Νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ), που δημοσιεύθηκε χθες, εισάγει κύριες αλλαγές στις υποχρεώσεις καθαρισμού οικοπεδικών και λοιπών ακάλυπτων χώρων, στην προληπτική πυροπροστασία, καθώς και στη λειτουργία του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών. Η ΚΥΑ εξειδικεύει διατάξεις του νόμου 4662/2020, ενσωματώνοντας αλλαγές που θεσπίζονται με τον νόμο 5281/2026 (Α’ 28). Όπως επισημαίνεται σε σχετική ανακοίνωση του υπουργείου, στόχος είναι η θέσπιση σαφών κανόνων για την πρόληψη πυρκαγιών, ενισχύοντας τον έλεγχο, τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων από τους αρμόδιους φορείς.
σχετικά άρθρα
Οι ιδιοκτήτες, νομείς, επικαρπωτές και μισθωτές ακινήτων υποχρεούνται να προβαίνουν σε καθαρισμό οικοπέδων, εκτός σχεδίου με κτίσμα, καθώς και ακάλυπτων χώρων, από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου κάθε έτους. Η υποχρέωση περιλαμβάνει επίσης τη συντήρησή τους καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, η οποία διαρκεί έως τις 31 Οκτωβρίου. Οι απαιτήσεις αυτές αφορούν κυρίως περιοχές εντός σχεδίου, εντός ορίων οικισμών, καθώς και εκτάσεις σε ακτίνα έως 100 μέτρων από αυτές, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία.
Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών καθαρισμού, οι υπόχρεοι οφείλουν να υποβάλουν υπεύθυνη δήλωση έως τις 15 Ιουνίου στην ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα του υπουργείου https://akatharista.apps.gov.gr. Η ΚΥΑ προβλέπει, επιπλέον, δυνατότητα υποβολής μέσω Κέντρων Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ) και Πυροσβεστικών Υπηρεσιών σε περιπτώσεις αντικειμενικής αδυναμίας ηλεκτρονικής υποβολής.
Οι απαιτούμενες εργασίες καθαρισμού περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων: – Απομάκρυνση ξηρής βλάστησης και φυτικών υπολειμμάτων. – Κλάδεμα δέντρων και αραίωση θάμνων. – Συλλογή και μεταφορά υλικών καθαρισμού. – Απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών και απορριμμάτων. – Διατήρηση χαμηλού φορτίου καύσιμης ύλης καθ’ όλη την περίοδο υψηλού κινδύνου.
Σχετικά με τους ελέγχους και τις κυρώσεις, οι Δήμοι αξιοποιούν το Εθνικό Μητρώο για την υποστήριξη των ελέγχων, ενώ το Πυροσβεστικό Σώμα διενεργεί ελέγχους αποκλειστικά κατόπιν καταγγελίας κατά την αντιπυρική περίοδο. Σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης προβλέπονται οι εξής κυρώσεις:
**Για μη υποβολή δήλωσης:** – 500 ευρώ, εφόσον δεν έχει πραγματοποιηθεί ούτε καθαρισμός ούτε υποβολή δήλωσης. – 100 ευρώ, εφόσον έχει πραγματοποιηθεί καθαρισμός αλλά δεν έχει υποβληθεί δήλωση.
**Για μη καθαρισμό οικοπέδου/ακάλυπτου χώρου:** – 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό 200 ευρώ και ανώτατο όριο 2.000 ευρώ. – Αυτεπάγγελτος καθαρισμός από τον δήμο με καταλογισμό της δαπάνης στον υπόχρεο. – Ποινικές κυρώσεις σε περίπτωση ψευδούς δήλωσης (φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών και χρηματική ποινή 5.000 ευρώ).
Σύμφωνα με ενημέρωση του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, με τα άρθρα 41, 43 και 44 του Νόμου 5182/2026 (Α’ 28) και την ΚΥΑ, το υφιστάμενο νομικό καθεστώς τροποποιείται και συμπληρώνεται ως εξής:
1. **Επέκταση Υποχρέωσης:** Στους υπόχρεους προς υποβολή δήλωσης καθαρισμού εντάσσονται πλέον και οι νομείς, οι οποίοι πριν είχαν μόνο την υποχρέωση καθαρισμού. 2. **Ενιαία Προθεσμία:** Η καταληκτική ημερομηνία καθαρισμού και δήλωσής του στο Μητρώο ταυτίζονται ως η 15η Ιουνίου κάθε έτους, ενώ η υποχρέωση συντήρησης του καθαρισμού καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου παραμένει. 3. **Εξαιρέσεις:** Εισάγονται εξαιρέσεις στο πεδίο εφαρμογής, όπως γεωργικές καλλιέργειες, βοσκήσιμες γαίες και χώροι με αδυναμία πρόσβασης, πέραν των ήδη εξαιρούμενων διαμορφωμένων κήπων. 4. **Προστασία Περιβάλλοντος:** Εισάγεται πρόβλεψη για την προστασία της χλωρίδας και της βιοποικιλότητας, καθώς και άρθρο που καθορίζει τη διαχείριση των προϊόντων καθαρισμού σύμφωνα με τον Κανονισμό Καθαριότητας των Δήμων και την υπόδειξη κατάλληλων σημείων απόθεσης από αυτούς. 5. **Φυσική Υποβολή Δήλωσης:** Εισάγεται διαδικασία δήλωσης με φυσικό τρόπο στα ΚΕΠ ή στις Πυροσβεστικές Υπηρεσίες, για περιπτώσεις αποδεδειγμένης αδυναμίας χρήσης ηλεκτρονικών υπηρεσιών ή για ευπαθείς ομάδες. 6. **Εξειδίκευση Ελέγχων:** Εξειδικεύεται ο τρόπος ορισμού των ελεγκτικών κλιμακίων των Δήμων. 7. **Αναθεώρηση Προστίμων:** α. Το πρόστιμο για τη μη υποβολή δήλωσης μειώνεται από 1.000 ευρώ σε 500 ευρώ (αν δεν έχει γίνει ούτε καθαρισμός ούτε δήλωση) ή 100 ευρώ (αν έχει γίνει καθαρισμός αλλά όχι δήλωση). β. Το πρόστιμο για τον μη καθαρισμό οικοπεδικού/ακάλυπτου χώρου αυξάνεται από 0,50 ευρώ σε 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ και ανώτατο όριο τα 2.000 ευρώ. γ. Εφόσον υποβληθεί ένσταση, το πρόστιμο για τον μη καθαρισμό μπορεί να μειωθεί κατά 50% αν κατά τη διαδικασία της ένστασης ολοκληρωθούν οι ενέργειες καθαρισμού. 8. **Μείωση Ποινών Ψευδούς Δήλωσης:** Οι κυρώσεις για την υποβολή ψευδούς δήλωσης μειώνονται από τουλάχιστον 2 χρόνια φυλάκισης σε τουλάχιστον 6 μήνες, και η χρηματική ποινή από εύρος 12.600-54.000 ευρώ σε 5.000 ευρώ.
Σημειώνεται ότι με την ΚΥΑ καταργείται η Πυροσβεστική Διάταξη 20/2024.
Ο στόχος των μέτρων είναι η έγκαιρη προετοιμασία ενόψει της αντιπυρικής περιόδου και η ουσιαστική μείωση του κινδύνου εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιών. Το υπουργείο καλεί όλους τους πολίτες και τους αρμόδιους φορείς να συμβάλουν ενεργά στην εφαρμογή των μέτρων, επιδεικνύοντας υπευθυνότητα και συνεργασία για την προστασία της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας και του φυσικού περιβάλλοντος.
