Μια καινοτόμος πλατφόρμα για την ανάπτυξη εξατομικευμένων εμφυτευμάτων χόνδρου, σχεδιασμένη να αποκαθιστά βλάβες σε μεγάλες αρθρώσεις, καθώς και σε μεσοσπονδύλιους και κροταφογναθικούς δίσκους, βρίσκεται στα τελικά στάδια κατοχύρωσης πατέντας και προετοιμάζεται για κλινικές μελέτες.
σχετικά άρθρα
Η πλατφόρμα αναπτύχθηκε στο Εργαστήριο Φυσιολογίας του Ιατρικού Τμήματος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) και στο Κέντρο Βλαστοκυττάρων και Αναγεννητικής Ιατρικής. Σκοπός της είναι η παραγωγή ιστών ικανών να αντικαταστήσουν φθαρμένο χόνδρο, ο οποίος έχει υποστεί βλάβη από τραυματικές κακώσεις ή αρθρίτιδα.
Η σχετική αίτηση πατέντας κατατέθηκε τον περασμένο Μάρτιο στον Οργανισμό Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας και βρίσκεται στη φάση τελικής αξιολόγησης. Παράλληλα, έχει αναπτυχθεί ένα προϊόν χόνδρου με την ονομασία NEOTICA (Neo-tissue Cartilage), το οποίο έχει ήδη κατηγοριοποιηθεί από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ) ως φάρμακο προηγμένων θεραπειών.
Ο καθηγητής Αριστείδης Κριτής, από το Εργαστήριο Φυσιολογίας του Ιατρικού Τμήματος ΑΠΘ, δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι «η τεχνολογία επιτρέπει τη δημιουργία “ζωντανών” εμφυτευμάτων προσαρμοσμένων στα χαρακτηριστικά κάθε ασθενούς. Μπορούμε να κατασκευάσουμε εξατομικευμένο χόνδρο, ανάλογα με το φύλο, την ηλικία, τη σωματική διάπλαση και το είδος της βλάβης». Η τοποθέτησή του έγινε στο πλαίσιο παρουσίασής του με θέμα «Παθοφυσιολογία της εκφύλισης του μεσοσπονδύλιου δίσκου της σπονδυλικής στήλης. Εφαρμογές της αναγεννητικής ιατρικής» στο 44ο Ετήσιο Συνέδριο της Ορθοπαιδικής Τραυματολογικής Εταιρείας Μακεδονίας-Θράκης.
Ο κ. Κριτής εξήγησε ότι δεν πρόκειται για μεταμόσχευση οργάνου, αλλά για ιστό που δημιουργείται από τα ίδια τα κύτταρα του ασθενούς και ενσωματώνεται στον οργανισμό. Η ανάγκη για τέτοιες λύσεις προκύπτει από την εκφυλιστική νόσο, όπου ο μεσοσπονδύλιος δίσκος αφυδατώνεται και χάνει ύψος με την πάροδο του χρόνου, προκαλώντας πόνο και πιέσεις στα νεύρα. Επεσήμανε ότι οι υφιστάμενες θεραπευτικές επιλογές αντιμετωπίζουν κυρίως τα συμπτώματα, ενώ η αναγεννητική ιατρική προσφέρει μια πιο ριζική λύση για την αποκατάσταση του ιστού και την δυνητική αναστροφή της εκφυλιστικής διαδικασίας.
Η διαδικασία δημιουργίας των εμφυτευμάτων περιλαμβάνει τη λήψη λιπώδους ιστού από τον ασθενή, την απομόνωση μεσεγχυματικών κυττάρων (βλαστοκυττάρων) και την τοποθέτησή τους σε τρισδιάστατο ικρίωμα που αναπαράγει το έλλειμμα της βλάβης. Μέσα σε ειδικούς κλιβάνους, τα κύτταρα μετατρέπονται σε χονδροκύτταρα, παράγοντας τις απαραίτητες ουσίες για τον σχηματισμό νέου χόνδρου, ο οποίος ενσωματώνεται στη συνέχεια στον οργανισμό.
Τα εμφυτεύματα χαρακτηρίζονται ως «4D» λόγω της δυναμικής τους εξέλιξης στον χρόνο, πέραν της τρισδιάστατης δομής τους. Το αρχικό υλικό του ικριώματος αποδομείται σταδιακά, ενώ τα κύτταρα σχηματίζουν νέα εξωκυττάρια μήτρα, διατηρώντας τη μηχανική αντοχή του ιστού. Η διαδικασία μπορεί να προσαρμοστεί ανάλογα με την ηλικία και τις ανάγκες κάθε ασθενούς.
Προς το παρόν, τα εμφυτεύματα βρίσκονται σε πειραματικό στάδιο, έχοντας δοκιμαστεί σε πειραματόζωα με ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Σύμφωνα με τον κ. Κριτή, μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε αρθρώσεις όπως το γόνατο, τον μεσοσπονδύλιο δίσκο και τον διάρθριο δίσκο της κροταφογναθικής άρθρωσης. Το επόμενο βήμα είναι η εφαρμογή τους σε ασθενείς με χρόνιο πόνο και εκφυλιστικές βλάβες, στο πλαίσιο κλινικών μελετών και κατόπιν συναίνεσης. Η τοποθέτηση μπορεί να πραγματοποιηθεί αρθροσκοπικά ή με ανοιχτό χειρουργείο, ανάλογα με το μέγεθος της βλάβης.
Ο καθηγητής επισημαίνει ότι έχει διασφαλιστεί το απαραίτητο κανονιστικό πλαίσιο για τη μετάβαση σε κλινικές δοκιμές, με άδεια ανάπτυξης φαρμάκων υπό δοκιμή και εποπτεία από τον ΕΟΦ. «Είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε σε κλινικές μελέτες, ώστε η τεχνολογία να εφαρμοστεί σε ανθρώπους», κατέληξε ο κ. Κριτής.
