Το βράδυ της 1ης Νοεμβρίου η πλατεία Ελ-Γκάμλα στο Κάιρο πλημμύρισε από φώτα, μουσική και συγκίνηση. Χιλιάδες Αιγύπτιοι παρακολούθησαν με περηφάνια την τελετή εγκαινίων του Μεγάλου Αιγυπτιακού Μουσείου (GEM), που μεταδόθηκε ζωντανά σε όλη τη χώρα. Στον ουρανό της Γκίζας εκατοντάδες drones σχημάτιζαν τη χρυσή προσωπίδα του Τουταγχαμών και τη βάρκα του Χέοπα, ενώ ο πρόεδρος Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι χαρακτήρισε το έργο «δώρο της Αιγύπτου προς τον κόσμο», παρουσία βασιλέων και ηγετών απ’ όλη την υφήλιο. Διπλάσιο σε μέγεθος από το Λούβρο, το GEM είναι το μεγαλύτερο μουσείο παγκοσμίως αφιερωμένο σε έναν μόνο πολιτισμό, εκείνον της αρχαίας Αιγύπτου, που μέτρησε τριάντα δυναστείες μέσα σε πέντε χιλιετίες ιστορίας. «Με όλες τις ανακαλύψεις του τελευταίου αιώνα, ήταν καιρός να δημιουργηθεί ένα μουσείο αντάξιο του μεγαλείου των Πυραμίδων», σημείωσε η Ριχάμ Αράμ, ειδικός στην πολιτιστική κληρονομιά. Το μουσείο, σχεδιασμένο σε σχήμα πυραμίδας από γυαλί και πέτρα, έχει ήδη αποσπάσει το προσωνύμιο «η τέταρτη πυραμίδα της Γκίζας». Οι τεράστιες διαφανείς προσόψεις του χαρίζουν πανοραμική θέα προς τα αρχαία μνημεία, συνδέοντας οπτικά και συμβολικά το παρελθόν με το παρόν. Στο κεντρικό αίθριο δεσπόζει το άγαλμα του Ραμσή Β’, ύψους 11 μέτρων και βάρους 83 τόνων, που για δεκαετίες κοσμούσε το κέντρο του Καΐρου.
σχετικά άρθρα
Ο θησαυρός του Τουταγχαμών
Στην καρδιά του μουσείου εκτείνεται μια επιβλητική αίθουσα τεσσάρων επιπέδων που φιλοξενεί περισσότερα από 4.500 αντικείμενα από τον τάφο του Τουταγχαμών, τον οποίο αποκάλυψε ο Βρετανός αρχαιολόγος Χάουαρντ Κάρτερ το 1922 στην Κοιλάδα των Βασιλέων. Η μούμια του νεαρού φαραώ παραμένει ακόμη στην τάφο του, στην Άνω Αίγυπτο. Στο μουσείο, όμως, εκτίθεται η περίφημη σαρκοφάγος τουφαραώ. Η τελευταία είναι κατασκευασμένη από κόκκινο χαλαζίτη και περιλαμβάνει τρία εγκιβωτισμένα φέρετρα, το μικρότερο εκ των οποίων είναι από ατόφιο χρυσάφι και ζυγίζει 110 κιλά.
Ένα από τα εκθέματα που προκαλούν θαυμασμό είναι και η περίφημη χρυσή νεκρική μάσκα του φαραώ που είναι στολισμένη με λάπις λαζούλι. Γύρω της εκτίθενται τα κτερίσματα του Τουταγχαμών, αγάλματα, όπλα, κοσμήματα, σκήπτρα, οικιακά αντικείμενα και πολεμικά άρματα. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλούν τα δύο μουμιοποιημένα έμβρυα που βρέθηκαν μέσα στον τάφο και εκτίθενται για πρώτη φορά στο κοινό.
Ο Τουταγχαμών πέθανε το 1324 π.Χ., σε ηλικία μόλις 19 ετών, έπειτα από εννέα χρόνια βασιλείας. Για δεκαετίες, τα αίτια του θανάτου του αποτέλεσαν αντικείμενο εικασιών και δίχασαν την επιστημονική κοινότητα, μέχρι που γενετικές εξετάσεις στις αρχές του 21ου αιώνα αποκάλυψαν ότι ο μονάρχης υπέκυψε αφού προσβλήθηκε από ελονοσία σε συνδυασμό με μια εκφυλιστική πάθηση των οστών.
Μοναδική στην ιστορία λέμβος
Ανάμεσα στα εκθέματα που ξεχωρίζουν είναι και η ηλιακή λέμβος του Χέοπα, ηλικίας 4.600 ετών. Πρόκειται για το το αρχαιότερο και μεγαλύτερο ξύλινο αντικείμενο που έχει διασωθεί στην ιστορία. Επιπροσθέτως, οι επισκέπτες μπορούν για πρώτη φορά να δουν πίσω από γυάλινους τοίχους του Μεγάλου Μουσείου της Αιγύπτου τη διαδικασία συναρμολόγησης μιας δεύτερης ταφικής λέμβου που η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως δίπλα στη Μεγάλη Πυραμίδα.
Η έκθεση ακολουθεί θεματική και χρονολογική διάταξη, οδηγώντας τους επισκέπτες σε ένα ταξίδι από το Παλαιό Βασίλειο έως την ελληνορωμαϊκή περίοδο, μέσα από τρεις κεντρικούς άξονες: κοινωνία, εξουσία και πίστη.
Η ιδέα για το μουσείο γεννήθηκε το 1992, όταν ο τότε πρόεδρος Χόσνι Μουμπάρακ πρότεινε τη δημιουργία ενός ενιαίου χώρου που θα συγκέντρωνε τα διάσπαρτα αιγυπτιακά αρχαιολογικά ευρήματα. Το έργο ξεκίνησε επίσημα το 2002, αλλά χρειάστηκε να ξεπεράσει αλλεπάλληλες κρίσεις, την οικονομική ύφεση του 2008, την Αραβική Άνοιξη, την πολιτική αστάθεια και την πανδημία. Οι Αιγύπτιοι αντιμετώπισαν τις καθυστερήσεις άλλοτε με ειρωνεία –λέγοντας πως «χρειάστηκε περισσότερο απ’ ό,τι για να χτιστούν οι ίδιες οι Πυραμίδες»– και άλλοτε με δέος, μιλώντας για μια «κατάρα των Φαραώ», ιδίως μετά τη θεαματική μεταφορά 22 βασιλικών μούμιων το 2021.
Τουρισμός, πολιτισμός και εθνικό κύρος
Το κόστος κατασκευής του μουσείου ξεπέρασε το 1 δισεκατομμύριο ευρώ, υπερδιπλάσιο του αρχικού προϋπολογισμού. Η αιγυπτιακή κυβέρνηση προσδοκά ότι η επένδυση θα αποδώσει μέσα από την ενίσχυση του τουρισμού, ο οποίος ήδη αντιπροσωπεύει πάνω από το 8% του ΑΕΠ. Το 2024, η χώρα υποδέχθηκε 15,7 εκατομμύρια επισκέπτες, αριθμό-ρεκόρ που την κατατάσσει δεύτερη στην Αφρική μετά το Μαρόκο. Το GEM αναμένεται να προσελκύει έως και 5 εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως, με την υποστήριξη ενός ολοκληρωμένου τουριστικού σχεδίου που περιλαμβάνει το νέο αεροδρόμιο «Σφίγγα», νέες ξενοδοχειακές μονάδες και την κατασκευή μιας πεζογέφυρας που θα συνδέει απευθείας το μουσείο με το συγκρότημα των Πυραμίδων που βρίσκεται μόλις ένα χιλιόμετρο μακριά. Με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον, η χώρα φιλοδοξεί να υποδεχθεί 30 εκατομμύρια επισκέπτες έως το 2030, επενδύοντας στην αιώνια γοητεία μιας κληρονομιάς που εξακολουθεί να μαγνητίζει τον κόσμο.
