Η μοίρα της αμερικανικής οικονομίας είναι πλέον άρρηκτα συνδεδεμένη με τη ζήτηση για περιουσιακά στοιχεία αποτιμώμενα σε δολάρια – κυρίως μετοχές και ομόλογα. Σε αντίθεση με το παρελθόν, όπου η πραγματική οικονομία καθοδηγούσε τις τιμές των περιουσιακών στοιχείων, στις ΗΠΑ πλέον συμβαίνει ακριβώς το αντίστροφο. Απαιτείται μια συνεχής, αδιάλειπτη ροή κεφαλαίων. Το χρηματιστήριο απλώς δεν έχει την πολυτέλεια να καταρρεύσει, καθώς αυτό θα πυροδοτούσε το λεγόμενο “αντίστροφο αποτέλεσμα πλούτου” (reverse wealth effect): οι πολίτες θα αισθάνονταν φτωχότεροι και, νομοτελειακά, θα περιόριζαν δραστικά την κατανάλωσή τους.
σχετικά άρθρα
Όπως επισημαίνουν Αμερικανοί αναλυτές, τα δεδομένα γίνονται ακόμη πιο ζοφερά όταν εξετάσουμε την αγορά ομολόγων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονται απεγνωσμένα πιστωτές, όχι μόνο για να χρηματοδοτήσουν τις πάγιες κυβερνητικές υποχρεώσεις, αλλά και για να συντηρήσουν τον πόλεμο στο Ιράν που μαίνεται αυτή τη στιγμή. Εάν οι επενδυτές γυρίσουν την πλάτη στα κρατικά ομόλογα, τα επιτόκια θα εκτοξευθούν.
Και η αλήθεια είναι πως η άνοδος έχει ήδη ξεκινήσει.
Η Φυγή από τα Ομόλογα και ο Φόβος της Υποτίμησης
Η απόδοση του αμερικανικού 10ετούς ομολόγου σκαρφάλωσε από το 3,9% στο 4,1% μέσα σε ελάχιστες ημέρες. Πρόκειται για μια βίαιη κίνηση που αντιβαίνει στην παραδοσιακή χρηματοοικονομική λογική, η οποία υπαγορεύει ότι σε περιόδους παγκόσμιων κρίσεων, τα αμερικανικά ομόλογα λειτουργούν ως το απόλυτο ασφαλές καταφύγιο (safe haven). Όμως, οι επενδυτές δεν αγοράζουν. Αντιθέτως, ξεπουλούν.
Η συνειδητοποίηση που προκύπτει από τον πόλεμο στο Ιράν είναι τρομακτική για τις αγορές: το δολάριο αναμένεται να υποτιμηθεί περαιτέρω προκειμένου να χρηματοδοτηθεί η σύρραξη. Ποιος σώφρων επενδυτής θα “κλείδωνε” τα κεφάλαιά του για 10 χρόνια σε αμερικανικό χρέος, όταν το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο –το ίδιο το δολάριο– ουσιαστικά λιώνει; Αυτός είναι ο λόγος που η ζήτηση παραμένει τόσο αναιμική, παρά την κλιμάκωση της κρίσης.
Οι συνέπειες περνούν άμεσα στην πραγματική οικονομία. Η απόδοση του 10ετούς επηρεάζει άμεσα το κόστος δανεισμού στις ΗΠΑ. Στεγαστικά δάνεια, πιστωτικές κάρτες και δάνεια αυτοκινήτων θα παραμείνουν απαγορευτικά ακριβά, στραγγαλίζοντας περαιτέρω την κατανάλωση.
Ο Αστρονομικός Λογαριασμός της “Επικής Οργής”
Είναι κοινό μυστικό ότι αυτός ο πόλεμος θα κοστίσει στην αμερικανική οικονομία ασύλληπτα ποσά, και τα έσοδα από τους δασμούς δεν πρόκειται να καλύψουν το κενό ούτε στο ελάχιστο. Οι αριθμοί για τις πρώτες 100 ώρες της επιχείρησης “Epic Fury” (Επική Οργή) προκαλούν ίλιγγο:
-
$3,7 δισεκατομμύρια δαπανήθηκαν συνολικά.
-
$200 εκατομμύρια για λειτουργικά κόστη και logistics.
-
$360 εκατομμύρια σε απώλειες μάχης και ζημιές υποδομών.
-
Πάνω από $3 δισεκατομμύρια αφορούσαν αποκλειστικά τα πυρομαχικά (πύραυλοι και βόμβες).
Μιλάμε για κεφάλαια που εξαφανίζονται σε μια μαύρη τρύπα. Μη παραγωγικοί πόροι που γίνονται κυριολεκτικά καπνός. Το πιο ανησυχητικό είναι ότι αυτά τα ποσά βρίσκονται εκτός προϋπολογισμού. Το Υπουργείο Οικονομικών θα πρέπει να αντλήσει επιπλέον 3,5 δισ. δολάρια μόνο για αυτές τις πρώτες 100 ώρες. Οι μόνοι πραγματικοί κερδισμένοι είναι το στρατιωτικο-βιομηχανικό σύμπλεγμα και οι κερδοσκόποι, ενώ η πίεση στο εθνικό χρέος μεγαλώνει.
Η Ρητορική της Ουάσιγκτον και η Σκληρή Πραγματικότητα
Εν μέσω αυτής της κατάστασης, ο Υπουργός Οικονομικών, Scott Bessent, βρίσκεται σε εμφανή πανικό, προσπαθώντας να πείσει τις αγορές ότι τα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία παραμένουν σταθερά. Ακολουθεί την κλασική στρατηγική του “όλα πάνε καλά, δεν υπάρχει φωτιά”. Υποστηρίζει ότι οι αγορές κοιτούν στο μέλλον και ότι τα χτυπήματα στη Μέση Ανατολή είναι “μεμονωμένα περιστατικά”.
Ωστόσο, η πραγματικότητα της αμερικανικής οικονομίας τον διαψεύδει. Οι θέσεις εργασίας μειώνονται δραματικά. Ήδη από τον Φεβρουάριο, πριν την κλιμάκωση, χάθηκαν πάνω από 90.000 θέσεις, με την απασχόληση στην υγεία να καταρρέει και τη μεταποίηση να αγγίζει χαμηλό τετραετίας. Η ανεργία έχει σκαρφαλώσει στο 4,4%. Η οικονομία αντιμετώπιζε ήδη δομικά προβλήματα τα οποία τώρα επιταχύνονται λόγω του ενεργειακού κόστους.
Πετρέλαιο, Δασμοί και το Παιχνίδι του Κόλπου
Με το πετρέλαιο να φλερτάρει επικίνδυνα με τα 100 δολάρια το βαρέλι, ο πληθωρισμός απειλεί να επιστρέψει δριμύτερος. Το σχέδιο της κυβέρνησης να εγγυηθεί με 20 δισεκατομμύρια δολάρια την ασφάλιση των πετρελαιοφόρων που διασχίζουν τα Στενά του Ορμούζ φαντάζει ως ένας γραφειοκρατικός εφιάλτης και ένα απελπισμένο ημίμετρο. Από πού θα βρεθούν αυτά τα χρήματα; Είτε με νέα έκδοση χρέους, είτε πιέζοντας τους Αμερικανούς καταναλωτές μέσω της διατήρησης του οριζόντιου δασμού 15% για πολύ μεγαλύτερο διάστημα.
Ο πραγματικός κίνδυνος, όμως, που παραβλέπει η Ουάσιγκτον κρύβεται στη στάση των χωρών του Κόλπου. Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ και Κατάρ ανησυχούν σφόδρα. Φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις, αλλά υφίστανται ήδη εκατοντάδες χτυπήματα. Οι φήμες ότι εξετάζουν την απόσυρση των επενδύσεών τους από τις ΗΠΑ θα έπρεπε να σημαίνουν συναγερμό.
Οι τρεις αυτές χώρες κατέχουν αθροιστικά πάνω από 1 τρισεκατομμύριο δολάρια σε αμερικανικές μετοχές, ομόλογα και εταιρικό χρέος. Επιπλέον, έχουν δεσμευτεί για εκατοντάδες δισεκατομμύρια σε μελλοντικές επενδύσεις (π.χ. στην Τεχνητή Νοημοσύνη). Εάν η κλιμάκωση συνεχιστεί, έχουν τη δύναμη να ρευστοποιήσουν τα αμερικανικά τους περιουσιακά στοιχεία, είτε για να καλύψουν τις δικές τους οικονομικές τρύπες λόγω μειωμένων εσόδων, είτε ως μοχλό πίεσης. Και αυτή τη φορά, το Πεκίνο δεν πρόκειται να παρέμβει για να σώσει την παρτίδα.
Το αφήγημα της “άνευ όρων παράδοσης” που απαιτεί ο Λευκός Οίκος μπορεί να φέρει μια στρατιωτική νίκη, αλλά το κόστος θα είναι δυσβάσταχτο. Με τα καύσιμα να έχουν ήδη αυξηθεί κατά 15% και τους δασμούς να χτυπούν το διαθέσιμο εισόδημα, ο κίνδυνος να σκάσει η φούσκα δεν προέρχεται πλέον μόνο από τον τομέα της τεχνολογίας, αλλά από ένα αυτοπροκαλούμενο γεωπολιτικό σοκ. Η ηγεσία των ΗΠΑ κινδυνεύει να στεφθεί απόλυτος κυρίαρχος, αλλά πάνω σε οικονομικά ερείπια.
