Αγοράζεις το σπίτι, παίρνεις και τον Haring: Μια ασυνήθιστη αγγελία $25 εκατ. στη Νέα Υόρκη
Στην αγορά πολυτελών ακινήτων της Νέας Υόρκης, οι αγγελίες εκατομμυρίων συχνά συνοδεύονται από εντυπωσιακές παροχές: ιδιωτικούς κινηματογράφους, γυμναστήρια, μεγάλες βεράντες και αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες που δύσκολα συναντά κανείς αλλού. Ένα διαμέρισμα στην Tribeca, όμως, διαθέτει κάτι που δεν μπορεί να αποκτηθεί με μια απλή παραγγελία σε διακοσμητή. Στους τοίχους και στην οροφή του βρίσκεται ένα αυθεντικό έργο του Keith Haring, δημιουργημένο πριν ο Αμερικανός καλλιτέχνης γίνει παγκοσμίως διάσημος.
σχετικά άρθρα
Το ακίνητο, στο 260 West Broadway, προσφέρεται προς πώληση έναντι 25 εκατ. δολαρίων. Πρόκειται για τριώροφη κατοικία περίπου 743 τετραγωνικών μέτρων, με επτά υπνοδωμάτια, μέσα στο ιστορικό American Thread Building. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της, ωστόσο, δεν είναι η επιφάνεια ή η πολυτέλειά της, αλλά μια ασπρόμαυρη τοιχογραφία που δημιουργήθηκε γύρω στο 1979 και αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος του κτιρίου.
Ένας φοιτητής πριν από την παγκόσμια αναγνώριση
Όταν ο Haring δημιούργησε το έργο, ήταν ακόμη φοιτητής στο School of Visual Arts. Η σχολή χρησιμοποιούσε τότε τμήμα του κτιρίου ως χώρο εκθέσεων και ο νεαρός δημιουργός επέλεξε μια ασυνήθιστη τεχνική, χρησιμοποιώντας μείγμα βερνικιού παπουτσιών και οινοπνεύματος. Οι χαρακτηριστικές μαύρες γραμμές και οι αλληλοσυνδεόμενες μορφές προαναγγέλλουν τη γλώσσα που θα τον έκανε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες προσωπικότητες της αμερικανικής τέχνης.
Η τοιχογραφία δεν περιορίζεται σε μια επίπεδη επιφάνεια. Εκτείνεται πάνω σε μεταλλική κολόνα, δοκό και τμήμα της οροφής, ακολουθώντας την αρχιτεκτονική του χώρου. Αυτή η ιδιαιτερότητα αποκτά σήμερα τεράστια σημασία, καθώς η μεταφορά της σε άλλη τοποθεσία δεν αποτελεί πρακτική επιλογή χωρίς σοβαρή επέμβαση στο ίδιο το κτίριο.
Όταν η σχολή αποχώρησε και ο χώρος απέκτησε διαφορετική χρήση, το έργο καλύφθηκε με επενδύσεις. Η παρέμβαση, που αρχικά το εξαφάνισε από τη δημόσια θέα, αποδείχθηκε καθοριστική για τη διατήρησή του. Δεκαετίες αργότερα, κατά τις εργασίες ανακαίνισης, αποκαλύφθηκε σε αξιοσημείωτα καλή κατάσταση, παρά την ευαισθησία των υλικών του.
Η ανακαίνιση γύρω από ένα εύθραυστο εύρημα
Ο σημερινός ιδιοκτήτης, Adam Zoia, επικεφαλής της Glocap Tech, απέκτησε το ακίνητο και προχώρησε σε εκτεταμένη ανακαίνιση που διήρκεσε περίπου δύο χρόνια. Αντί να αντιμετωπίσει την τοιχογραφία ως διακοσμητικό στοιχείο, οργάνωσε μέρος της διαμόρφωσης γύρω από την προστασία της. Μπροστά από το έργο τοποθετήθηκε μπαρ, το οποίο λειτουργεί και ως φυσικό εμπόδιο, περιορίζοντας τον κίνδυνο επαφής ή τυχαίας φθοράς. Σύμφωνα με τον ιδιοκτήτη, το έργο, αν και ανυπόγραφο, έχει αναγνωριστεί ως αυθεντικό από το Keith Haring Foundation.
Η υπόλοιπη κατοικία διαθέτει μεγάλη αίθουσα υποδοχής με οροφές ύψους σχεδόν οκτώ μέτρων, τρία εντυπωσιακά τοξωτά παράθυρα, ιδιωτικό κινηματογράφο, γυμναστήριο, σάουνα και ειδικά διαμορφωμένους χώρους φιλοξενίας. Η καταχώριση προβάλλει επίσης τη θέση του ακινήτου σε ένα από τα ιστορικά κτίρια της Tribeca, όπου παλαιοί βιομηχανικοί χώροι έχουν μετατραπεί σε κατοικίες υψηλής αξίας.
Το πρόβλημα της τιμής όταν η τέχνη δεν μετακινείται
Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος μπορεί να διαθέσει 25 εκατ. δολάρια για το διαμέρισμα, αλλά πώς αποτιμάται ένα σημαντικό έργο όταν δεν μπορεί να πωληθεί ανεξάρτητα από το ακίνητο που το φιλοξενεί.
Ο Zoia εκτιμά ότι η τοιχογραφία θα μπορούσε, εφόσον ήταν δυνατόν να αποσπαστεί, να αξίζει περισσότερο από την ίδια την κατοικία. Πρόκειται, ωστόσο, για προσωπική εκτίμηση και όχι για ανεξάρτητη αποτίμηση ή δημοσιευμένη εκτίμηση δημοπρασίας. Η ζητούμενη τιμή των 25 εκατ. δολαρίων αφορά το ακίνητο μαζί με το έργο και δεν επιτρέπει να προσδιοριστεί ποιο μέρος της αντιστοιχεί αποκλειστικά στη δημιουργία του Haring.
Η έμπορος τέχνης Jenn Singer επισημαίνει ότι έργα που δημιουργήθηκαν για συγκεκριμένους χώρους και έχουν ενσωματωθεί στην αρχιτεκτονική τους ανήκουν σε διαφορετική κατηγορία αγοράς. Δεν μπορούν να συγκριθούν άμεσα με έναν πίνακα ή ένα γλυπτό που μεταφέρεται, ασφαλίζεται και μεταπωλείται σχετικά εύκολα.
Αυτό ακριβώς κάνει τη συγκεκριμένη περίπτωση τόσο ασυνήθιστη. Ένας αγοραστής δεν αποκτά απλώς κατοικία και έργο τέχνης ως δύο χωριστά περιουσιακά στοιχεία. Αποκτά έναν ενιαίο χώρο, στον οποίο η καλλιτεχνική αξία συνδέεται με τη διατήρηση της αρχιτεκτονικής και της ιστορίας του.
Ο επόμενος ιδιοκτήτης αγοράζει και μια ευθύνη
Η παρουσία μιας τέτοιας δημιουργίας μπορεί να προσφέρει μοναδικότητα, αλλά περιορίζει ταυτόχρονα την ελευθερία μελλοντικών επεμβάσεων. Μια ριζική ανακαίνιση, αλλαγή διαρρύθμισης ή μεταβολή της χρήσης του συγκεκριμένου τμήματος θα πρέπει να λάβει υπόψη την προστασία ενός ιστορικά σημαντικού και ευαίσθητου έργου.
Για την αγορά τέχνης, η αγγελία αποτελεί μια ενδιαφέρουσα περίπτωση όπου η σπανιότητα δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε ανεξάρτητη εμπορική τιμή. Για την αγορά ακινήτων, αντίθετα, προσθέτει ένα χαρακτηριστικό που καμία άλλη κατοικία δεν μπορεί να αναπαραγάγει αυθεντικά. Το εάν αυτό θα δικαιολογήσει τα 25 εκατ. δολάρια θα το αποφασίσει τελικά ο αγοραστής. Μέχρι τότε, το διαμέρισμα της Tribeca παραμένει ένα σπάνιο παράδειγμα κατοικίας όπου η τέχνη δεν κρέμεται απλώς στον τοίχο, αλλά αποτελεί κυριολεκτικά μέρος του.
