγέννησης, αλλά ενδεχομένως και με ιδρύματα που επιδιώκουν να ενισχύσουν τις συλλογές τους με έργα μεγάλης ιστορικής σημασίας. Η πιθανότητα συμμετοχής μουσείων, πάντως, παραμένει εκτίμηση και όχι επιβεβαιωμένη πρόθεση αγοράς.
Η αγορά παλαιών δασκάλων διαφέρει ουσιαστικά από εκείνη της σύγχρονης τέχνης, όπου η επαναλαμβανόμενη παρουσία έργων των ίδιων καλλιτεχνών επιτρέπει συχνότερες συγκρίσεις τιμών. Στην περίπτωση δημιουργών με ελάχιστα έργα σε ιδιωτικά χέρια, κάθε σημαντική εμφάνιση μπορεί να αποτελέσει γεγονός χωρίς άμεσο προηγούμενο.
Πριν φτάσει στο Λονδίνο, ο πίνακας προγραμματίζεται να παρουσιαστεί στη Νέα Υόρκη τον Νοέμβριο και στη συνέχεια στη βρετανική πρωτεύουσα, από τις 4 έως τις 9 Δεκεμβρίου. Το αποτέλεσμα της δημοπρασίας δεν θα δείξει μόνο πόσα είναι διατεθειμένος να πληρώσει ένας συλλέκτης για ένα τοπίο ηλικίας περίπου πέντε αιώνων. Θα προσφέρει επίσης ένα σπάνιο σύγχρονο σημείο αναφοράς για την εμπορική αξία ενός δημιουργού του οποίου τα σημαντικότερα έργα βρίσκονται, εδώ και δεκαετίες, μακριά από την αγορά.
