Εγκλωβισμένος στη φαντασία του: Το ιστορικό φιάσκο του Τραμπ
«Πιθανώς» μείωση στρατευμάτων σε Ιταλία και Ισπανία – Η Ευρώπη δεν βοήθησε τις ΗΠΑ στον πόλεμο του Ιράν
Η διεθνής διπλωματία, και ειδικότερα η αμερικανική εξωτερική πολιτική υπό τον Ντόναλντ Τραμπ, θυμίζει συχνά μια παρατεταμένη παρτίδα πόκερ, όπου η μπλόφα λογίζεται ως το υπέρτατο στρατηγικό πλεονέκτημα. Όμως, στα στρατηγικά ύδατα των Στενών του Ορμούζ, ο 47ος Πρόεδρος των ΗΠΑ φαίνεται πως έχει ξεμείνει οριστικά από χαρτιά. Η φράση που κάποτε χρησιμοποίησε ο ίδιος απαξιωτικά προς τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, του επιστρέφεται τώρα ως ένα αμείλικτο γεωπολιτικό μπούμερανγκ: «Ντόναλντ Τραμπ, δεν έχεις πλέον κανένα χαρτί να παίξεις». Βρίσκεται εγκλωβισμένος σε μια ασφυκτική παγίδα που, σε τεράστιο βαθμό, κατασκεύασε ο ίδιος με τις πολιτικές του. Το διακύβευμα, ωστόσο, έχει ξεφύγει προ πολλού από την απλή εξασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας. Η πικρή αλήθεια που αναδύεται μέσα από τον καπνό των βομβαρδισμών είναι πως η Μέση Ανατολή αποτελεί πια μια οριστικά χαμένη υπόθεση για την αμερικανική επιρροή.
σχετικά άρθρα
Ο πρακτικός αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ είναι απλώς η κορυφή ενός τεράστιου παγόβουνου αποτυχιών. Για να σπάσει αυτός ο κρίσιμος κόμβος, δεν αρκεί η αποστολή μερικών πολεμικών πλοίων από τη Δανία, τη Γαλλία ή τη Βρετανία για να κάνουν περιπολίες ρουτίνας. Η γεωγραφία και η στρατιωτική πραγματικότητα απαιτούν χιλιάδες Αμερικανούς πεζοναύτες στο έδαφος και δεκάδες ταχύπλοα να εμπλακούν στα νερά του Κόλπου σε έναν πόλεμο φθοράς. Πρόκειται για τον ορισμό του σεναρίου που ο Τραμπ ορκιζόταν να αποφύγει, υποσχόμενος στους ψηφοφόρους του τον τερματισμό των «ατέρμονων πολέμων». Τώρα, βρίσκεται αντιμέτωπος με το απόλυτο δίλημμα: είτε θα συνθηκολογήσει σιωπηρά, επιτρέποντας στο αντίπαλο καθεστώς να κρατά τα Στενά κλειστά –υφιστάμενος μια επική, ταπεινωτική ήττα– είτε θα διατάξει μια ανοιχτή επέμβαση με ανυπολόγιστο ανθρώπινο και οικονομικό κόστος.
Οι επιπτώσεις, όμως, αυτού του αδιεξόδου ξεπερνούν κατά πολύ τα αμερικανικά σύνορα, καθώς οι άστοχες κινήσεις του Αμερικανού προέδρου οδήγησαν στην ουσιαστική καταστροφή ολόκληρου του δικτύου διανομής πετρελαίου της περιοχής. Στον γεωπολιτικό αυτόν όλεθρο, οι ΗΠΑ συμπαρέσυραν και τις ίδιες τις αραβικές χώρες. Κράτη που επί δεκαετίες στήριξαν την ασφάλειά τους και την οικονομική τους ανάπτυξη στην αμερικανική στρατιωτική ομπρέλα, βλέπουν τώρα τις σημαντικότερες πλουτοπαραγωγικές τους πηγές να μετατρέπονται κυριολεκτικά σε στάχτη.
Ακόμη πιο τραγικό για αυτές τις χώρες είναι το γεγονός ότι το προσεκτικά σχεδιασμένο μέλλον τους εξανεμίστηκε. Τα τελευταία χρόνια, τα αραβικά κράτη επένδυσαν έναν πακτωλό δισεκατομμυρίων στην ανάπτυξη του τουρισμού, των πολυτελών υπηρεσιών και της καινοτομίας, προσπαθώντας να χτίσουν μια βιώσιμη οικονομία για τη μετα-πετρελαϊκή εποχή. Όλα αυτά τα μεγαλεπήβολα σχέδια, που απαίτησαν δεκαετίες για να στηθούν, κάηκαν στις φλόγες μιας σύγκρουσης στην οποία τους ενέπλεξε απερίσκεπτα η Ουάσινγκτον. Η ψευδαίσθηση της αμερικανικής προστασίας κατέρρευσε παταγωδώς όταν, την κρίσιμη ώρα που οι σύμμαχοί της δέχονταν υπαρξιακά πλήγματα, οι ΗΠΑ επέλεξαν την τακτική της φυγής.
Η άρον άρον εκκένωση των αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων δεν ήταν απλώς μια τακτική αναδίπλωση· βιώθηκε ως η απόλυτη προδοσία. Άφησε τις αραβικές ηγεσίες στρατιωτικά και πολιτικά ακάλυπτες απέναντι σε έναν αποφασισμένο και ανθεκτικό αντίπαλο. Έχοντας συνειδητοποιήσει με τον πιο οδυνηρό τρόπο πως η εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν μια ιστορικά λανθασμένη επιλογή, οι χώρες της περιοχής αναγκάζονται πλέον να βγουν εσπευσμένα στη διεθνή γεωπολιτική σκακιέρα αναζητώντας έναν νέο, πιο αξιόπιστο «προστάτη». Η κίνηση αυτή ανοίγει διάπλατα την πόρτα σε άλλες παγκόσμιες δυνάμεις να καλύψουν το αμερικανικό κενό.
Απέναντι σε αυτή την αμείλικτη πραγματικότητα της κατάρρευσης, η επικοινωνιακή διαχείριση του Λευκού Οίκου συνεχίζει να κινείται σε τροχιά παραλόγου, αγγίζοντας πια τα όρια της γραφικότητας. Σε μια παραληρηματική, ασυνάρτητη συνέντευξη Τύπου, ο Τραμπ έφτασε στο σημείο να ισχυριστεί πως συνομίλησε με πρώην Προέδρους οι οποίοι δήθεν του εκμυστηρεύτηκαν ότι τον θαυμάζουν και εύχονταν να είχαν το θάρρος να πράξουν τα ίδια. Η πραγματικότητα, φυσικά, τον διέψευσε ακαριαία. Ο Τζο Μπάιντεν, ο Μπαράκ Ομπάμα, ο Τζορτζ Μπους και ο Μπιλ Κλίντον αρνήθηκαν κατηγορηματικά οποιαδήποτε τέτοια συνομιλία. Αναρωτιέται κανείς, σχεδόν ειρωνικά, αν ίσως ο σημερινός ένοικος του Λευκού Οίκου κατάφερε να επικοινωνήσει με το πνεύμα του Αβραάμ Λίνκολν, ή αν απλώς επιλέγει να συνομιλεί αποκλειστικά με τις προσωπικές του ψευδαισθήσεις.
Αυτή η συστηματική καταφυγή στη χώρα της φαντασίας μπορεί να αποδίδει πρόσκαιρους καρπούς στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό. Ένα μεγάλο μέρος της υπερ-πολωμένης εκλογικής του βάσης είναι διατεθειμένο να αποδεχτεί άκριτα οποιαδήποτε κατασκευασμένη αφήγηση του σερβιριστεί. Όμως, η σκληρή διεθνής διπλωματία και η παγκόσμια οικονομία δεν συγχωρούν τις εικονικές πραγματικότητες. Τα Στενά του Ορμούζ είναι αντικειμενικά είτε ανοιχτά είτε κλειστά. Η παγκόσμια τιμή του πετρελαίου είτε εκτοξεύεται προκαλώντας πληθωριστικό σοκ είτε παραμένει σταθερή. Σε αυτά τα πεδία, ο λαϊκισμός δεν έχει καμία ισχύ.
Οι αντίπαλοι των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, παρά τις σφοδρότατες επιθέσεις που δέχτηκαν και τη σοβαρότατη υποβάθμιση των στρατιωτικών τους δυνατοτήτων από τις χιλιάδες ρουκέτες, κατάφεραν να επιβιώσουν. Το πιο σημαντικό, όμως, είναι το μήνυμα που κατάφεραν να εκπέμψουν στην υφήλιο: όταν τα πράγματα φτάσουν στα άκρα, έχουν τη δυνατότητα και την πυγμή να πυροδοτήσουν έναν ολοκληρωτικό οικονομικό πόλεμο με παγκόσμιες συνέπειες.
Η φυσική κατάληξη αυτής της στρατηγικής τύφλωσης είναι η πλήρης απώλεια της περιοχής, όχι μόνο σε στρατιωτικό αλλά και σε διπλωματικό επίπεδο. Οι ΗΠΑ αποχωρούν σταδιακά και απαξιωμένα, αφήνοντας πίσω τους διαλυμένες ενεργειακές υποδομές, ακυρωμένα οικονομικά όνειρα εκατοντάδων δισεκατομμυρίων και πρώην συμμάχους που έμαθαν με τον σκληρότερο τρόπο ότι, στο σύγχρονο γεωπολιτικό πόκερ, η αμερικανική μπλόφα έχει πλέον καταρρεύσει. Το κενό ισχύος είναι ήδη εμφανές και οι νέοι παίκτες ετοιμάζονται να πάρουν τις θέσεις τους στο τραπέζι, υπογράφοντας το απόλυτο αμερικανικό «Βατερλό» στη Μέση Ανατολή.