Η σχιστία προσώπου (Orofacial clefts – OC), μια συγγενής ανωμαλία που επηρεάζει τα χείλη ή/και τον ουρανίσκο, απαιτεί εντατική φροντίδα αμέσως μετά τη γέννηση και μπορεί να προκαλέσει δια βίου δυσκολίες στη σίτιση και την ομιλία. Οι δυσκολίες αυτές συχνά οδηγούν σε κοινωνικό αποκλεισμό και στιγματισμό.
σχετικά άρθρα
Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο International Journal of Osteoarchaeology, η Dr. Xiaofan Sun και η ερευνητική της ομάδα εντόπισαν και ανέλυσαν την πρώτη αρχαιολογική περίπτωση σχιστίας προσώπου στην Κίνα. Το εύρημα αφορά έναν νεαρό άνδρα ο οποίος όχι μόνο επέζησε της βρεφικής ηλικίας –γεγονός που υποδηλώνει ότι έτυχε ιδιαίτερης φροντίδας– αλλά και έλαβε πλήρη ταφικά δικαιώματα, στοιχείο που μαρτυρά ότι ήταν αποδεκτός από την κοινότητά του.
Η ταφή του νεαρού άνδρα, με κωδικό M234-2, βρέθηκε στο νεκροταφείο Wenchi (温池), στην επαρχία Shanxi, στη βόρεια Κίνα. Σύμφωνα με την Dr. Sun, το νεκροταφείο Wenchi πιθανότατα αντιπροσωπεύει έναν τοπικό πληθυσμό μεσαίας ή χαμηλομεσαίας κοινωνικοοικονομικής τάξης. Η δομή του τάφου, το ξύλινο φέρετρο και τα ευρήματα, όπως κεραμικά, μεταλλικά αντικείμενα και νομίσματα, υποδεικνύουν μια κοινότητα με επαρκείς πόρους για τυπικές ταφικές πρακτικές.
Κατά τις ανασκαφές, η ομάδα της Dr. Sun εντόπισε την ταφή του M234-2, ενός πιθανότατα άνδρα ηλικίας 16-18 ετών, ο οποίος πέθανε κατά την περίοδο Jiaqing (1796-1820) της δυναστείας Qing. Μαζί του βρέθηκε μια ενήλικη γυναίκα και διάφορα κτερίσματα. Η μακροσκοπική και αξονική ανάλυση του κρανίου αποκάλυψε ότι ο νεαρός είχε γεννηθεί με παραμορφωμένο ουρανίσκο, απουσία ενός άνω τομέα και σοβαρή απόκλιση του ρινικού διαφράγματος, ενδείξεις που επιβεβαίωσαν τη διάγνωση σχιστίας προσώπου.
Σε πολλές αρχαίες κοινωνίες, τα βρέφη με τέτοιες δυσμορφίες συχνά εγκαταλείφθηκαν ή στιγματίστηκαν. Ωστόσο, η ανάλυση του M234-2 δεν έδειξε ενδείξεις υποσιτισμού, γεγονός που υποδηλώνει συνεχή φροντίδα καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του. Η ταφή του σε οικογενειακό τάφο, μαζί με πλούσια κτερίσματα, και η πιθανή συνύπαρξη με τη σύζυγό του, θεωρείται ότι αντικατοπτρίζει το κομφουκιανικό ιδεώδες της οικογενειακής συνέχειας και υποδηλώνει την αποδοχή του από την κοινότητα. Η ταφή του M234-2 δεν διαφοροποιείται από άλλες στο ίδιο νεκροταφείο, υποδεικνύοντας ότι κατείχε κανονική κοινωνική θέση.
Η Dr. Sun σημείωσε ότι η επιβίωση του M234-2 μέχρι την εφηβεία και η τυπική ταφή του, σε ένα νεκροταφείο χωρίς ενδείξεις μεγάλης ευμάρειας, δείχνουν ότι η φροντίδα προερχόταν από την οικογένεια και όχι από εξαιρετικούς πόρους. Αυτό ενισχύει την ιδέα ότι η ουσιαστική φροντίδα και κοινωνική ένταξη μπορούν να επιτευχθούν ακόμα και σε απλές κοινότητες. Παρά την προφανή φροντίδα, ο πρόωρος θάνατός του ενδέχεται να σχετίζεται με τη φυσική ευπάθεια των παιδιών με συγγενείς ανωμαλίες, αν και η έλλειψη σαφών σκελετικών ενδείξεων δεν επιτρέπει τον προσδιορισμό συγκεκριμένης αιτίας θανάτου.
Πρόκειται για την πρώτη αρχαιολογική τεκμηρίωση ατόμου με σχιστία προσώπου στην Κίνα, προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες για την ιστορία των κρανιοπροσωπικών ανωμαλιών και τις κοινωνικές στάσεις απέναντι σε άτομα με εμφανείς γενετικές δυσμορφίες στην ύστερη αυτοκρατορική Κίνα. Η Dr. Sun υπογράμμισε ότι το εύρημα αφορά μία κοινότητα και μία μόνο περίπτωση, δείχνοντας τη δυνατότητα κοινωνικής ένταξης στην ύστερη αυτοκρατορική Κίνα, χωρίς να αντικατοπτρίζει απαραίτητα τις στάσεις όλων των περιοχών ή κοινωνικών ομάδων.
