Τεχνολογική κυριαρχία: η ΕΕ επιχειρεί να ξεφύγει από την αμερικανική εξάρτηση
Cloud, τσιπ και AI στο επίκεντρο ενός πακέτου που μπορεί να κλειδώσει τις ευαίσθητες δημόσιες συμβάσεις σε Ευρωπαίους παρόχους — και να φέρει αντίδραση από την Ουάσιγκτον.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις Βρυξέλλες το πακέτο τεχνολογικής κυριαρχίας για cloud, τσιπ και AI.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 3 Ιουνίου το πακέτο τεχνολογικής κυριαρχίας. Συγκεκριμένα, πρότεινε νέους νόμους για cloud, τεχνητή νοημοσύνη και τσιπ. Στόχος της παραμένει ένας: λιγότερη εξάρτηση από ΗΠΑ και Ασία. Μάλιστα, οι νέοι κανόνες κατευθύνουν τις ευαίσθητες δημόσιες συμβάσεις προς Ευρωπαίους παρόχους. Έτσι, οι Βρυξέλλες ανοίγουν ένα μέτωπο που αγγίζει νοσοκομεία, ενεργειακά δίκτυα και κρατικές υπηρεσίες.
σχετικά άρθρα
Τι περιλαμβάνει το πακέτο
Το πακέτο πατά σε δύο βασικούς νόμους. Πρώτον, ο Cloud and AI Development Act ορίζει ένα ενιαίο πλαίσιο κυριαρχίας για cloud και AI. Δεύτερον, ο Chips Act 2.0 στοχεύει στην επόμενη γενιά ημιαγωγών για εφαρμογές AI. Επιπλέον, η Επιτροπή προσθέτει στρατηγική ανοιχτού κώδικα και οδικό χάρτη για την ενέργεια. Μάλιστα, για πρώτη φορά η ΕΕ δίνει νομικό ορισμό στην «ψηφιακή κυριαρχία». Έτσι, οι Βρυξέλλες περνούν από τα κείμενα πολιτικής στους δεσμευτικούς κανόνες.
Το χτύπημα στους αμερικανικούς κολοσσούς
Σήμερα τρεις αμερικανικοί όμιλοι ελέγχουν το 70% της ευρωπαϊκής αγοράς cloud. Συγκεκριμένα, πρόκειται για τις AWS, Microsoft Azure και Google Cloud. Ο νέος νόμος όμως ορίζει τέσσερα επίπεδα κυριαρχίας για τις υπηρεσίες cloud. Καθώς οι δημόσιοι φορείς σταθμίζουν την ευαισθησία κάθε έργου, οι αυστηρότεροι όροι χτυπούν τα μη ευρωπαϊκά συστήματα. Έτσι, για υγεία, χρηματοοικονομικά και δικαιοσύνη, οι αμερικανικές πλατφόρμες κινδυνεύουν να μείνουν εκτός. Επιπλέον, οι κανόνες προσθέτουν κριτήρια πέρα από την τιμή, που ευνοούν τεχνολογία με ανάπτυξη μέσα στην ΕΕ.
Ο φόβος του «kill switch»
Πίσω από την κίνηση στέκει ένας συγκεκριμένος φόβος. Ο αμερικανικός νόμος CLOUD επιτρέπει στις αρχές των ΗΠΑ να ζητούν δεδομένα. Μάλιστα, αυτό ισχύει ακόμη κι όταν οι εταιρείες κρατούν τα δεδομένα στην Ευρώπη. Γι’ αυτό πολλοί μιλούν για πιθανό «kill switch» σε περίοδο έντασης. Ως παράδειγμα, ο εισαγγελέας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου Καρίμ Καν έχασε την πρόσβαση στο email του μετά από αμερικανικές κυρώσεις. «Δεν μπορούμε να εξαρτόμαστε από άλλους για τις τεχνολογίες που κρατούν ανοιχτά τα νοσοκομεία μας», δήλωσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Τσιπ: από την προσφορά στη ζήτηση
Στα τσιπ, η ΕΕ αλλάζει στρατηγική. Ο πρώτος νόμος έριξε το βάρος στην παραγωγή, χωρίς αρκετή ζήτηση. Γι’ αυτό ο Chips Act 2.0 στρέφει τώρα το βάρος στη «συσσώρευση ζήτησης». Επιπλέον, δίνει στην Επιτροπή έκτακτες εξουσίες σε περίοδο έλλειψης. Συγκεκριμένα, οι Βρυξέλλες μπορούν να ανατρέπουν συμβόλαια και να επιβάλλουν προτεραιότητες. Ωστόσο, ο παλιός στόχος του 2023 για διπλασιασμό του ευρωπαϊκού μεριδίου μένει μακρινός.
Κανόνες ή υποδομές;
Εδώ προκύπτει η μεγάλη αντίφαση. Όσο η ΕΕ νομοθετεί, ιδιωτικό κεφάλαιο χτίζει ήδη τις υποδομές. Χαρακτηριστικά, η ιαπωνική SoftBank δεσμεύει έως 75 δισεκατομμύρια ευρώ για κέντρα δεδομένων στη Γαλλία. Μάλιστα, η πρώτη φάση φτάνει τα 45 δισεκατομμύρια και 3,1 γιγαβάτ έως το 2031. Καθώς το Παρίσι προσφέρει φθηνή πυρηνική ενέργεια, η Γαλλία τραβά τις μεγάλες επενδύσεις. Όμως οι ειδικοί προειδοποιούν για όρια στην ισχύ, την εφοδιαστική και τις δεξιότητες.
Γιατί αφορά την Ελλάδα
Η εξέλιξη αφορά άμεσα και την Ελλάδα. Η χώρα έχτισε την ψηφιακή της μετάβαση πάνω σε αμερικανικά cloud. Μάλιστα, νοσοκομεία, υπηρεσίες και το gov.gr αξιοποιούν υποδομές των τριών κολοσσών. Παράλληλα, οι ίδιοι όμιλοι χτίζουν κέντρα δεδομένων στην Ελλάδα. Έτσι, οι νέοι κανόνες φέρνουν στην Αθήνα ένα δύσκολο δίλημμα. Δηλαδή, κυριαρχία και ασφάλεια από τη μία, κόστος και ταχύτητα από την άλλη.
Η μεγάλη εικόνα
Η μεγάλη εικόνα ξεπερνά ένα πακέτο νόμων. Από τη μία, η ΕΕ θέλει ασφάλεια και αυτονομία. Από την άλλη, οι επικριτές βλέπουν κίνδυνο προστατευτισμού και κατακερματισμού. Μάλιστα, η ίδια η Επιτροπή παραδέχεται ότι ο πήχης κυριαρχίας δεν είναι ακόμη εφικτός. Επιπλέον, το πακέτο χρειάζεται έγκριση από τα 27 κράτη και το Ευρωκοινοβούλιο. Συνεπώς, ο δρόμος μένει μακρύς και η αντίδραση των ΗΠΑ σχεδόν βέβαιη. Τελικά, η Ευρώπη δεν ονειρεύεται να αντικαταστήσει τις ΗΠΑ — ζητά απλώς ένα κομμάτι δικό της.