Μαλλιά κουβάρια στο ΠΑΣΟΚ – Παραιτήσεις, φυγόκεντρες δυνάμεις και το φάντασμα των συνεργασιών

Προς τα πού οδεύει ο Απόστολος Πάνας;

Μαλλιά κουβάρια στο ΠΑΣΟΚ – Παραιτήσεις, φυγόκεντρες δυνάμεις και το φάντασμα των συνεργασιών

Η αποχώρηση του Απόστολου Πάνα, τα ανοίγματα προς τον Αλέξη Τσίπρα και οι διαφορετικές γραμμές Παπανδρέου – Βενιζέλου για την επόμενη ημέρα των εκλογών φέρνουν τον Νίκο Ανδρουλάκη αντιμέτωπο με ένα δύσκολο εσωκομματικό μέτωπο. Ποιοι θέλουν διάλογο με τον προοδευτικό χώρο και ποιοι βλέπουν διαφορετικά τις μετεκλογικές ισορροπίες. Η παραίτηση που άναψε φωτιές την ώρα που έχουν πάρει φωτιά οι μεταγραφές…

σχετικά άρθρα

Σε μια περίοδο κατά την οποία η Χαριλάου Τρικούπη προσπαθεί να εμφανίσει εικόνα πολιτικής ανασύνταξης και διεύρυνσης, η αιφνιδιαστική παραίτηση του Απόστολου Πάνα από το βουλευτικό αξίωμα ήρθε να χαλάσει το αφήγημα της ενότητας. Ο βουλευτής Χαλκιδικής ανακοίνωσε από το βήμα της Βουλής ότι παραδίδει την έδρα του, εξαπολύοντας ταυτόχρονα ευθείες αιχμές κατά της στρατηγικής που ακολουθεί η ηγεσία του Νίκου Ανδρουλάκη.

Δεν πρόκειται για μια συνηθισμένη αποχώρηση ούτε για μια προσωπική διαφωνία που εξαντλείται σε μια εσωκομματική αντιπαράθεση. Ο Πάνας έθεσε επί της ουσίας ζήτημα πολιτικής κατεύθυνσης του ΠΑΣΟΚ, αμφισβητώντας την επιλογή να αντιμετωπίζεται ως επιτυχία η κατάκτηση της δεύτερης θέσης στις δημοσκοπήσεις και μια περιορισμένη εκλογική άνοδος.

«Δεν είναι στόχος η δεύτερη θέση», ήταν το μήνυμα που εξέπεμψε, εκφράζοντας την αντίθεσή του σε μια στρατηγική που, κατά την άποψή του, δεν δημιουργεί πραγματικές προϋποθέσεις πολιτικής αλλαγής.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι επιλογές της σημερινής ηγεσίας δεν συμβάλλουν στην αναγκαία διεύρυνση και ενότητα του προοδευτικού χώρου, αλλά περιορίζουν τις δυνατότητες συνεννόησης με δυνάμεις με τις οποίες θα έπρεπε να υπάρχει διάλογος. Έβαλε, μάλιστα, στο τραπέζι τον κίνδυνο το ΠΑΣΟΚ, εάν δεν διαμορφώσει μια ισχυρή εναλλακτική πρόταση εξουσίας, να βρεθεί μπροστά σε αναγκαστικές κυβερνητικές συνεργασίες, ανοίγοντας τον δρόμο για μια τρίτη κυβερνητική θητεία της Νέας Δημοκρατίας.

Το βλέμμα προς τον Τσίπρα

Το παρασκήνιο της αποχώρησης έχει ιδιαίτερη σημασία. Ο Απόστολος Πάνας είχε βρεθεί το προηγούμενο διάστημα στην πλευρά εκείνων που υποστήριζαν ότι το ΠΑΣΟΚ πρέπει να αναζητήσει διαύλους επικοινωνίας με το νέο πολιτικό εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα, την ΕΛ.Α.Σ. Η συγκεκριμένη τοποθέτηση είχε προκαλέσει αντιδράσεις στη Χαριλάου Τρικούπη, καθώς η ηγεσία Ανδρουλάκη δεν επιθυμεί να εμφανιστεί ότι προσφέρει πολιτικό χώρο ή νομιμοποίηση στο εγχείρημα του πρώην πρωθυπουργού.

Ο Πάνας, ο οποίος στις εσωκομματικές εκλογές του 2024 είχε στηρίξει τον Χάρη Δούκα, φαίνεται ότι είχε διαφορετική αντίληψη για το πώς μπορεί να συγκροτηθεί ένας ισχυρός προοδευτικός πόλος απέναντι στη Νέα Δημοκρατία.

Η παραίτηση από τη βουλευτική έδρα, μάλιστα, τροφοδοτεί τα σενάρια για την επόμενη πολιτική του κίνηση και πιθανή συμπόρευση με τον Αλέξη Τσίπρα. Δεν υπάρχει μέχρι στιγμής επίσημη ανακοίνωση ένταξής του στην ΕΛ.Α.Σ., ωστόσο η πολιτική του τοποθέτηση και η επιλογή να παραδώσει την έδρα του ενισχύουν τις σχετικές εκτιμήσεις. Σε κάθε περίπτωση, η δήλωσή του ότι η αποχώρηση από τη Βουλή δεν σημαίνει αποχώρηση από την ενεργό πολιτική αφήνει ανοιχτό το πεδίο για τη συνέχεια.

Για τον Ανδρουλάκη, το πρόβλημα είναι προφανές. Δεν αρκεί να αντιμετωπίσει την παραίτηση ενός βουλευτή. Καλείται να διαχειριστεί μια ευρύτερη συζήτηση στο εσωτερικό του κόμματος για το αν το ΠΑΣΟΚ θα κινηθεί αυτόνομα, αν θα επιδιώξει συνεννοήσεις με τις δυνάμεις της Κεντροαριστεράς ή αν θα επιμείνει σε μια στρατηγική αυστηρών αποστάσεων από το νέο κόμμα Τσίπρα.

Άλλα λέει ο Παπανδρέου, άλλα ο Βενιζέλος

Και σαν να μην έφταναν οι εσωκομματικές αναταράξεις, το ΠΑΣΟΚ έχει να αντιμετωπίσει και τις διαφορετικές προσεγγίσεις δύο πρώην προέδρων του για το μείζον ζήτημα των μετεκλογικών συνεργασιών.

Ο Γιώργος Παπανδρέου εμφανίστηκε ξεκάθαρος ως προς την ανάγκη πολιτικής αλλαγής, επαναλαμβάνοντας ότι το ΠΑΣΟΚ δεν πρέπει να συνεργαστεί με τη Νέα Δημοκρατία. Για τον πρώην πρωθυπουργό, οι συνεργασίες στον προοδευτικό χώρο μπορούν να συζητηθούν στη βάση προγραμματικών συγκλίσεων, με το ΠΑΣΟΚ να διατηρεί την πολιτική και ιδεολογική του αυτονομία.

Μάλιστα, με αφορμή και τη συζήτηση για τη διεύρυνση του κόμματος και την επιστροφή στελεχών, ο Παπανδρέου έστειλε το μήνυμα ότι αυτό που έχει σημασία είναι η αποδοχή των αρχών και του προγράμματος του ΠΑΣΟΚ. Έφτασε, δε, να υπογραμμίσει ότι το κόμμα μπορεί να αντέξει ακόμη και σε τρίτο εκλογικό γύρο. Με άλλα λόγια, δεν πρέπει να βιαστεί να αναζητήσει κυβερνητικό εταίρο απλώς και μόνο για να εξασφαλίσει συμμετοχή στην εξουσία.

Στην άλλη πλευρά, ο Ευάγγελος Βενιζέλος προσεγγίζει το ζήτημα από μια διαφορετική, περισσότερο θεσμική και κυβερνητική σκοπιά. Ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έχει υποστηρίξει την ανάγκη ευρύτερων κυβερνητικών σχημάτων και νέων συναινέσεων, επισημαίνοντας ότι η εποχή των αυτοδύναμων κυβερνήσεων δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη.

Στη συνέντευξή του στο ΕΡΤnews, στις 12 Νοεμβρίου, υπενθύμισε την εμπειρία των κυβερνήσεων συνεργασίας της περιόδου της κρίσης, κάνοντας αναφορά στις κυβερνήσεις Παπαδήμου και Σαμαρά – Βενιζέλου. Θεωρεί ότι η χώρα θα μπορούσε να ωφεληθεί από ευρύτερα κυβερνητικά σχήματα.

Ωστόσο, ο Βενιζέλος δεν εμφανίστηκε να θεωρεί ώριμη τη συγκυρία για μια συγκυβέρνηση ΠΑΣΟΚ – ΝΔ. Αντιθέτως, σημείωσε ότι οι υποκλοπές και τα ζητήματα θεσμικής λειτουργίας έχουν επιβαρύνει τις σχέσεις των δύο κομμάτων και δεν δημιουργούν σήμερα τις κατάλληλες προϋποθέσεις. Έθεσε, παράλληλα, μια κρίσιμη πολιτική παράμετρο: διαφορετικοί είναι οι όροι μιας συνεργασίας εάν το ΠΑΣΟΚ καταφέρει να βρεθεί στην πρώτη θέση των εκλογών.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης υποδέχεται τη Νίνα Κασιμάτη στο γραφείο του  λίγο μετά την επίσημη προσχώρησή της στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του κόμματος.

Η επόμενη ημέρα και το δίλημμα Ανδρουλάκη

Το πρόβλημα για τον Νίκο Ανδρουλάκη είναι ότι η συζήτηση για τις συνεργασίες έχει πλέον ξεπεράσει τα όρια των δημοσιογραφικών σεναρίων. Αποτελεί πραγματικό πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης μέσα στο ίδιο το κόμμα.

Από τη μία υπάρχουν εκείνοι που θεωρούν ότι χωρίς συνεννόηση με τις υπόλοιπες προοδευτικές δυνάμεις δεν μπορεί να δημιουργηθεί πλειοψηφικό ρεύμα πολιτικής αλλαγής. Από την άλλη, η ηγεσία επιμένει στην αυτόνομη πορεία και στην προσπάθεια να καταστήσει το ΠΑΣΟΚ πρωταγωνιστή και όχι συμπλήρωμα ενός ευρύτερου αντιπολιτευτικού σχήματος.

Την ίδια ώρα, η ΕΛ.Α.Σ. του Αλέξη Τσίπρα διεκδικεί χώρο στο ίδιο εκλογικό ακροατήριο, ενώ οι κινήσεις διεύρυνσης της Χαριλάου Τρικούπη φέρνουν στην επιφάνεια παλιές αντιθέσεις και διαφορετικές πολιτικές αναγνώσεις.

Η επιστροφή στελεχών, οι αποχωρήσεις άλλων, η συζήτηση για τον Τσίπρα και οι διαφορετικές προσεγγίσεις των πρώην προέδρων συνθέτουν ένα σκηνικό που μόνο εικόνα ενιαίας πολιτικής γραμμής δεν εκπέμπει.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι απλώς ποιος θα φύγει και ποιος θα επιστρέψει στο ΠΑΣΟΚ. Είναι ποιο ΠΑΣΟΚ θέλει να παρουσιάσει ο Ανδρουλάκης στις επόμενες εκλογές: ένα κόμμα που θα διεκδικήσει την εξουσία αυτόνομα, ένα κόμμα που θα αναζητήσει προγραμματικές συμμαχίες στον προοδευτικό χώρο ή έναν πιθανό κυβερνητικό εταίρο σε μια περίοδο χωρίς αυτοδυναμίες.

Και όσο η απάντηση παραμένει θολή, τόσο θα μεγαλώνουν οι φυγόκεντρες δυνάμεις. Γιατί στο ΠΑΣΟΚ μπορεί όλοι να μιλούν για πολιτική αλλαγή, αλλά δεν φαίνεται να συμφωνούν ούτε στο ποιος πρέπει να την κάνει ούτε με ποιους θα την πετύχουν.