Η προσπάθεια της Ευρώπης να ανοίξει την αγορά των λεγόμενων «ιδιωτικών assets» στους απλούς επενδυτές δημιουργεί νέες ευκαιρίες, αλλά ταυτόχρονα προκαλεί αυξανόμενες ανησυχίες ότι θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα μεγάλο σκάνδαλο παραπλανητικής προώθησης επενδυτικών προϊόντων.
σχετικά άρθρα
Τα ιδιωτικά assets περιλαμβάνουν επενδύσεις όπως μετοχές μη εισηγμένων εταιρειών, εταιρικό χρέος, υποδομές και άλλα επενδυτικά προϊόντα που παραδοσιακά απευθύνονταν σε θεσμικούς επενδυτές ή πολύ εύπορα άτομα. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και χρηματοοικονομικοί οργανισμοί προωθούν την ιδέα να δοθεί πρόσβαση και στους ιδιώτες επενδυτές.
Για εταιρείες fintech όπως η Trade Republic, μία από τις πιο πολύτιμες νεοφυείς επιχειρήσεις της Γερμανίας, η εξέλιξη αυτή θεωρείται «η πραγματική δημοκρατικοποίηση των χρηματοοικονομικών».
Ωστόσο, ειδικοί προειδοποιούν ότι το άνοιγμα αυτής της αγοράς μπορεί να γίνεται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη χρονική στιγμή, όταν οι επενδυτές δυσκολεύονται να κατανοήσουν πώς αποτιμώνται αυτά τα προϊόντα και πόσο εύκολα μπορούν να ρευστοποιηθούν.
«Τόσοι πολλοί παίκτες μπαίνουν τώρα για πρώτη φορά στη διανομή αυτών των προϊόντων», δήλωσε ο Στέφεν Πάουλς, ιδρυτής και συνδιευθύνων σύμβουλος της πλατφόρμας Moonfare. «Υπάρχει κίνδυνος κακής πώλησης».
Η προσπάθεια της ΕΕ να διοχετεύσει αποταμιεύσεις στην οικονομία
Εδώ και περίπου μία δεκαετία η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να κατευθύνει μέρος των τεράστιων αποταμιεύσεων των Ευρωπαίων σε τομείς όπως οι υποδομές, η χρηματοδότηση επιχειρήσεων και η ιδιωτική οικονομία.
Αρχικά οι πολιτικές αυτές στόχευαν κυρίως σε συνταξιοδοτικά ταμεία και θεσμικούς επενδυτές. Τα τελευταία δύο χρόνια όμως τα ίδια εργαλεία επεκτάθηκαν και σε ιδιώτες επενδυτές, καταγράφουν οι FT. Ως αποτέλεσμα, τα υπό διαχείριση κεφάλαια σε τέτοιες δομές αυξήθηκαν περισσότερο από 50% μέσα στο τελευταίο έτος.
Παρόμοια κατεύθυνση ακολουθεί και το Ηνωμένο Βασίλειο. Από τον επόμενο μήνα οι Βρετανοί επενδυτές θα μπορούν να τοποθετούν χρήματα σε ιδιωτικά assets μέσω των δημοφιλών επενδυτικών λογαριασμών Isa.
Τα συμφέροντα της βιομηχανίας επενδύσεων
Η προώθηση αυτών των προϊόντων δεν προέρχεται μόνο από τις κυβερνήσεις που επιδιώκουν περισσότερες επενδύσεις στην οικονομία.
Οι διαχειριστές κεφαλαίων έχουν επίσης ισχυρό κίνητρο. Τα τελευταία χρόνια οι επενδυτές εγκαταλείπουν ενεργά διαχειριζόμενα αμοιβαία κεφάλαια και στρέφονται σε φθηνότερα παθητικά επενδυτικά προϊόντα.
Η δημιουργία νέων επενδυτικών οχημάτων που επενδύουν σε ιδιωτικές αγορές θεωρείται από πολλούς «game changer».
Παράλληλα, για κολοσσούς της αγοράς private assets όπως οι Blackstone, Apollo, KKR και Ares, οι μικροεπενδυτές αποτελούν μια νέα πηγή κεφαλαίων, καθώς οι εισροές από θεσμικούς επενδυτές έχουν αρχίσει να επιβραδύνονται.
Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία ακολουθεί επίσης τις εξελίξεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ άνοιξε πέρυσι συνταξιοδοτικά προγράμματα ύψους περίπου 9 τρισ. δολαρίων σε εναλλακτικές επενδύσεις και κρυπτονομίσματα.
Τα πρώτα σημάδια κινδύνου
Η επέκταση αυτή έρχεται όμως σε μια στιγμή που στην αμερικανική αγορά έχουν αρχίσει να εμφανίζονται προειδοποιητικά σημάδια.
Τον Φεβρουάριο, η εταιρεία ιδιωτικών πιστώσεων Blue Owl περιόρισε μόνιμα τις αναλήψεις από ένα από τα retail funds της, ενώ το μεγάλο private credit fund της Blackstone, Bcred, κατέγραψε εκροές 1,7 δισ. δολαρίων στο πρώτο τρίμηνο.
Οι αναταράξεις αυτές επηρέασαν και τις μετοχές των εταιρειών του κλάδου. Η κεφαλαιοποίηση της Blackstone έχει μειωθεί από περίπου 250 δισ. δολάρια στα τέλη του 2024 σε περίπου 134 δισ. σήμερα.
Το βασικό πρόβλημα είναι η ρευστότητα
Ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα για τους ιδιώτες επενδυτές είναι ότι τα ιδιωτικά assets συχνά είναι δύσκολο να αποτιμηθούν και ακόμη δυσκολότερο να πωληθούν γρήγορα.
Σε πολλά από αυτά τα επενδυτικά οχήματα οι αναλήψεις επιτρέπονται μόνο σε συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα και συχνά υπάρχουν ανώτατα όρια.
«Πριν ανοίξουμε πλήρως τις ιδιωτικές αγορές στους μικροεπενδυτές, πρέπει να απαντήσουμε σε δύσκολες ερωτήσεις», δήλωσε ο Ρόμπιν Πάουελ, ακτιβιστής υπέρ μεγαλύτερης διαφάνειας στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.
Όπως σημειώνει, οι επενδυτές πρέπει να κατανοήσουν τι σημαίνει πρακτικά η χαμηλή ρευστότητα, πόσο αξιόπιστες είναι οι αποτιμήσεις και ποιος φέρει την ευθύνη όταν κάτι πάει στραβά.
Τα νέα επενδυτικά οχήματα
Για να γίνει πιο εύκολη η πρόσβαση των επενδυτών, δημιουργήθηκαν νέες δομές όπως τα λεγόμενα evergreen funds και τα ευρωπαϊκά μακροπρόθεσμα επενδυτικά ταμεία (Eltif).
Τα Eltif επιτρέπουν επενδύσεις σε ιδιωτικά assets, αλλά υποχρεούνται να διατηρούν και ένα ποσοστό πιο ρευστών επενδύσεων ώστε να μπορούν να εξυπηρετούν αιτήματα ανάληψης.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών, σήμερα υπάρχουν 246 καταγεγραμμένα Eltif στην Ευρώπη με συνολικά κεφάλαια περίπου 33,3 δισ. ευρώ.
Παρά το γεγονός ότι τα ποσά αυτά παραμένουν μικρά σε σχέση με το συνολικό μέγεθος της επενδυτικής αγοράς, οι προβλέψεις δείχνουν ότι θα αυξηθούν σημαντικά τα επόμενα χρόνια.
Το μάθημα του Woodford
Οι κίνδυνοι της περιορισμένης ρευστότητας δεν είναι θεωρητικοί.
Το 2019 χιλιάδες επενδυτές στο Ηνωμένο Βασίλειο υπέστησαν ζημιές όταν το fund του διάσημου διαχειριστή Νιλ Γούντφορντ κατέρρευσε. Το fund είχε επενδύσει μεγάλο μέρος των χρημάτων του σε μη εισηγμένες εταιρείες και όταν οι επενδυτές προσπάθησαν μαζικά να αποσύρουν τα χρήματά τους, το ταμείο αναγκάστηκε να αναστείλει τις αναλήψεις.
«Το πραγματικό μάθημα δεν αφορά τον διαχειριστή αλλά τη δομή του προϊόντος», σημειώνει ο Πάουελ. «Ένα ανοιχτό fund που επενδύει σε μη ρευστά assets είναι σαν ένα γεμάτο όπλο. Λειτουργεί μέχρι να πάψει να λειτουργεί».
Κίνδυνοι αποτίμησης και υψηλότερα κόστη
Άλλος ένας προβληματισμός αφορά τον τρόπο αποτίμησης αυτών των επενδύσεων.
Τα ιδιωτικά assets αποτιμώνται συνήθως μηνιαία ή τριμηνιαία με βάση εκτιμήσεις για την πιθανή τιμή πώλησης, κάτι που μπορεί να δημιουργήσει την ψευδαίσθηση χαμηλότερου κινδύνου σε σχέση με τις δημόσιες αγορές όπου οι τιμές μεταβάλλονται καθημερινά.
Επιπλέον, τα κόστη διαχείρισης είναι συνήθως υψηλότερα και συχνά περιλαμβάνουν και προμήθειες επίδοσης.
Μια αγορά που ετοιμάζεται να επεκταθεί
Παρά τις προειδοποιήσεις, μεγάλοι διαχειριστές κεφαλαίων ετοιμάζουν νέα προϊόντα που θα απευθύνονται σε ιδιώτες επενδυτές.
Οι εταιρείες private assets συνεργάζονται όλο και περισσότερο με γνωστούς διαχειριστές κεφαλαίων όπως οι Schroders, BlackRock και Amundi, αξιοποιώντας τα δίκτυα διανομής τους.
Για πολλούς στον κλάδο, οι ιδιωτικές αγορές θα αποτελέσουν βασικό μέρος των επενδυτικών χαρτοφυλακίων στο μέλλον.
Ωστόσο, όπως επισημαίνουν αρκετοί ειδικοί, το βασικό ζήτημα είναι αν οι επενδυτές κατανοούν πραγματικά τους κινδύνους.
«Οι επενδυτές πρέπει να καταλάβουν ότι ακόμη και σε ανοιχτές δομές η ρευστότητα δεν είναι εγγυημένη», τονίζει ο Στέφεν Πάουλς. «Όταν αυξάνεται η πίεση για αναλήψεις, τα όρια και οι περιορισμοί ενεργοποιούνται. Αυτό είναι κάτι που πρέπει να περιμένουν».
