Ο χαράκτης και ζωγράφος Δημήτρης Γαλάνης γεννήθηκε το 1882 στην Αθήνα. Αφήνοντας την Σχολή Μηχανικών του Πολυτεχνείου ξεκίνησε την καλλιτεχνική του καριέρα στο τμήμα ζωγραφικής του Σχολείου Καλών Τεχνών στην Αθήνα, όπου σπούδασε κοντά στον Νικηφόρο Λύτρα. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του τροφοδοτούσε εφημερίδες και περιοδικά της εποχής με σκίτσα του. Συνέχισε στο Παρίσι, όπου εγκαταστάθηκε το 1900, με σπουδές στην Ecole des Beaux Arts. Βιοπορίστηκε για πολλά χρόνια ως σκιτσογράφος-γελοιογράφος σε εμβληματικά περιοδικά του είδους αυτού, τόσο στη Γαλλία όσο και στη Γερμανία.
σχετικά άρθρα
Στην καρδιά της παρισινής καλλιτεχνικής πρωτοπορίας
Για πρώτη φορά εξέθεσε στα 1904 στο Salon Nationalκαι στο Salond’ Automne, ενώ έζησε σχεδόν ολόκληρη τη ζωή του στην καλλιτεχνική γειτονιά της Μονμάρτης. Στο Παρίσι σχετίστηκε με κορυφαίους καλλιτέχνες όπως οι Πικάσο, Μπρακ, Ματίς, Ντερέν, Ντυφύ, ο Γκρις, Μαγιόλ και συμμετείχε μαζί τους σε ομαδικές εκθέσεις. Το 1912 συμμετείχε με έργα του στην ομάδα των κυβιστών «Χρυσή τομή» και δύο χρόνια μετά στο «Σαλόνι των Ανεξάρτητων» με τρεις χαρακτηριστικές τοπιογραφίες του. Το 1914 κατετάγη στη Λεγεώνα των Ξένων και τη διετία 1916-1918 διετέλεσε διερμηνέας του γαλλικού στρατού στην Κέρκυρα.
Κατά τη δεκαετία 1920-1930 εγκατέλειψε σταδιακά τη ζωγραφική και αφιερώθηκε σχεδόν αποκλειστικά στη χαρακτική και την εικονογράφηση βιβλίων έχοντας στην κατοχή του την αυθεντική πρέσα του Εντγκάρ Ντεγκά. Συνεργάστηκε με διάσημους συγγραφείς όπως ο Αντρέ Μαλρό, ο Αντρέ Ζιντ, ο Ζαν Μορεάς, ο Πολ Βαλερί κ.ά. για λογαριασμό σπουδαίων τυπογράφων και εκδοτικών οίκων όπως οι Editions de le Nouvelle Revue Française, Librairie Gallimard, Editions Kra, George Crès, Editions de la Pléiade.
Φιλοτέχνησε το διάσημο γραμματόσημο Le Coq Gaulois
Η πρώτη έκθεσή του στην Αθήνα έγινε το 1928 στο «Ιλίου Μέλαθρον» οικία Σλήμαν και η απήχησή της ήταν πολύ σημαντική. Τα έργα του έγιναν υποδείγματα μιας χαρακτικής τέχνης που ήταν πλέον ανεξάρτητη και είχε υποδειγματικές δυνατότητες δημιουργίας τοπικής σχολής χαρακτικής τέχνης. Το 1934, καταξιωμένος πλέον εικονογράφος, φιλοτέχνησε για τη Γαλλική Δημοκρατία το διάσημο γραμματόσημό του Le Coq Gaulois (Ο γαλατικός κόκορας). Μετά την απελευθέρωση της Γαλλίας από τους Γερμανούς, το 1945, εκλέχτηκε καθηγητής ξυλογραφίας στη Σχολή Καλών Τεχνών του Παρισιού όπου δίδαξε μέχρι το 1952. Την ίδια χρονιά, το 1945, εκλέχθηκε ισόβιο μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας Καλών Τεχνών. Μερικά χρόνια αργότερα, το 1950, έγινε αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Στην Ελλάδα επέστρεψε οριστικά το 1965. Πέθανε πλήρης ημερών έναν χρόνο αργότερα, το 1966.
Η μεγάλη έκθεση χαρακτικών και εικονογραφήσεων
Το 1973 η γκαλερί ΩΡΑ στην Αθήνα παρουσίασε αυτόν τον διακεκριμένο εικαστικό δημιουργό με μεγάλη έκθεση χαρακτικών εικονογραφήσεών του. Έργα του Γαλάνη, ζωγραφικά και χαρακτικά, έχουν εκτεθεί στην Ελλάδα, σε μεγάλες θεματικές εκθέσεις που έχουν διοργανωθεί στην Εθνική Πινακοθήκη, Μουσεία και Ιδρύματα Τέχνης. Το ΜΙΕΤ, σε συνεργασία με την Alpha Bank και χάρη στις πλούσιες συλλογές τους, τον τίμησε με μία έκδοση αναλυτικού καταλόγου «Δημήτρης Γαλάνης: Τα εικονογραφημένα βιβλία» (πλήρης καταγραφή 152 τίτλων βιβλίων και άλλων εντύπων του χρονικού διαστήματος 1904-1962). Η έκδοση αυτή καθώς και η ομότιτλη έκθεση που διοργανώθηκε στο Μέγαρο Εϋνάρδου κατέδειξαν τη μεγάλη ποικιλία και σημαντική αισθητική εμβέλεια των έργων του. Εκτέθηκαν τεκμήρια (προσχέδια, μακέτες, πλάκες χαρακτικής, σημειώσεις), από το Μουσείο της Μονμάρτης, σε πτέρυγα του οποίου στεγαζόταν για περισσότερα από πενήντα χρόνια το σπίτι και το ατελιέ του.
Οι Έλληνες χαράκτες, που τον συνάντησαν, μαθήτευσαν και δούλεψαν κοντά του, τον θεώρησαν «πατέρα και δάσκαλο της νεοελληνικής χαρακτικής», αφού μέσω του έργου του γνώρισαν την σύγχρονη ευρωπαϊκή χαρακτική. Αισθητικά ο Γαλάνης επηρεάστηκε από τα διδάγματα του ιμπρεσιονισμού και την κυβιστική δομική των συνθέσεων στον χώρο, χωρίς όμως να προσχωρήσει τεχνοτροπικά στον κυβισμό ή στα άλλα ανατρεπτικά κινήματα που είχαν αναπτυχθεί στην παρισινή εικαστική σκηνή. Παρέμεινε στο πλαίσιο των κλασικών δομών και αναπαραστατικών αντιλήψεων που είχε διδαχθεί στην ΑΣΚΤ, εφαρμόζοντας όμως μια ρεαλιστική ρυθμολογία των σχηματικών όγκων, με άμεσες αφαιρετικές διατυπώσεις.
Η δημιουργική του σχέση με τον Αντρέ Ντερέν
Έδωσε ώθηση στα χαρακτικά είδη της ξυλογραφίας και της οξυγραφίας και η διδασκαλία του βασίστηκε στην επιμονή του για άρτια τεχνική επεξεργασία και τη συνθετική αρμονία μορφών και περιβάλλοντος. Σε ορισμένα έργα του, ιδιαίτερα με γυναικείες φιγούρες, σε εσωτερικό ή εσωτερικό χώρο, διακρίνεται η έντονη σχέση της οπτικής του με αυτήν του ώριμου Αντρέ Ντερέν. Μια σχέση κυριολεκτικά αμφίδρομη που οι εικαστικοί καρποί της επηρέασαν αρκετούς από τους Έλληνες καλλιτέχνες που είχαν μεταβεί για μεταπτυχιακές σπουδές ή εργαζόντουσαν στο Παρίσι μέχρι το 1934 καθώς και όσους ήταν συντονισμένοι ιδεολογικά στην ατμόσφαιρα της επιζητούμενης ελληνικότητας. Του αισθητικού ιδεολογήματος δηλαδή που προώθησε η γενιά του 1930 σε μια προσπάθεια συγχρωτισμού και σύζευξης της παράδοσης με το μοντέρνο πνεύμα. Χαρακτηριστικά αυτής της εκφραστικής επιρροής του Γαλάνη αναγνωρίζονται σε πρώιμα έργα του Σπύρου Βασιλείου, σε έργα του Αγήνορα Αστεριάδη, του Πολύκλειτου Ρέγκου, του Νίκου Νικολάου, του Δημήτρη Γιολδάση κ.ά. Κατ’ εξοχήν είναι εμφανής σε έργα της πρώιμης περιόδου του ζωγράφου Κώστα Ηλιάδη που θεματογραφικά και τεχνοτροπικά αφομοίωσε θετικά τα μαθήματα του Γαλάνη στο Παρίσι, αν και αργότερα προσχώρησε στην αφηρημένη τέχνη και τον κονστρουκτιβισμό. Επίσης σε πολλά έργα-μελέτες του Γιάννη Τσαρούχη, που τον θεωρούσε έναν από τους βασικούς δασκάλους του. Το όνομα του Γαλάνη περιλαμβάνεται σε γαλλικούς καταλόγους τέχνης και έγκριτα λεξικά, ενώ συχνά εμφανίζονται χαρακτικά του σε δημοπρασίες στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Ο δάσκαλος που χάραξε τον δρόμο της νεοελληνικής χαρακτικής
Σημαντικόςκαθηγητής της χαρακτικής και παραγωγικός δημιουργός δούλεψε με αισθητική συνέπεια εμπλουτίζοντας και καθιερώνοντας με λιτότητα, ολιγοχρωμία και κορεσμένο φως, τοπία της Ελλάδας και μορφές μοντέλων εκ του φυσικού, αναδεικνύοντας με παραδοσιακή αύρα σύγχρονες πτυχές τους. Με την τεχνική του επιδεξιότητα έδωσε στους νεότερους καλλιτέχνες της εποχής του δυνατότητες γερών εφοδίων για την τέχνη, ώστε να προχωρήσουν με αυτοπεποίθηση στην πολυμορφική μοντερνιστική κοσμογονία.
