Ο ραδιενεργός πύραυλος που χάθηκε και έπεσε στο Μεξικό – Η μυστική επιχείρηση και ο θρύλος της «Ζώνης της Σιωπής»
Μετέφερε ραδιενεργό κοβάλτιο, ξέφυγε από την πορεία του και χρειάστηκαν εβδομάδες για να εντοπιστεί – Η επιχείρηση καθαρισμού στην έρημο και πώς ένα πραγματικό στρατιωτικό ατύχημα γέννησε ιστορίες για UFO, νεκρές ζώνες και μυστηριώδη φώτα
Στις 2:40 τα ξημερώματα της 11ης Ιουλίου 1970, η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ εκτόξευσε από το Green River της Γιούτα έναν πύραυλο Athena, ύψους περίπου 15 μέτρων και βάρους 16.000 λιβρών. Προορισμός του ήταν το πεδίο δοκιμών White Sands στο Νέο Μεξικό, περίπου 600 μίλια μακριά. Μόνο που ο πύραυλος δεν έφτασε ποτέ εκεί.
σχετικά άρθρα
Ένα πρόβλημα στο τελευταίο στάδιο της πτήσης τον έστειλε εκατοντάδες μίλια νοτιότερα. Τα αμερικανικά ραντάρ τον παρακολουθούσαν να απομακρύνεται προς το Μεξικό μέχρι που χάθηκε από τις οθόνες. Το πρόβλημα ήταν ακόμη σοβαρότερο επειδή μετέφερε ραδιενεργό κοβάλτιο.
Ο πύραυλος κατέληξε τελικά σε μια απομονωμένη περιοχή της μεξικανικής ερήμου, κοντά σε έναν τόπο που θα γινόταν γνωστός ως «Ζώνη της Σιωπής». Εκεί, πραγματικά γεγονότα, μυστικότητα και τοπικές ιστορίες ενώθηκαν τις επόμενες δεκαετίες σε έναν από τους πιο επίμονους θρύλους του Μεξικού.
Η περιοχή βρίσκεται στο Bolsón de Mapimí, εκεί όπου συναντώνται οι πολιτείες Ντουράνγκο, Τσιουάουα και Κοαουίλα. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα αφιλόξενη έκταση, με ελάχιστο νερό, πολύ μικρό πληθυσμό και θερμοκρασίες που το καλοκαίρι μπορούν να φτάσουν τους 45 βαθμούς Κελσίου.
Ήδη πριν από το περιστατικό του 1970 είχαν αρχίσει να κυκλοφορούν ιστορίες για περίεργες ιδιότητες της περιοχής. Το 1966, ο μηχανικός Χάρι ντε λα Πένια συμμετείχε σε έρευνες για έναν αγωγό της μεξικανικής κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας Pemex. Ο ίδιος υποστήριξε ότι τα συνεργεία αντιμετώπιζαν ανεξήγητα προβλήματα στις ραδιοεπικοινωνίες.
Οι ασύρματοι, όπως έλεγε, λειτουργούσαν κανονικά σε ένα σημείο και σταματούσαν λίγες εκατοντάδες μέτρα μακρύτερα, χωρίς να υπάρχει εμφανής τεχνική αιτία. Ο Ντε λα Πένια άρχισε να επιστρέφει στην περιοχή αναζητώντας μια εξήγηση και χρησιμοποίησε τον όρο «La Zona del Silencio» – «Ζώνη της Σιωπής».
Γύρω από αυτές τις αφηγήσεις προστέθηκαν σταδιακά ιστορίες για πυξίδες που περιστρέφονταν ανεξέλεγκτα, μυστηριώδη φώτα που απαντούσαν στις φωτεινές αναλαμπές των κατοίκων, ακόμη και τρεις ψηλούς ξανθούς επισκέπτες που εμφανίζονταν στην έρημο ζητώντας μόνο νερό και όταν ρωτούνταν από πού προέρχονται φέρονταν να απαντούν: «Είμαστε από ψηλά».
Οι ιστορίες αυτές δεν συνοδεύονταν από τεκμηριωμένα στοιχεία. Η περιοχή, ωστόσο, είχε ήδη συνδεθεί με ένα πραγματικά εντυπωσιακό γεγονός.
Στις 8 Φεβρουαρίου 1969, ένας μεγάλος μετεωρίτης εξερράγη στον ουρανό της περιοχής Αλιέντε. Η λάμψη έγινε ορατή σε τεράστια απόσταση και τα θραύσματά του αποδείχθηκαν εξαιρετικά σημαντικά για την επιστήμη. Μέσα τους εντοπίστηκαν υλικά που είχαν σχηματιστεί πριν από το ίδιο το Ηλιακό Σύστημα, μετατρέποντας τον μετεωρίτη Αλιέντε σε ένα από τα περισσότερο μελετημένα διαστημικά πετρώματα.
Δεκαεπτά μήνες αργότερα, στον ίδιο ευρύτερο γεωγραφικό χώρο θα έπεφτε κάτι εντελώς διαφορετικό: ένας αμερικανικός στρατιωτικός πύραυλος.
Ο πύραυλος με το ραδιενεργό κοβάλτιο και η μυστική επιχείρηση
Ο Athena χρησιμοποιούνταν ως μοντέλο βαλλιστικού πυραύλου για δοκιμές επανεισόδου στην ατμόσφαιρα. Μέσα σε εννέα χρόνια, η αμερικανική Πολεμική Αεροπορία είχε εκτοξεύσει 141 τέτοιους πυραύλους προς το White Sands.
Στην πτήση της 11ης Ιουλίου 1970, τα δύο πρώτα στάδια λειτούργησαν κανονικά, ανεβάζοντας τον πύραυλο σε μεγάλο ύψος. Στη συνέχεια, όμως, το τέταρτο στάδιο ενεργοποιήθηκε πρόωρα, πριν το σύστημα καθοδήγησης προλάβει να στρέψει τον πύραυλο προς τον στόχο.
Αντί να κατευθυνθεί προς το White Sands, συνέχισε για περίπου 400 επιπλέον μίλια προς τον νότο. Οι χειριστές είδαν τις κεραίες τηλεμετρίας να στρέφονται προς μια κατεύθυνση που δεν είχε προβλεφθεί. Δεν υπήρχε πλέον τρόπος να τον σταματήσουν.
Οι πρώτες εκτιμήσεις ήθελαν τον πύραυλο να έχει πέσει σε ορεινή περιοχή περίπου 150 μίλια νότια των συνόρων. Υπήρχε ακόμη και η ελπίδα ότι είχε καταστραφεί κατά την επανείσοδο. Στην πραγματικότητα είχε φτάσει στο έδαφος.
Για το Μεξικό το περιστατικό ήταν ιδιαίτερα ευαίσθητο. Τρία χρόνια νωρίτερα άλλος αμερικανικός πύραυλος είχε επίσης καταπέσει στο μεξικανικό έδαφος, κοντά στα σύνορα. Αυτή τη φορά, όμως, υπήρχε και ραδιενεργό υλικό.
Πέντε ημέρες μετά το ατύχημα, αμερικανική ομάδα έφτασε στο Μεξικό με εντολή να διατηρήσει χαμηλό προφίλ. Αρχικά θεωρούσε ότι θα εντόπιζε το σημείο μέσα σε τέσσερις ημέρες. Οι έρευνες, όμως, συνεχίστηκαν για εβδομάδες.
Η Πολεμική Αεροπορία είχε περιορίσει την πιθανή περιοχή πρόσκρουσης σε μια σχετικά μικρή ζώνη, αλλά δεν μπορούσε να την τοποθετήσει με ακρίβεια πάνω στον χάρτη. Αεροσκάφη πετούσαν καθημερινά πάνω από την έρημο και τα συνεργεία ρωτούσαν κατοίκους και κτηνοτρόφους χωρίς αποτέλεσμα.
Η λύση ήρθε όταν η Atomic Energy Commission έστειλε αεροσκάφος εξοπλισμένο με όργανο ικανό να ανιχνεύσει τη χαρακτηριστική ακτινοβολία του κοβαλτίου-57. Μέσα σε τρεις ημέρες εντοπίστηκε το σημείο πρόσκρουσης.
Στον μικρό κρατήρα βρέθηκαν κομμάτια μετάλλου, μολυσμένο χώμα και το κοβάλτιο. Μεγάλο μέρος του πυραύλου, όμως, δεν εντοπίστηκε, μεταξύ άλλων οι κινητήρες του τρίτου και του τέταρτου σταδίου.
Οι Αμερικανοί αρχικά θεωρούσαν ότι τα επίπεδα ραδιενέργειας δεν απαιτούσαν εκτεταμένη επιχείρηση και ήθελαν να καλύψουν τον κρατήρα. Η μεξικανική πλευρά απαίτησε να απομακρυνθούν τόσο τα υπολείμματα όσο και το μολυσμένο έδαφος.
Επτά εβδομάδες αργότερα, μέσα στη νύχτα, ένα τρένο με 17 βαγόνια ξεκίνησε προς τα σύνορα μεταφέροντας χωματουργικά μηχανήματα, δεξαμενές νερού και καυσίμων και τον υπόλοιπο απαραίτητο εξοπλισμό. Τα στρατιωτικά διακριτικά είχαν αφαιρεθεί και τα μηχανήματα ήταν καλυμμένα.
Η επιχείρηση ονομάστηκε Operation Sand Patch.
Τα συνεργεία άνοιξαν δρόμο περίπου 20 μιλίων μέσα στην έρημο για να φτάσουν στον κρατήρα. Άνδρες με προστατευτικές στολές αφαίρεσαν το μολυσμένο χώμα και το τοποθέτησαν σε βαρέλια. Συνολικά συγκεντρώθηκαν 60 βαρέλια με χώμα και άλλα τρία με στολές, μπότες και γάντια των συνεργείων.
Η επιχείρηση ολοκληρώθηκε μέσα σε 88 ημέρες από την εκτόξευση, με κόστος περίπου 100.000 δολάρια. Μάλιστα, επειδή οι εργασίες τελείωσαν νωρίτερα από το προβλεπόμενο αλλά οι αμερικανικές ομάδες δεν μπορούσαν να αποχωρήσουν πριν από την ημερομηνία που είχε συμφωνηθεί με το Μεξικό, χρησιμοποίησαν τις τελευταίες ημέρες για να επισκευάσουν δρόμους και το σύστημα ύδρευσης του κοντινού χωριού.
Υπήρχε όμως και προσπάθεια περιορισμού της δημοσιότητας. Οι ΗΠΑ είχαν προετοιμάσει εκ των προτέρων μια εκδοχή που θα παρουσίαζε την επιχείρηση, εάν γίνονταν ερωτήσεις, ως υπόθεση «ατυχήματος οχήματος». Φωτογραφία του τρένου σε εφημερίδα αποδόθηκε επίσης λανθασμένα στη NASA, κάτι που αργότερα θα γινόταν βασικό συστατικό του θρύλου.
Πώς το πραγματικό ατύχημα μετατράπηκε σε ιστορία για UFO και «μαγνητικές δίνες»
Όταν οι Αμερικανοί έφυγαν, οι ιστορίες άρχισαν να πολλαπλασιάζονται. Ο Χάιμε Γκονσάλες, επικεφαλής τοπικής δύναμης ασφαλείας που είχε αναλάβει να κρατά τους περίεργους μακριά από το σημείο, μίλησε μαζί με ιδιοκτήτες γης στον Τύπο.
Οι αφηγήσεις για νεκρές ραδιοφωνικές ζώνες, μυστηριώδη φώτα, ζώα, παράξενους επισκέπτες και τον αμερικανικό πύραυλο άρχισαν να εμφανίζονται πρώτα στον τοπικό και στη συνέχεια στον εθνικό Τύπο.
Η ιστορία διογκώθηκε. Κυκλοφόρησαν ισχυρισμοί ότι υπήρχε μια τεράστια μαγνητική δίνη που τραβούσε αντικείμενα από τον ουρανό, ότι οι κάτοικοι είχαν διαφορετικό αίμα, ότι κάτω από την έρημο υπήρχαν πυραμίδες και ότι η NASA σχεδίαζε μυστική βάση για να μελετήσει το φαινόμενο.
Ένας ακόμη ισχυρισμός ήθελε τον Βέρνερ φον Μπράουν να έχει επισκεφθεί κρυφά την περιοχή τέσσερις μήνες πριν από την πτώση του πυραύλου, εξετάζοντας το ενδεχόμενο δημιουργίας εγκατάστασης της NASA. Η NASA είχε απαντήσει ότι ο Φον Μπράουν δεν είχε βρεθεί εκεί.
Στις ιστορίες προστέθηκε αργότερα και η θεωρία των 12 «Νεκροταφείων του Διαβόλου», την οποία παρουσίασε το 1972 ο βιολόγος Ιβάν Σάντερσον. Υποστήριζε ότι μυστηριώδεις εξαφανίσεις πλοίων και αεροσκαφών συγκεντρώνονταν σε 12 περιοχές του πλανήτη, ανάμεσά τους το Τρίγωνο των Βερμούδων και η λεγόμενη Θάλασσα του Διαβόλου κοντά στην Ιαπωνία.
Η «Ζώνη της Σιωπής» συνδέθηκε εκ των υστέρων με αυτό το πλέγμα μυστηριωδών περιοχών.
Όταν όμως εξετάζονται τα στοιχεία, μεγάλο μέρος του θρύλου καταρρέει. Οι ασύρματοι λειτουργούν στην περιοχή και στον τοπικό ερευνητικό σταθμό επιστήμονες χρησιμοποιούν εδώ και δεκαετίες τόσο ραδιοεπικοινωνίες όσο και πυξίδες.
Οι παρεκκλίσεις μιας πυξίδας μπορούν να σχετίζονται με μαγνητίτη στα πετρώματα, αλλά αυτό δεν εξηγεί ούτε προκαλεί διακοπή ραδιοφωνικών σημάτων. Οι κάκτοι που εμφανίζονται μοβ δεν αποτελούν άγνωστο είδος αλλά μπορούν να αλλάζουν χρώμα εξαιτίας του στρες από την ξηρασία. Οι ιστορίες για ασυνήθιστες χελώνες, διαφορετικό αίμα των κατοίκων ή έναν υπόγειο πολιτισμό δεν συνοδεύονται από επιστημονικά δεδομένα.
Ακόμη και ο μετεωρίτης Αλιέντε, μολονότι απολύτως πραγματικός και εξαιρετικά σημαντικός επιστημονικά, δεν έπεσε μέσα στη λεγόμενη Ζώνη της Σιωπής, αλλά περίπου 100 μίλια μακριά.
Αντίστοιχα, δεν υπάρχουν αρχεία που να επιβεβαιώνουν την ιστορία ότι ο διάσημος Μεξικανός αεροπόρος Φρανσίσκο Σαράμπια έχασε τα όργανα του αεροσκάφους του πάνω από τη συγκεκριμένη περιοχή τη δεκαετία του 1930. Ο Σαράμπια σκοτώθηκε το 1939, όταν το αεροσκάφος του συνετρίβη στον ποταμό Ποτόμακ μετά την απογείωσή του από την Ουάσινγκτον.
Οι υπερβολές επεκτάθηκαν και στην ίδια την αμερικανική επιχείρηση. Δημοσιεύματα και τοπικές ιστορίες έφτασαν να κάνουν λόγο για 200.000 τόνους χώματος που απομακρύνθηκαν, μυστικούς σιδηροδρόμους, αεροδιάδρομο και επιχείρηση που διήρκεσε σχεδόν έναν χρόνο. Τα στοιχεία που παρουσιάζονται για την πραγματική επιχείρηση μιλούν αντίθετα για 60 βαρέλια μολυσμένου εδάφους, τρία ακόμη με εξοπλισμό και συνολική διάρκεια 88 ημερών.
Ο πυρήνας της ιστορίας, ωστόσο, παραμένει εντυπωσιακός χωρίς καμία υπερφυσική προσθήκη. Ένας αμερικανικός στρατιωτικός πύραυλος πράγματι ξέφυγε από την πορεία του και συνετρίβη στο Μεξικό μεταφέροντας ραδιενεργό κοβάλτιο. Οι ΗΠΑ χρειάστηκαν εβδομάδες για να τον εντοπίσουν, έστειλαν ένα τρένο χωρίς στρατιωτικά διακριτικά και πραγματοποίησαν επιχείρηση απομάκρυνσης του μολυσμένου εδάφους, ενώ είχαν προετοιμάσει μια διαφορετική δημόσια εξήγηση σε περίπτωση που η επιχείρηση γινόταν γνωστή.
Πάνω σε αυτό το πραγματικό περιστατικό χτίστηκε σταδιακά ένας πολύ μεγαλύτερος μύθος. Οι ιστορίες για εξωγήινους, μαγνητικές δίνες και νεκρές ζώνες δεν τεκμηριώνονται, όμως ένα στοιχείο παραμένει ανεξήγητο μέσα στην τοπική παράδοση: τα μυστηριώδη φώτα της ερήμου, τα οποία κάτοικοι υποστηρίζουν επί γενιές ότι βλέπουν να εμφανίζονται τη νύχτα και να μοιάζουν σαν να «απαντούν» στα φώτα όσων τα παρατηρούν.
Έτσι, η «Ζώνη της Σιωπής» απέκτησε τη φήμη που διατηρεί μέχρι σήμερα όχι επειδή αποδείχθηκε ότι καταπίνει ραδιοσήματα ή τραβά αντικείμενα από τον ουρανό, αλλά επειδή ένα πραγματικό και ασυνήθιστο στρατιωτικό ατύχημα, η μυστικότητα που το περιέβαλε και δεκαετίες αφηγήσεων δημιούργησαν το ιδανικό έδαφος για έναν θρύλο που αποδείχθηκε πολύ πιο ανθεκτικός από τα ίδια τα γεγονότα.
