Υπάρχουν στρατηγικές αποφάσεις που στην εποχή τους μοιάζουν με τη μοναδική λογική επιλογή. Και υπάρχουν εποχές που τα παλιά δόγματα ξεσκεπάζονται αμείλικτα από την πραγματικότητα.
σχετικά άρθρα
Ο Κόλπος ζει σήμερα μία τέτοια εποχή.Επί δεκαετίες, οι χώρες της Αραβικής Χερσονήσου επένδυσαν τεράστια πολιτικά, οικονομικά και εδαφικά κεφάλαια σε ένα δόγμα: η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στο έδαφός τους αποτελεί την καλύτερη ασφαλιστική δικλίδα απέναντι στις φιλοδοξίες της Τεχεράνης. Βάσεις χτίστηκαν με χρήματα του Κόλπου. Συμφωνίες υπογράφηκαν. Εγκαταστάσεις αναβαθμίστηκαν. Η λογική ήταν απλή και, στην επιφάνειά της, αδιάσειστη: η αμερικανική παρουσία ισοδυναμεί με αποτροπή. Σήμερα αυτή η λογική τρίζει επικίνδυνα.
Το κρίσιμο ερώτημα που θέτουν πλέον ακόμα και εμπειρογνώμονες εντός του αραβικού κόσμου δεν είναι αν οι αμερικανικές βάσεις παρέχουν αποτροπή. Είναι αν την υπονομεύουν.
Η ιρανική στρατηγική επικοινωνίας — και, σημαντικότερο, η επιχειρησιακή της λογική — έχει εδώ και καιρό ενσωματώσει αυτές τις βάσεις ως στόχους και ως πρόσχημα ταυτόχρονα. Κάθε αμερικανική στρατιωτική εγκατάσταση στο έδαφος χωρών του Κόλπου λειτουργεί, στο αφήγημα της Τεχεράνης, ως απόδειξη «εχθρικής κύκλωσης» — και άρα ως νομιμοποίηση για επίθεση. Ο «προστάτης» έχει γίνει ο λόγος που χρειάζεσαι προστασία.
Αυτό δεν είναι ρητορικό τέχνασμα. Είναι στρατηγική πραγματικότητα.
Η εικόνα στο πεδίο αναδεικνύει μια ιδιαίτερα άβολη ανατροπή ρόλων. Τα αντιαεροπορικά συστήματα των χωρών του Κόλπου δεν αφιερώνουν τους πόρους τους αποκλειστικά στην προστασία πόλεων, πετρελαϊκών εγκαταστάσεων και αεροδρομίων — δηλαδή των εθνικών περιουσιακών στοιχείων που δικαιολογούν αυτές τις αμυντικές επενδύσεις. Ένα σημαντικό μέρος της αμυντικής ικανότητας αναλώνεται στην «κάλυψη» των αμερικανικών εγκαταστάσεων.
Ο «αμυντικός προστάτης» έχει εν τέλει καταστεί ένας επιπλέον παράγοντας που απαιτεί προστασία. Αυτό δεν είναι θεωρητική κριτική, είναι επιχειρησιακή πραγματικότητα που καλείται να διαχειριστεί κάθε αξιωματικός που συντάσσει το αμυντικό σχέδιο των χωρών αυτών.
Η οικονομική διάσταση είναι εξίσου αποκαλυπτική. Οι χώρες του Κόλπου ανέλαβαν ιστορικά το μεγαλύτερο μέρος του κόστους κατασκευής, συντήρησης και λειτουργίας αυτών των βάσεων — μια επένδυση δισεκατομμυρίων δολαρίων που παρουσιάστηκε ως «συνεισφορά στη συμμαχική ασφάλεια». Δεν ήταν. Ήταν πληρωμή για μια υπηρεσία ασφάλειας που, αν κρίνει κανείς από τα σημερινά αποτελέσματα, δεν απέδωσε την αναμενόμενη αποτροπή.
Χρήματα του Κόλπου. Εδάφη του Κόλπου. Και κίνδυνοι που αυξάνονται για τον Κόλπο.
Η Τεχεράνη έχει μάθει να χρησιμοποιεί την αμερικανική παρουσία ως μοχλό διπλωματικού εκβιασμού. Σε κάθε κλιμάκωση, το μήνυμα προς τις πρωτεύουσες του Κόλπου είναι σαφές και αδυσώπητο: η εχθρότητά μας δεν απευθύνεται σε εσάς, αλλά στους ξένους που φιλοξενείτε. Αν θέλετε ειρήνη, αφαιρέστε τον λόγο της σύγκρουσης. Είναι μια γραμμή διαπραγμάτευσης που θέτει τις χώρες του Κόλπου σε διαρκή αμυντική θέση — απολογούμενες για την παρουσία ενός συμμάχου που δεν έχουν τη δυνατότητα να αποπέμψουν χωρίς να βγουν από τη δυτική στρατηγική σφαίρα.
Η στρατηγική συζήτηση που χρειάζεται να γίνει στις πρωτεύουσες του Κόλπου δεν είναι αν η Αμερική παραμένει σύμμαχος. Παραμένει. Το ερώτημα είναι αν η τρέχουσα μορφή αυτής της συμμαχίας — με την εντυπωσιακή αλλά αμφίβολης αποτελεσματικότητας στρατιωτική παρουσία — εξυπηρετεί τα πραγματικά συμφέροντα ασφάλειας των χωρών που την φιλοξενούν.
Η ανακαλυπτόμενη αντίφαση είναι απλή και σκληρή: ό,τι χτίστηκε για να αποτρέπει τον πόλεμο, έχει γίνει ένας από τους λόγους που ο πόλεμος φαίνεται πιο πιθανός.
Η επανεξέταση δεν σημαίνει εγκατάλειψη δυτικής συμμαχίας. Σημαίνει ωριμότητα στρατηγικής σκέψης — κάτι που οι χώρες του Κόλπου, με τα τεράστια διπλωματικά αποθέματα που έχουν συσσωρεύσει, είναι πλήρως σε θέση να επιδείξουν.
Το ερώτημα είναι αν έχουν τη θέληση να το κάνουν.
