Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια περίπλοκη γεωπολιτική κατάσταση, χαρακτηριζόμενη από απρόβλεπτους παράγοντες και μια σύγκρουση στη Μέση Ανατολή χωρίς σαφές τέλος και ξεκάθαρους κανόνες. Παράλληλα με τα δικά της εσωτερικά ζητήματα, καλείται να θωρακιστεί έναντι των επιπτώσεων αυτής της κρίσης, με την κοινή δράση, ιδίως στον τομέα της ενέργειας, να καθίσταται ολοένα και πιο αναγκαία.
σχετικά άρθρα
Στο πλαίσιο αυτό, η ελληνική κυβέρνηση θέτει ως προτεραιότητα τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων που βιώνουν ήδη τις συνέπειες της κρίσης. Ταυτόχρονα, επιδιώκει τη διατήρηση δημοσιονομικών εφεδρειών, λαμβάνοντας υπόψη το ενδεχόμενο παράτασης της σύγκρουσης.
Βασική επιδίωξη αποτελεί η ενεργοποίηση ειδικής ρήτρας διαφυγής, με στόχο την προστασία του ελλείμματος και των δημοσιονομικών στόχων. Όπως επισήμανε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας, Κυριάκος Πιερρακάκης, ακόμη και σε περίπτωση άμεσης λήξης των συγκρούσεων, απαιτούνται περίπου δύο μήνες για την επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση.
Μετά την επιβολή πλαφόν στα καύσιμα και την τιμή του πετρελαίου να κυμαίνεται στα 110 δολάρια ανά βαρέλι, η κυβέρνηση προετοιμάζεται να ανακοινώσει νέα δέσμη μέτρων. Σκοπός είναι η ανακούφιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων, καθώς και η αποτροπή νέων ανατιμήσεων που θα υπονομεύσουν τα εισοδήματα. Η αρχική πρόβλεψη για αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στο 2,2% φέτος, από 2,6% το 2025, κρίνεται εξαιρετικά αβέβαιη υπό τις παρούσες συνθήκες.
Σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζεται η παροχή Fuel Pass στα καύσιμα, η επιδότηση στην αντλία για το πετρέλαιο κίνησης, καθώς και παρεμβάσεις για το κόστος των λιπασμάτων που επιβαρύνουν τους αγρότες. Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η διάθεση Market Pass, λαμβάνοντας υπόψη και τις αυξημένες ανάγκες του Πάσχα, καθώς και παρεμβάσεις στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια. Επιπρόσθετα, ανάλογα με τη διάρκεια της πολεμικής σύγκρουσης, εξετάζονται λύσεις για τον περιορισμό του ενεργειακού κόστους σε επιχειρήσεις υψηλής ενεργειακής έντασης, όπως η βιομηχανία τροφίμων, οι μεταφορές και η χαλυβουργία.
Η λήψη αυτών των μέτρων, που αποσκοπούν στην προστασία και ανακούφιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων, πρέπει να γίνει με σύνεση, ώστε να μην εξαντληθούν οι κρατικές δυνατότητες πριν την αποκλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή και την επιστροφή στην κανονικότητα. Το διαθέσιμο αποθεματικό των 800 εκατ. ευρώ προορίζεται για το πακέτο φορολογικών παροχών και ελαφρύνσεων του 2027 που θα ανακοινωθεί τον προσεχή Σεπτέμβριο στη ΔΕΘ. Ωστόσο, η χρήση του για την άμβλυνση των επιπτώσεων της κρίσης στη Μέση Ανατολή θα επιβάλλει επανασχεδιασμό αυτού του πακέτου. Ενδεικτικά, η παροχή Fuel Pass με συγκεκριμένα εισοδηματικά κριτήρια υπολογίζεται σε περίπου 200 εκατ. ευρώ.
Ταυτόχρονα, όσο δεν είναι ορατή η αποκλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, τίθεται εν αμφιβόλω ο στόχος για ρυθμό ανάπτυξης 2,4% φέτος. Τα μέτρα που θα λάβουν οι εθνικές κυβερνήσεις για την αντιμετώπιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις πρωτοβουλίες σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Υπό εξέταση βρίσκεται, σε δεύτερο χρόνο, η προσωρινή μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στη βενζίνη, με στόχο την υποχώρηση της λιανικής τιμής της αμόλυβδης κάτω από τα 2 ευρώ το λίτρο. Βασική πρόκληση αποτελεί η διασφάλιση ότι η μείωση του ΕΦΚ θα μετακυλιστεί στην αντλία. Η συγκεκριμένη ενέργεια αποτελεί σημαντική απόφαση, καθώς ο ΕΦΚ στα καύσιμα συνεισφέρει πάνω από 2 δισ. ευρώ από τη βενζίνη και 1,5 δισ. ευρώ από το πετρέλαιο στα κρατικά έσοδα. Μια ενδεχόμενη μείωση κατά 20% στον ΕΦΚ θα επηρεάσει σημαντικά τις κρατικές εισπράξεις.
Η κυβέρνηση στοχεύει να συνδυάσει τη μείωση του ΕΦΚ με τη ρήτρα ευελιξίας από την ΕΕ, η οποία θα επιτρέπει τέτοιες μειώσεις όταν οι διεθνείς τιμές καταγράφουν μεγάλη άνοδο και μάλιστα διαρκείας, χωρίς το δημοσιονομικό κόστος να επιβαρύνει το έλλειμμα και τους στόχους για πλεόνασμα. Σημειώνεται ότι ο ΕΦΚ και ο ΦΠΑ 24% που υπολογίζεται επί του συνόλου της τιμής, αντιστοιχούν στο 55% έως 65% της τελικής τιμής των καυσίμων στην αντλία, καθιστώντας την Ελλάδα μία από τις χώρες με την υψηλότερη φορολογία καυσίμων στην ΕΕ. Ενώ η τιμή της αμόλυβδης πριν τους φόρους κατατάσσει την Ελλάδα στη 13η θέση μεταξύ των αγορών της ΕΕ, μετά την επιβολή φόρων η ελληνική αγορά είναι η τέταρτη ακριβότερη.
