Η Σουηδία λέει ναι στην ευρωπαϊκή αγορά
13 Νοεμβρίου 1994
Στις 13 Νοεμβρίου 1994, οι πολίτες της Σουηδίας προσήλθαν στις κάλπες για να αποφασίσουν εάν η χώρα τους θα εντασσόταν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος αποτέλεσε σημείο καμπής για μία από τις ισχυρότερες οικονομίες της Βόρειας Ευρώπης και άνοιξε τον δρόμο για την πλήρη συμμετοχή της στην ευρωπαϊκή εσωτερική αγορά.
σχετικά άρθρα
Το 52,3% των ψηφοφόρων τάχθηκε υπέρ της ένταξης, ενώ το 46,8% ψήφισε κατά. Οι λευκές ψήφοι αντιστοιχούσαν στο 0,9%, με τη συμμετοχή να φτάνει στο ιδιαίτερα υψηλό 83,3%.
Παρότι το δημοψήφισμα είχε τυπικά συμβουλευτικό χαρακτήρα, τα πολιτικά κόμματα είχαν δεσμευθεί να σεβαστούν το αποτέλεσμά του. Η τελική κοινοβουλευτική απόφαση ελήφθη τον Δεκέμβριο και η Σουηδία έγινε επισήμως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης την 1η Ιανουαρίου 1995, μαζί με τη Φινλανδία και την Αυστρία.
Η ένταξη δεν αποτελούσε απλώς μια πολιτική επιλογή. Ήταν μια στρατηγική οικονομική απόφαση για μια χώρα με εξαιρετικά ισχυρό εξαγωγικό προσανατολισμό, σημαντική βιομηχανική παραγωγή και μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις.
Η Volvo, η Ericsson, η SKF και η Electrolux συγκαταλέγονταν στους χαρακτηριστικούς εκπροσώπους ενός παραγωγικού μοντέλου που στηριζόταν στην τεχνολογία, στην ποιότητα των προϊόντων και στις διεθνείς πωλήσεις.
Η σουηδική οικονομία είχε ήδη αναπτύξει στενές εμπορικές σχέσεις με την Ευρώπη. Η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με την τότε Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα και η συμμετοχή στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο είχαν δημιουργήσει σημαντικές συνθήκες οικονομικής διασύνδεσης πριν από το δημοψήφισμα.
Ωστόσο, η πλήρης ένταξη προσέφερε κάτι περισσότερο: τη δυνατότητα συμμετοχής στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών κανόνων που επηρέαζαν άμεσα τη βιομηχανία, το εμπόριο, τις επενδύσεις και τον ανταγωνισμό.
Η απόφαση ελήφθη σε μια περίοδο κατά την οποία η Σουηδία προσπαθούσε να ανακάμψει από τη σοβαρή τραπεζική και οικονομική κρίση των αρχών της δεκαετίας του 1990. Η πτώση των τιμών των ακινήτων, τα προβλήματα του τραπεζικού συστήματος και η αύξηση της ανεργίας είχαν αποδυναμώσει ένα οικονομικό μοντέλο που επί δεκαετίες θεωρούνταν ιδιαίτερα σταθερό.
Η ευρωπαϊκή ενσωμάτωση αντιμετωπίστηκε από τους υποστηρικτές της ως μέσο ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας, προσέλκυσης επενδύσεων και εδραίωσης της χώρας στη μεγαλύτερη ενιαία αγορά της ηπείρου.
Οι αντίπαλοι της ένταξης, από την άλλη πλευρά, εξέφραζαν ανησυχίες για την εθνική κυριαρχία, την αγροτική παραγωγή, το κοινωνικό κράτος και τη δυνατότητα της Σουηδίας να διατηρήσει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της οικονομικής της πολιτικής.
Η εξέλιξη των επόμενων ετών ανέδειξε τη σημασία της ευρωπαϊκής αγοράς για το σουηδικό εξωτερικό εμπόριο. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μεταξύ 1994 και 2008 οι σουηδικές εξαγωγές προς την ΕΕ αυξήθηκαν κατά 140% και οι εισαγωγές κατά 180%. Η αύξηση αυτή συνδέεται με την ευρύτερη ανάπτυξη του εμπορίου και δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στην ένταξη.
Παράλληλα, η χώρα επέλεξε να διατηρήσει τη σουηδική κορόνα. Σε νέο δημοψήφισμα το 2003, οι ψηφοφόροι απέρριψαν την υιοθέτηση του ευρώ, επιβεβαιώνοντας ότι η συμμετοχή στην ενιαία αγορά δεν σήμαινε απαραίτητα και άμεση συμμετοχή στο κοινό νόμισμα.
Η 13η Νοεμβρίου 1994 αποτελεί ιστορικό ορόσημο για την οικονομική ενοποίηση της Ευρώπης. Η Σουηδία επέλεξε να συνδέσει στενότερα το παραγωγικό και εξαγωγικό της μοντέλο με την Ευρωπαϊκή Ένωση, διατηρώντας παράλληλα σημαντικά στοιχεία της οικονομικής της αυτονομίας.
