Greek Sale: Τα βαριά «χαρτιά» της ελληνικής Τέχνης στο σφυρί του οίκου Bonhams

Η ιστορία της νεοελληνικής Τέχνης δεν γράφεται μόνο στα μουσεία και στις αίθουσες των μεγάλων εκθέσεων. Συχνά, πολύτιμα κεφάλαιά της παραμένουν κρυμμένα σε ιδιωτικές συλλογές, σε σπίτια ή ακόμη και σε ξεχασμένες σοφίτες, περιμένοντας τη στιγμή που θα έρθουν ξανά στο φως. Έργα που κάποτε παρουσιάστηκαν σε ιστορικές εκθέσεις, πίνακες που ταξίδεψαν πέρα από τα ελληνικά σύνορα και δημιουργίες που αποτυπώνουν τις σημαντικότερες αναζητήσεις των Ελλήνων καλλιτεχνών επιστρέφουν στη δημόσια θέα, υπενθυμίζοντας ότι η διαδρομή ενός έργου Τέχνης δεν ολοκληρώνεται ποτέ με την πρώτη του παρουσίαση.

σχετικά άρθρα

Μία τεράστια νίκη, από αυτές που στέλνουν μήνυμα σε ολόκληρη την Ευρώπη, πανηγύρισε ο Παναθηναϊκός στη Μαδρίτη

Γιούλη Τσαγκαράκη: «Όπου ξεφεύγει το μέτρο, χάνεται κάθε αισθητική και ουσία» – Η εξομολόγηση για την απόρριψη και τις πληγές του παρελθόντος

Σαλβαντόρ Νταλί: Στο «σφυρί» σπάνιος θησαυρός με 30 υπογεγραμμένες λιθογραφίες – Έως 120.000 λίρες η αξία τους

Αυτή ακριβώς η συνάντηση της καλλιτεχνικής ιστορίας με την ανακάλυψη και τη συλλεκτική αγορά βρίσκεται στο επίκεντρο της φθινοπωρινής δημοπρασίας Greek Sale του οίκου Bonhams, που θα πραγματοποιηθεί στις 18 Νοεμβρίου στο Παρίσι. Από τη συμβολική ζωγραφική του Κωνσταντίνου Παρθένη και τη βυζαντινή κληρονομιά του Φώτη Κόντογλου μέχρι τον ιδιαίτερο εικαστικό κόσμο του Γιάννη Τσαρούχη και τις τολμηρές συνθέσεις του Αλέξη Ακριθάκη, η δημοπρασία συγκεντρώνει δημιουργίες που αποτυπώνουν διαφορετικές εποχές και καλλιτεχνικές αντιλήψεις.

Πίσω από τις εκτιμήσεις, που στην περίπτωση του σημαντικότερου έργου φτάνουν τις 350.000 ευρώ, διαγράφεται μια ευρύτερη αφήγηση για την ελληνική Τέχνη και την παρουσία της στο διεθνές καλλιτεχνικό περιβάλλον. Η δημοπρασία δεν περιορίζεται στους καταξιωμένους ζωγράφους του 19ου και του 20ού αιώνα, αλλά περιλαμβάνει σημαντικές γλυπτικές δημιουργίες, εκπροσώπους της μεταπολεμικής πρωτοπορίας και έργα γυναικών καλλιτεχνών που έχουν συμβάλει στη διαμόρφωση της σύγχρονης ελληνικής εικαστικής ταυτότητας.

Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι ιστορίες που συνοδεύουν ορισμένα από τα έργα. Ανάμεσά τους βρίσκονται δημιουργίες που επανεμφανίζονται έπειτα από δεκαετίες, φωτίζοντας λιγότερο γνωστές πτυχές της καλλιτεχνικής παραγωγής και προσφέροντας πολύτιμα στοιχεία για τη διαδρομή των δημιουργών τους.

Ο «Ευαγγελισμός» του Κωνσταντίνου Παρθένη στην κορυφή

Την υψηλότερη εκτίμηση της δημοπρασίας συγκεντρώνει ο «Ευαγγελισμός» του Κωνσταντίνου Παρθένη, με εκτιμώμενη αξία από 250.000 έως 350.000 ευρώ. Το έργο αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της προσωπικής εικαστικής γλώσσας του Κωνσταντίνου Παρθένη, στην οποία η πνευματικότητα συνυπάρχει με την εκλεπτυσμένη γραμμική απόδοση και την ιδιαίτερη χρωματική ευαισθησία. Οι καλλιγραφικές γραμμές και οι αιθέριες χρωματικές αποχρώσεις συνθέτουν μια εικόνα γαλήνης και αρμονίας, απομακρύνοντας την παράσταση από μια αυστηρά ρεαλιστική προσέγγιση.

Σημαντική θέση στη δημοπρασία κατέχει και η «Βάπτιση» του Φώτη Κόντογλου, με εκτιμώμενη αξία από 100.000 έως 150.000 ευρώ. Το έργο συνδέεται με μια καθοριστική κατεύθυνση της νεοελληνικής τέχνης, την αναβίωση της μεταβυζαντινής παράδοσης και την επανεκτίμηση της σημασίας της για τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία. Η συμβολή του Φώτη Κόντογλου υπήρξε ιδιαίτερα σημαντική για τους καλλιτέχνες της γενιάς του ’30, οι οποίοι αναζήτησαν νέους τρόπους σύνδεσης της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς με τις σύγχρονες εικαστικές αναζητήσεις. Στο ίδιο εύρος εκτιμήσεων, από 100.000 έως 150.000 ευρώ, περιλαμβάνονται δύο έργα που παραπέμπουν σε διαφορετικές εκφάνσεις της ελληνικής ζωγραφικής του 19ου αιώνα. Ο «Φάρος της Μασσαλίας» του Περικλή Πανταζή ξεχωρίζει και για την εκθεσιακή του ιστορία, καθώς είχε παρουσιαστεί στο Σαλόν της Αμβέρσας το 1882, σε μια έκθεση στην οποία συμμετείχε και ο Édouard Manet με το έργο «Ένα μπαρ στο Φολί Μπερζέρ». Η παρουσία του εκεί αποτελεί χαρακτηριστικό στοιχείο της διεθνούς διαδρομής του Περικλή Πανταζή. Αντίστοιχη εκτίμηση συνοδεύει τα «Ψαράδικα κοντά στην ακτή» του Κωνσταντίνου Βολανάκη.

Η απρόσμενη ανακάλυψη έργου του Ακριθάκη

Ανάμεσα στα έργα που συγκεντρώνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον βρίσκεται η σύνθεση «Μίλα σύμφωνα με την Τρέλα που σ’ Έχει Συνεπάρει» του Αλέξη Ακριθάκη, με εκτίμηση από 100.000 έως 150.000 ευρώ. Το έργο ανακαλύφθηκε πρόσφατα στη σοφίτα μιας συλλέκτριας κοντά στη Λειψία, έχοντας παραμείνει μακριά από τη δημόσια θέα. Η σημασία του συνδέεται και με την παρουσίασή του στην πρώτη ατομική έκθεση του Αλέξη Ακριθάκη στο Βερολίνο, το 1969. Η επανεμφάνισή του επαναφέρει στο προσκήνιο μια δημιουργία που συνδέεται με σημαντική περίοδο της καλλιτεχνικής πορείας του ζωγράφου. Στο Greek Sale θα παρουσιαστεί και δεύτερο έργο του Αλέξη Ακριθάκη, με τίτλο «Τέσσερις Ιστορίες», το οποίο συνοδεύεται από εκτίμηση μεταξύ 40.000 και 60.000 ευρώ.

Ο «Νέος» του Τσαρούχη και η «Ανατολή» του Θεόφιλου

Στα σημαντικά έργα της δημοπρασίας συγκαταλέγεται ο «Νέος» του Γιάννη Τσαρούχη, με εκτιμώμενη αξία από 70.000 έως 90.000 ευρώ. Στη συγκεκριμένη σύνθεση, που χρονολογείται στο 1977, ο Γιάννης Τσαρούχης μεταμορφώνει έναν νεαρό της εποχής σε μορφή με συμβολικές αναφορές. Η σύγχρονη πραγματικότητα συναντά στοιχεία της εικαστικής παράδοσης του καλλιτέχνη, αναδεικνύοντας τον ιδιαίτερο τρόπο με τον οποίο προσέγγιζε την ανθρώπινη μορφή.

Ξεχωριστή θέση κατέχει και η «Ανατολή» του Θεόφιλου Χατζημιχαήλ, με εκτίμηση από 60.000 έως 80.000 ευρώ. Η σύνθεση αναδεικνύει τον ιδιαίτερο συμβολισμό της ζωγραφικής του Θεόφιλου Χατζημιχαήλ, στην οποία οι ιστορικές και μυθολογικές αναφορές συνυπάρχουν με την προσωπική εικαστική του έκφραση.

Στη δημοπρασία περιλαμβάνεται ακόμη το «Μοντέλο που ποζάρει» του Θεόδωρου Ράλλη, με εκτίμηση από 40.000 έως 60.000 ευρώ, καθώς και η «Οικογένεια Νέγρη με φόντο την Ακρόπολη» του Φραντζέσκο Πίτζε, έργο των μέσων του 19ου αιώνα, με εκτιμώμενη αξία από 20.000 έως 30.000 ευρώ.

Σπάνιες δημιουργίες

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τρία έργα του Νικολάου Γύζη, που φωτίζουν διαφορετικές πτυχές της καλλιτεχνικής του δημιουργίας. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η «Χαμένη ψυχή», ελαιογραφία περίπου του 1898, με εκτίμηση από 15.000 έως 20.000 ευρώ. Πρόκειται για μια πρόσφατη ανακάλυψη με ιδιαίτερη ιστορική σημασία, καθώς η ολοκληρωμένη ελαιογραφία παρουσιάζει μια σύνθεση που ήταν μέχρι πρότινος γνωστή μόνο μέσα από προπαρασκευαστικό σχέδιο με κάρβουνο, το οποίο φυλάσσεται στην Εθνική Πινακοθήκη. Η αλληγορική σύνθεση αποτυπώνει τις υπαρξιακές και πνευματικές αναζητήσεις του Νικολάου Γύζη κατά την τελευταία περίοδο της δημιουργίας του, όταν η ζωγραφική του στράφηκε ολοένα περισσότερο προς τον συμβολισμό και τον ιδεαλισμό.

Στην ίδια δημοπρασία παρουσιάζεται η «Φήμη», έργο του 1895 περίπου, με εκτίμηση από 18.000 έως 22.000 ευρώ, το οποίο σχεδιάστηκε για το εξώφυλλο του γερμανικού εικονογραφημένου περιοδικού «Über Land und Meer». Η σύνθεση, με αναφορές στην κλασική αρχαιότητα και τη διακοσμητική αισθητική του Jugendstil, μαρτυρεί τη σημαντική θέση που κατείχε ο Έλληνας ζωγράφος στο καλλιτεχνικό περιβάλλον της Γερμανίας. Ένα τρίτο έργο του, με τίτλο «Σπίτι στο δάσος», φιλοτεχνημένο με μολύβια και παστέλ σε χαρτί, εκτιμάται από 2.000 έως 3.000 ευρώ.

Ξεχωριστή θέση κατέχει επίσης το «Εσωτερικό στην Ύδρα, Κανάτα και ποτήρι στο τραπέζι» του Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα. Πρόκειται για γκουάς σε χαρτί του 1951, με εκτίμηση από 25.000 έως 35.000 ευρώ. Το έργο συνδυάζει τις κυβιστικές επιρροές με τη χρωματική ένταση και τα διακοσμητικά στοιχεία της ελληνικής παράδοσης, αποτυπώνοντας την ιδιαίτερη εικαστική γλώσσα του Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα.

Θαλασσογραφίες και ιστορικές συνθέσεις του 19ου αιώνα

Από τις σημαντικές παρουσίες της δημοπρασίας είναι και η ελαιογραφία «Ψάρεμα στο ηλιοβασίλεμα» του Κωνσταντίνου Βολανάκη, με εκτίμηση από 30.000 έως 50.000 ευρώ. Το έργο ανήκει στην ελληνική περίοδο του ζωγράφου και αποτυπώνει ένα γαλήνιο μεσογειακό θαλασσινό τοπίο, όπου η ακινησία της θάλασσας, οι ψαρόβαρκες και οι απαλές διαβαθμίσεις του φωτός συνθέτουν μια ατμόσφαιρα έντονου λυρισμού. Η σύνθεση συνδυάζει ρεαλιστικά και ρομαντικά στοιχεία, με επιρροές από την παράδοση των Ολλανδών θαλασσογράφων του 17ου αιώνα.

Στη δημοπρασία περιλαμβάνονται ακόμη δύο θαλασσογραφίες του Αιμίλιου Προσαλέντη. Το «Νυχτερινό», ελαιογραφία σε καμβά με εκτίμηση από 4.000 έως 6.000 ευρώ, και η «Ναυμαχία», επίσης ελαιογραφία, με εκτίμηση από 3.000 έως 5.000 ευρώ. Στον κατάλογο συναντάμε και το «Πέρασμα πλοίων» του Κωνσταντίνου Ρωμανίδη, έργο με εκτίμηση από 2.000 έως 3.000 ευρώ.

Ξεχωριστό ιστορικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η «Αιχμάλωτη ελληνική οικογένεια» («Une famille grecque captive») του Βέλγου ζωγράφου Jean-Baptiste Van Eycken, έργο του 1844, με εκτίμηση από 5.000 έως 7.000 ευρώ. Η σύνθεση, που είχε εκτεθεί την ίδια χρονιά στο Σαλόν της Γάνδης, απεικονίζει μια ελληνική οικογένεια σε συνθήκες αιχμαλωσίας, παραπέμποντας στα δεινά των Ελλήνων κατά την Επανάσταση εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το έργο εντάσσεται στην ευρύτερη παράδοση της ευρωπαϊκής φιλελληνικής ζωγραφικής του 19ου αιώνα και αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο ο ελληνικός Αγώνας της Ανεξαρτησίας ενέπνευσε δημιουργούς πέρα από τα εθνικά σύνορα.

Ισχυρή παρουσία της ελληνικής γλυπτικής

Πέρα από τη ζωγραφική, σημαντικό μέρος της δημοπρασίας είναι αφιερωμένο στην ελληνική γλυπτική, με δημιουργίες που εκφράζουν διαφορετικές καλλιτεχνικές κατευθύνσεις, από τις πρωτοποριακές αναζητήσεις της αφαίρεσης έως τη σύγχρονη παραστατική δημιουργία. Στους γλύπτες που εκπροσωπούνται περιλαμβάνονται ο Γιώργος Ζογγολόπουλος, ο Γεράσιμος Σκλάβος, ο Αχιλλέας Απέργης, ο Takis, ο Θεόδωρος Παπαδημητρίου, ο Γιώργος Γεωργιάδης, ο Γιάννης Μόραλης και ο Κυριάκος Ρόκος. Η παρουσία τους αναδεικνύει το εύρος της ελληνικής γλυπτικής δημιουργίας και τις διαφορετικές μορφολογικές και αισθητικές αναζητήσεις που τη χαρακτήρισαν.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη γυναικεία καλλιτεχνική δημιουργία, η οποία αποκτά ολοένα μεγαλύτερη παρουσία στη διεθνή αγορά Τέχνης. Στη δημοπρασία συμμετέχουν έργα της Μπίας Ντάβου, της Χρύσας, της Νίκης Καναγκίνη, της Σοφίας Βάρη, της Μαρίνας Καρέλλα, της Όπυς Ζούνη, της Μίνας Παπαθεοδώρου-Βαλυράκη και της Μαρίας Φιλοπούλου. Πρόκειται για δημιουργούς με διαφορετικές καλλιτεχνικές διαδρομές, των οποίων το έργο συμβάλλει στην ανάδειξη της πολυμορφίας της ελληνικής εικαστικής παραγωγής.

Πριν από τη δημοπρασία επιλεγμένα έργα θα παρουσιαστούν στο Παρίσι, στις εγκαταστάσεις του οίκου Bonhams, στην Avenue Hoche 6, στις 14, 16 και 17 Νοεμβρίου. Η δημοπρασία θα πραγματοποιηθεί στις 18 Νοεμβρίου, στις 13:00 τοπική ώρα, στη γαλλική πρωτεύουσα, συνεχίζοντας την παράδοση των Greek Sales, που έχουν συνδεθεί με σημαντικές πωλήσεις έργων Ελλήνων καλλιτεχνών στη διεθνή αγορά Τέχνης. Από τους μεγάλους εκπροσώπους της ελληνικής ζωγραφικής έως τις μεταπολεμικές και σύγχρονες εικαστικές αναζητήσεις, η φθινοπωρινή διοργάνωση προσφέρει μια ακόμη ευκαιρία να αναδειχθεί η διαδρομή της ελληνικής τέχνης πέρα από τα εθνικά σύνορα. Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι πίσω από κάθε έργο που αλλάζει χέρια υπάρχει μια ιστορία που συνεχίζεται, αποκτώντας νέους αποδέκτες και μια καινούργια θέση στον κόσμο της Τέχνης.

Κεντρική φωτογραφία:

Κωνσταντίνος Παρθένης, «Ευαγγελισμός», εκτιμώμενη αξία από 250.000 έως 350.000 ευρώ.