Κατά τη διάρκεια της μάχης του Βατερλώ και όταν η κατάσταση για τους Γάλλους είχε γίνει πολύ δύσκολη, αποδίδεται στον Ναπολέοντα η φράση: «La situation est désespérée, mais elle n’est pas perdue» (σ.σ. Η κατάσταση είναι απελπιστική, αλλά όχι χαμένη). Στα ελληνικά, η φράση διαδόθηκε σε παραφθαρμένη/χιουμοριστική μορφή: «Καταστασιόν απελπιστίκ» και σήμερα ταιριάζει γάντι αν δει κανείς τις δημοσκοπήσεις και την συνολική πρόθεση ενός μεγάλου μέρους της κοινωνίας που στρέφεται προς το ενδεχόμενο μιας οικουμενικής κυβέρνησης. Παραφράζοντας το Ναπολέοντα θα προτιμούσα να επιλέξω για τίτλο του άρθρου το «Καταστασιόν Οικουμενίκ» αν και το «απελπιστίκ» θα φανεί προφανώς μετά τις κάλπες του 2027.
σχετικά άρθρα
Οι τελευταίες πάντως δημοσκοπήσεις της MRB και της Opinion Poll για παράδειγμα αποτυπώνουν μια κοινωνία χωρίς σαφή προτίμηση στην αυτοδυναμία. Ενισχύονται τα σενάρια συγκυβέρνησης και ακόμη και «οικουμενικής» λύσης. Η εικόνα που διαμορφώνεται από τις δημοσκοπήσεις του Μαρτίου 2026 είναι σαφής αλλά και σύνθετη: Η ελληνική κοινωνία δεν δίνει καθαρή εντολή για αυτοδύναμες κυβερνήσεις, ενώ ταυτόχρονα εμφανίζεται ολοένα και πιο ανοιχτή –ή και προσαρμοσμένη– στην ιδέα των συνεργασιών.
Τα πιο πρόσφατα στοιχεία από διαφορετικές εταιρείες καταγραφής της κοινής γνώμης, όπως η MRB και η Opinion Poll, συγκλίνουν στο ίδιο βασικό συμπέρασμα: Η επόμενη μέρα των εκλογών, στη συνείδηση των πολιτών, δύσκολα θα είναι μονοκομματική παρά το γεγονός ότι η ΝΔ παραμένει πρώτη δύναμη και ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ακόμα ισχυρό feedback στην κοινωνία.
Η «λύση» της Οικουμενικής
Η δημοσκόπηση της MRB είναι ίσως η πιο αποκαλυπτική, καθώς δεν περιορίζεται σε ένα γενικό δίλημμα, αλλά ζητά από τους πολίτες να επιλέξουν συγκεκριμένο κυβερνητικό σχήμα. Τα αποτελέσματα δείχνουν κατακερματισμό προτιμήσεων, με την «οικουμενική κυβέρνηση» να καταγράφει 22,1% και να αναδεικνύεται πρώτη επιλογή. Ακολουθεί το σενάριο συνεργασίας ΠΑΣΟΚ με κόμματα της Αριστεράς με 20,1%, ενώ η αυτοδύναμη κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας περιορίζεται στο 17,9%, καταλαμβάνοντας την τρίτη θέση.
Χαμηλότερα βρίσκονται τα πιο «παραδοσιακά» σενάρια συνεργασιών, όπως η σύμπραξη ΝΔ–ΠΑΣΟΚ (8,5%), ενώ ένα 11% εμφανίζεται θετικό σε συνεργασίες της ΝΔ με κόμματα στα δεξιά της. Η εικόνα αυτή καταδεικνύει ότι οι πολίτες δεν ευνοούν μαζικά κάποιο συγκεκριμένο δίδυμο εξουσίας, αλλά μάλλον αναζητούν ευρύτερες ή εναλλακτικές λύσεις διακυβέρνησης.
Διχασμένοι οι ψηφοφόροι
Από την άλλη πλευρά, η δημοσκόπηση της Opinion Poll προσεγγίζει το ζήτημα πιο «θεωρητικά», θέτοντας το δίλημμα αυτοδυναμία ή συνεργασία. Εκεί, τα ποσοστά είναι σχεδόν ισοσκελισμένα: 46,4% υπέρ των κυβερνήσεων συνεργασίας έναντι 45,4% υπέρ της αυτοδυναμίας. Η οριακή αυτή διαφορά επιβεβαιώνει ότι η κοινωνία παραμένει διχασμένη ως προς το επιθυμητό μοντέλο διακυβέρνησης, χωρίς ωστόσο να δίνει σαφές προβάδισμα στη μονοκομματική λύση.
Η σύγκριση των δύο μετρήσεων δεν αποκαλύπτει αντίφαση, αλλά διαφορετική οπτική. Όταν οι πολίτες καλούνται να απαντήσουν γενικά, η αυτοδυναμία διατηρεί σημαντικά ποσοστά. Όταν όμως η επιλογή γίνεται συγκεκριμένη, μέσα από πραγματικά σενάρια, η στήριξη αυτή υποχωρεί αισθητά, με τις συνεργασίες να κυριαρχούν σε επιμέρους εκδοχές.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινούνται και άλλες εταιρείες, όπως η Metron Analysis και η ALCO, οι οποίες, αν και δεν θέτουν πάντα ευθέως το δίλημμα, καταγράφουν μια πολιτική σκηνή έντονα κατακερματισμένη. Με τα ποσοστά των κομμάτων να μην επιτρέπουν εύκολα την επίτευξη αυτοδυναμίας, τα σενάρια συγκυβέρνησης προκύπτουν σχεδόν ως αναγκαιότητα.
Η ενίσχυση της επιλογής «οικουμενικής κυβέρνησης» στη μέτρηση της MRB αποτελεί ίσως το πιο ηχηρό μήνυμα. Δείχνει μια κοινωνία που, υπό την πίεση της ακρίβειας, των διεθνών εξελίξεων και της γενικότερης αβεβαιότητας, εμφανίζεται πρόθυμη να αποδεχθεί ακόμη και λύσεις ευρείας συναίνεσης, οι οποίες μέχρι πρότινος θεωρούνταν εξαιρετικές ή μεταβατικές.
Τι ψηφίζουν οι «αδιευκρίνιστοι»
Το στοιχείο, ωστόσο, που δίνει ακόμη μεγαλύτερο βάθος στην εικόνα είναι η καταγραφή της λεγόμενης «αδιευκρίνιστης ψήφου». Σύμφωνα με τη MRB, στους αναποφάσιστους ψηφοφόρους η προτίμηση για οικουμενική κυβέρνηση εκτοξεύεται στο 39,3%, ποσοστό που αποκαλύπτει τη δυναμική των ευρύτερων συνεργασιών σε ένα πιο ρευστό εκλογικό ακροατήριο. Με άλλα λόγια, όσο αυξάνεται η αβεβαιότητα, ενισχύεται και η τάση για συναινετικές λύσεις. Στην αδιευκρίνιστη ψήφο δηλαδή η MRB μετράει την αυτοδυναμία της ΝΔ στο 2,1%!
Συνολικά, οι δημοσκοπήσεις του Μαρτίου δεν απαντούν μόνο στο ερώτημα «ποιος προηγείται», αλλά φωτίζουν ένα βαθύτερο ζήτημα: το πώς αντιλαμβάνονται οι πολίτες τη διακυβέρνηση της χώρας. Και η απάντηση που δίνουν είναι ότι η εποχή των καθαρών αυτοδυναμιών δεν θεωρείται πλέον δεδομένη. Αντίθετα, η επόμενη κυβέρνηση φαίνεται, στα μάτια της κοινωνίας, να περνά μέσα από συνθέσεις, συμβιβασμούς και –πιθανώς– πρωτόγνωρα πολιτικά σχήματα, αφού για παράδειγμα το δοκιμασμένο μείγμα συνεργασίας ΝΔ – ΠΑΣΟΚ δεν φαίνεται να έχει ιδιαίτερη δυναμική εν έτει 2026.
Αναλυτικά η εικόνα που καταγράφει η εικόνα των δημοσκοπήσεων στο συγκεκριμένο timing έχει ως εξής:
MRB (Μάρτιος 2026 – σενάρια διακυβέρνησης)
Ερώτηση: «ποια κυβέρνηση θέλετε;»
Οικουμενική κυβέρνηση → 22,1%
ΠΑΣΟΚ + κόμματα Αριστεράς → 20,1%
Αυτοδύναμη ΝΔ → 17,9%
ΝΔ + δεξιά κόμματα → 11%
ΝΔ + ΠΑΣΟΚ → 8,5%
- Αδιευκρίνιστη ψήφος:
Στους αναποφάσιστους, η προτίμηση για οικουμενική κυβέρνηση εκτοξεύεται στο 39,3%. Η τάση για ευρύτερες συνεργασίες ενισχύεται όσο αυξάνεται η αβεβαιότητα των ψηφοφόρων.
Opinion Poll (αρχές Μαρτίου 2026 – μοντέλο διακυβέρνησης)
Ερώτηση: «αυτοδυναμία ή συνεργασία;»
Κυβέρνηση συνεργασίας → 46,4%
Αυτοδύναμη κυβέρνηση → 45,4%
Metron Analysis / ALCO (Μάρτιος 2026 – έμμεση εικόνα)
Κατακερματισμός – καμία καθαρή δυναμική αυτοδυναμίας. Και εδώ οι συνεργασίες θεωρούνται αναπόφευκτες
Από το 2023 στο 2026: Η μεγάλη στροφή προς τις συνεργασίες
Οι δημοσκοπικές μετρήσεις των τελευταίων ετών δείχνουν μια σαφή μετατόπιση στη στάση των πολιτών απέναντι στο μοντέλο διακυβέρνησης της χώρας, με τις κυβερνήσεις συνεργασίας να κερδίζουν έδαφος σε σχέση με την περίοδο πριν τις εκλογές του 2023. Στην προεκλογική περίοδο του 2023, οι περισσότερες έρευνες κοινής γνώμης από εταιρείες όπως η MRB, η Opinion Poll και η GPO κατέγραφαν ότι η προτίμηση για αυτοδύναμη κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας κινούνταν περίπου στο εύρος του 45%–55%, ανάλογα με τη διατύπωση της ερώτησης. Αντίθετα, οι κυβερνήσεις συνεργασίας συγκέντρωναν χαμηλότερα ποσοστά, συνήθως γύρω στο 35%–45%, γεγονός που έδειχνε ότι η αυτοδυναμία παρέμενε τότε το κυρίαρχο κοινωνικό ζητούμενο, έστω και χωρίς απόλυτη πλειοψηφία. Η εικόνα διαφοροποιείται αισθητά πλέον στις μετρήσεις του 2026. Πριν το 2023 δηλαδή η αυτοδυναμία ήταν το «default» στο μυαλό των ψηφοφόρων και σήμερα
οι συνεργασίες έχουν γίνει κανονικό σενάριο πρώτης επιλογής.
Στην προεκλογική κούρσα του 2023 όταν έμπαινε ερώτηση τύπου «ποιο κυβερνητικό σχήμα προτιμάτε» οι απαντήσεις είχαν ως εξής:
- Αυτοδύναμη ΝΔ: πρώτη επιλογή (~40%+)
- ΝΔ + άλλο κόμμα (π.χ. ΠΑΣΟΚ): χαμηλά, περίπου 10% – 15%
- ΠΑΣΟΚ + ΣΥΡΙΖΑ ή ευρύτερα σχήματα: 15% – 25%
- «Οικουμενική»: Συνήθως χαμηλότερα, ~10% – 20%.
Τώρα τα πράγματα έχουν αλλάξει και οι συνεργασίες από «λύση ανάγκης» πριν τις κάλπες του 2023 έχουν λάβει μορφή προτίμησης ενόψει των εκλογών του 2027.
