Ζούμε σε μια εποχή όπου οι κρίσεις δεν διαδέχονται η μία την άλλη, αλλά συσσωρεύονται, δημιουργώντας ένα εκρηκτικό μείγμα που απειλεί να τινάξει στον αέρα την παγκόσμια οικονομική ισορροπία. Αν κάποιος παρατηρήσει τη μεγάλη εικόνα, θα δει τις απειλές που εκτοξεύονται από το G7, τη νέατω μέτωπο της Δύσης κατά των κινεζικών τραπεζών και, φυσικά, την επικίνδυνη κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή. Δεν είναι κινδυνολογία· είναι η μαθηματική κατάληξη μιας σειράς γεωπολιτικών επιλογών που οδηγούν σε ένα πρωτοφανές οικονομικό «crescendo».
σχετικά άρθρα
Το στοίχημα των κυρώσεων και ο κινεζικός γίγαντας
Η αρχή γίνεται με την απόφαση της Δύσης να στοχοποιήσει εκ νέου το κινεζικό τραπεζικό σύστημα. Η λογική είναι γνώριμη: «Αν βοηθάτε τη Ρωσία, θα τιμωρηθείτε». Το είδαμε από την κυβέρνηση Μπάιντεν, το ακούσαμε από την Τζάνετ Γέλεν. Όμως, υπάρχει μια ειδοποιός διαφορά ανάμεσα στην απειλή και την εφαρμογή. Το 2000, το εμπόριο των ΗΠΑ ήταν πενταπλάσιο από αυτό της Κίνας. Σήμερα, το 2024, η Κίνα κυριαρχεί με 6,2 τρισεκατομμύρια δολάρια σε εμπορικές συναλλαγές, ξεπερνώντας τις ΗΠΑ.
Πάνω από 120 χώρες έχουν την Κίνα ως κύριο εμπορικό εταίρο. Οι κινεζικές τράπεζες δεν είναι απλώς ιδρύματα· είναι οι αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου, χρηματοδοτώντας τη ναυτιλία και τις πληρωμές σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Η προσπάθεια «ακύρωσης» αυτών των τραπεζών μοιάζει με απόπειρα να κόψεις το κλαδί πάνω στο οποίο κάθεσαι.
Η Ευρώπη σε ρόλο αυτόχειρα;
Ενώ η Ουάσιγκτον διστάζει, η Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται έτοιμη να λειτουργήσει ως «λαγός». Σχεδιάζει κυρώσεις σε μικρές κινεζικές τράπεζες ως δοκιμαστικό σωλήνα. Το ερώτημα όμως παραμένει: τιμωρούν την Κίνα ή τους εαυτούς τους; Η ΕΕ συνεχίζει να αγοράζει εμπορεύματα από τη Ρωσία μέσω τρίτων, την ίδια ώρα που θέτει ηθικούς φραγμούς για τις συναλλαγές άλλων.
Η ευρωπαϊκή οικονομία βρίσκεται ήδη σε δεινή θέση. Οι εξαγωγές υποχωρούν, το κόστος παραγωγής εκτοξεύεται λόγω της έλλειψης φθηνής ενέργειας και το εμπορικό έλλειμμα με το Πεκίνο διευρύνεται. Η απόφαση να επιτεθεί στις κινεζικές τράπεζες την ώρα που η ευρωπαϊκή βιομηχανία εξαρτάται από τις φθηνές κινεζικές εισαγωγές για να παραμείνει ανταγωνιστική, αγγίζει τα όρια του παραλογισμού.
Η «απο-ευρωποίηση» και η απάντηση του Πεκίνου
Η Κίνα δεν μένει με σταυρωμένα τα χέρια. Το Χονγκ Κονγκ ήδη επεξεργάζεται ένα εναλλακτικό σύστημα στο Euroclear, στοχεύοντας στην ενίσχυση του γουάν (RMB) και τη θωράκιση των περιουσιακών της στοιχείων. Αν ο κόσμος άρχισε να «απο-δολαριοποιείται» μετά τις κυρώσεις στη Ρωσία, τώρα κινδυνεύουμε να δούμε μια μαζική «απο-ευρωποίηση». Αν το ευρώ πάψει να θεωρείται ασφαλές καταφύγιο για τις κεντρικές τράπεζες —ήδη ο χρυσός το ξεπέρασε ως αποθεματικό— τότε τα ευρωπαϊκά ομόλογα θα γίνουν οι «παρίες» των διεθνών αγορών.
Η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή: Το Στενό του Ορμούζ
Ενώ το οικονομικό μέτωπο στην Ασία βράζει, η στρατιωτική κλιμάκωση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν φέρνει το τελειωτικό χτύπημα. Τα πλήγματα σε ιρανικά διυλιστήρια και κοιτάσματα φυσικού αερίου έχουν ήδη μειώσει την παραγωγή κατά εκατομμύρια κυβικά μέτρα. Αλλά ο πραγματικός εφιάλτης βρίσκεται στο Στενό του Ορμούζ.
Από αυτό το μικρό γεωγραφικό σημείο διέρχεται το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και το 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG. Αν το Ιράν αποφασίσει να κλείσει αυτό το «λαιμό», μιλάμε για «game over» για την παγκόσμια οικονομία. Οι ΗΠΑ και η Κίνα έχουν κάποια εσωτερικά αναχώματα (σχιστολιθικό πετρέλαιο οι πρώτοι, ρωσική τροφοδοσία οι δεύτεροι), αλλά η τιμή του πετρελαίου είναι παγκόσμια. Όταν το βαρέλι φτάσει ή ξεπεράσει τα 100 δολάρια, ο πληθωρισμός θα καταπιεί κάθε ελπίδα ανάκαμψης.
Η Ευρώπη και η Ιαπωνία στο στόχαστρο
Οι περιοχές που θα πληγούν περισσότερο είναι εκείνες που εξαρτώνται πλήρως από τις εισαγωγές ενέργειας: η Ευρώπη και η Ιαπωνία. Η αυτοκινητοβιομηχανία τους, από τη Volkswagen μέχρι τη Honda, θα δει τα κόστη παραγωγής να εκτοξεύονται, καθιστώντας τα προϊόντα τους απρόσιτα.
Ήδη το Brent φλερτάρει με υψηλά επίπεδα και οι αγορές δεν έχουν προλάβει να τιμολογήσουν την πραγματική καταστροφή των υποδομών στο Ιράν. Οι φωτιές στα διυλιστήρια του δυτικού Ιράν δεν είναι απλώς μια πολεμική είδηση· είναι μια άμεση μείωση της παγκόσμιας προσφοράς κατά 3,5%.
Brace for Impact
Οι εκτιμήσεις για τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ έκαναν λόγο για επιστροφή στο 4% μέχρι το καλοκαίρι του 2026. Αυτές οι προβλέψεις, όμως, έγιναν πριν την τελευταία κλιμάκωση. Αν το πετρέλαιο παγιωθεί σε τριψήφιο νούμερο, η κατανάλωση θα καταρρεύσει και θα οδηγηθούμε σε μια βίαιη αποπληθωριστική κρίση μετά από ένα κύμα ακρίβειας.
Η Ευρώπη καλείται να αποφασίσει αν θα συνεχίσει την πολιτική των κυρώσεων που την απομονώνει, ή αν θα βρει τον δρόμο της κοινής λογικής πριν η «Daily Report» των αγορών βαφτεί οριστικά κόκκινη. Τα μόνα που θα αναβοσβήνουν πράσινα στις οθόνες μας θα είναι το πετρέλαιο και ο χρυσός. Οι υπόλοιποι, οφείλουμε να προετοιμαστούμε για την πρόσκρουση.
