Η American Express αλλάζει καθεστώς μέσα στην κρίση
10 Νοεμβρίου 2008
Στις 10 Νοεμβρίου 2008, ενώ η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση εξακολουθούσε να συγκλονίζει τις αγορές, η Federal Reserve ενέκρινε ένα αίτημα που αποτύπωνε τη δραματική μεταμόρφωση του αμερικανικού τραπεζικού συστήματος. Η American Express, ένας από τους μεγαλύτερους ομίλους πιστωτικών καρτών και χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, έλαβε την άδεια να μετατραπεί σε τραπεζική εταιρεία συμμετοχών, υπό την εποπτεία της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας.
Η απόφαση ελήφθη μόλις δύο μήνες μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers, η οποία είχε προκαλέσει πρωτοφανή κρίση εμπιστοσύνης στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι διατραπεζικές αγορές είχαν παραλύσει, η χρηματοδότηση γινόταν ολοένα δυσκολότερη και ακόμη και μεγάλοι χρηματοοικονομικοί όμιλοι αντιμετώπιζαν πιέσεις ρευστότητας.
Η American Express είχε αναπτύξει ένα ιδιαίτερα επιτυχημένο επιχειρηματικό μοντέλο, βασισμένο στις πιστωτικές κάρτες, στις πληρωμές και στην καταναλωτική χρηματοδότηση. Ωστόσο, η οικονομική ύφεση επηρέαζε άμεσα τους πελάτες της. Η μείωση της κατανάλωσης, η αύξηση των καθυστερήσεων στις αποπληρωμές και η δυσκολία άντλησης κεφαλαίων δημιουργούσαν σημαντικούς κινδύνους.
Η αλλαγή τραπεζικού καθεστώτος ήταν μια στρατηγική κίνηση επιβίωσης. Δημιουργούσε τις προϋποθέσεις ώστε ο όμιλος να αναπτύξει ισχυρότερη καταθετική βάση και να αποκτήσει πιο σταθερή πρόσβαση στους μηχανισμούς χρηματοδότησης της Federal Reserve, υπό τους προβλεπόμενους κανόνες και τις εποπτικές προϋποθέσεις.
Η απόφαση εντασσόταν σε μια ευρύτερη αναδιάταξη της Wall Street. Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, οι Goldman Sachs και Morgan Stanley είχαν επίσης μετατραπεί σε τραπεζικές εταιρείες συμμετοχών, εγκαταλείποντας το προηγούμενο καθεστώς των ανεξάρτητων επενδυτικών τραπεζών.
Η 10η Νοεμβρίου είχε ιδιαίτερη σημασία και για έναν ακόμη λόγο. Την ίδια ημέρα, οι αμερικανικές αρχές ανακοίνωσαν νέα αναδιάρθρωση της κρατικής στήριξης προς την AIG, με συμμετοχή του υπουργείου Οικονομικών ύψους 40 δισ. δολαρίων μέσω του προγράμματος TARP. Το μέτρο αποτελούσε μέρος της προσπάθειας αποτροπής μιας ευρύτερης χρηματοπιστωτικής κατάρρευσης.
Η περίπτωση της American Express ανέδειξε ένα από τα σημαντικότερα διδάγματα του 2008: ακόμη και μια ισχυρή και κερδοφόρα επιχείρηση μπορεί να βρεθεί σε κίνδυνο όταν στερεύουν οι πηγές χρηματοδότησης.
Η 10η Νοεμβρίου 2008 συμβολίζει την εποχή κατά την οποία η επιβίωση απέκτησε μεγαλύτερη σημασία από την επιχειρηματική ανεξαρτησία. Και η σχέση με την κεντρική τράπεζα αναδείχθηκε σε κρίσιμο παράγοντα σταθερότητας για ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

