Μια παράξενη εκπομπή σε βραχέα κύματα άρχισε να ακούγεται λίγες ώρες μετά τις πρώτες επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, προκαλώντας έντονο ενδιαφέρον σε αναλυτές και ειδικούς των μυστικών υπηρεσιών.
σχετικά άρθρα
Η μετάδοση ξεκινά με μια φωνή στα περσικά που ακούγεται μέσα από παράσιτα. «Tavajjoh! (Προσοχή!)», λέει τρεις φορές, πριν αρχίσει να διαβάζει αργά μια σειρά αριθμών: «Έξι. Τέσσερα. Μηδέν. Εννέα. Τρία. Εννέα».
Οι εκπομπές μεταδίδονται σε βραχέα κύματα από πομπό που φαίνεται να βρίσκεται κάπου στη δυτική Ευρώπη και επαναλαμβάνονται καθημερινά δύο φορές, στις 5:30 το πρωί και στις 9:30 το βράδυ ώρα Ιράν. Κάθε μετάδοση διαρκεί περίπου μιάμιση ώρα.
Η εμφάνιση αυτής της μετάδοσης θεωρείται ένδειξη ότι ο σκιώδης πόλεμος πληροφοριών γύρω από το Ιράν μπορεί να έχει εισέλθει σε μια νέα φάση.
Το μυστήριο των «number stations»
Οι ειδικοί πιστεύουν ότι πρόκειται για έναν λεγόμενο «σταθμό αριθμών» (number station), έναν τύπο ραδιοφωνικής μετάδοσης που χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες από υπηρεσίες πληροφοριών για την αποστολή κρυπτογραφημένων οδηγιών σε κατασκόπους.
Οι πράκτορες που λαμβάνουν το μήνυμα διαθέτουν ραδιόφωνο και ειδικά σημειωματάρια με κωδικούς, τα λεγόμενα one-time pads, ώστε να μετατρέπουν τις σειρές αριθμών σε συγκεκριμένες εντολές.
Ο συγκεκριμένος σταθμός εντοπίστηκε για πρώτη φορά από ερασιτέχνες παρατηρητές βραχέων κυμάτων και ονομάστηκε V32. Είναι ο πρώτος σταθμός αυτού του τύπου που έχει εντοπιστεί να εκπέμπει στα περσικά εδώ και περίπου 25 χρόνια.
Πιθανή επικοινωνία με πράκτορες μέσα στο Ιράν
Πρώην αξιωματούχοι των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών εκτιμούν ότι η μετάδοση πιθανότατα αποτελεί έναν εφεδρικό τρόπο επικοινωνίας με πηγές μέσα στο Ιράν.
Ο Τζον Σάιφερ, πρώην επικεφαλής σταθμού της CIA στη Μόσχα, ανέφερε ότι τέτοιες εκπομπές μπορεί να χρησιμοποιούνται όταν άλλοι τρόποι επικοινωνίας διακόπτονται.
«Είναι πιθανό να πρόκειται για εφεδρική επικοινωνία με τις πηγές μας μέσα στο Ιράν. Πρόκειται για ανθρώπους με τους οποίους δεν μπορείς να χάσεις επαφή», δήλωσε. «Αν βρίσκεσαι σε πόλεμο, αυτό είναι το ιδανικό σχέδιο ασφαλείας».
Η έναρξη των εκπομπών συνέπεσε με μια περίοδο κατά την οποία η ιρανική κυβέρνηση περιόρισε δραστικά την πρόσβαση της χώρας στο διαδίκτυο, μια τακτική που έχει χρησιμοποιήσει και στο παρελθόν σε περιόδους κρίσης.
Σε τέτοιες συνθήκες, ένα απλό ραδιόφωνο μπορεί να αποτελέσει τον πιο ασφαλή τρόπο επικοινωνίας.
Προσπάθειες παρεμβολής
Λίγες ημέρες μετά την έναρξη των εκπομπών, η μετάδοση καλύφθηκε προσωρινά από ηλεκτρονικούς ήχους και σήματα, κάτι που οι ειδικοί εκτιμούν ότι πιθανότατα ήταν προσπάθεια του Ιράν να μπλοκάρει τη συχνότητα.
Ωστόσο, η φωνή επανεμφανίστηκε γρήγορα σε άλλη συχνότητα και συνέχισε να μεταδίδει τους αριθμούς.
Η παρεμβολή είναι ουσιαστικά η μόνη αποτελεσματική αντίδραση που έχουν στη διάθεσή τους οι υπηρεσίες αντικατασκοπείας απέναντι σε τέτοιους σταθμούς. Αν δεν γίνει λάθος από τον χειριστή ή αν δεν συλληφθεί κάποιος πράκτορας την ώρα που καταγράφει το μήνυμα, είναι σχεδόν αδύνατο να εντοπιστεί το περιεχόμενο των οδηγιών.
Γιατί οι μυστικές υπηρεσίες εξακολουθούν να τους χρησιμοποιούν
Ο Κρις Σίμονς, πρώην αξιωματούχος αντικατασκοπείας των ΗΠΑ, εξηγεί ότι οι σταθμοί αριθμών χρησιμοποιούνται μόνο για ιδιαίτερα σημαντικούς πράκτορες.
«Αν κάποιος ρισκάρει τη ζωή του, πρέπει να του δώσεις τα πιο απλά εργαλεία», είπε. «Ένα ραδιόφωνο και ένα σημειωματάριο μπορούν να κρυφτούν εύκολα και να εξηγηθούν εύκολα».
Ακόμη και σε μια εποχή ψηφιακών επικοινωνιών, τέτοιες παλιές τεχνικές θεωρούνται εξαιρετικά ασφαλείς, επειδή δεν αφήνουν ηλεκτρονικά ίχνη.
Ένας πράκτορας μπορεί να αλλάξει συχνότητα σε δευτερόλεπτα και να καταστρέψει αμέσως το σημειωματάριό του, κάτι που θα ήταν πολύ πιο δύσκολο με σύγχρονο εξοπλισμό που θα μπορούσε να εξεταστεί ψηφιακά.
Από πού εκπέμπει ο σταθμός
Μέλη της ομάδας παρακολούθησης βραχέων κυμάτων Priyom προσπάθησαν να εντοπίσουν την προέλευση της μετάδοσης υπολογίζοντας τον χρόνο που χρειάζεται το σήμα για να φτάσει σε διαφορετικούς δέκτες.
Οι υπολογισμοί δείχνουν ότι ο πομπός βρίσκεται πιθανότατα κάπου στη δυτική Ευρώπη, αν και η ακριβής τοποθεσία παραμένει άγνωστη.
Πιθανές ερμηνείες
Οι πρώην αξιωματούχοι των μυστικών υπηρεσιών εκτιμούν ότι οι αριθμοί θα μπορούσαν να αποτελούν εντολές προς πράκτορες μέσα στο Ιράν, όπως ενεργοποίηση επιχειρήσεων, οδηγίες για διαφυγή από τη χώρα ή συνάντηση σε συγκεκριμένα σημεία.
Υπάρχουν όμως και άλλες πιθανές εξηγήσεις.
Ο Ρόμπερτ Γκορέλικ, πρώην επικεφαλής σταθμού της CIA σε Λίμα και Ρώμη, σημείωσε ότι η εκπομπή θα μπορούσε να χρησιμοποιείται από Ιρανούς αντιφρονούντες που επικοινωνούν με δίκτυα μέσα στη χώρα.
Παράλληλα, δεν αποκλείεται να αποτελεί και ψυχολογική επιχείρηση, με στόχο να δημιουργήσει την εντύπωση ότι υπάρχουν υψηλόβαθμοι πράκτορες μέσα στην Τεχεράνη που περιμένουν εντολές από την Ουάσιγκτον ή το Τελ Αβίβ.
«Αυτό αυξάνει την πίεση στις υπηρεσίες αντικατασκοπείας του Ιράν», είπε ο Γκορέλικ. «Αν κάποιος μου πρότεινε μια τέτοια ιδέα και βρισκόμουν στο Λάνγκλεϊ, θα έλεγα: “Ας το κάνουμε”».
Μια παλιά τεχνική που δεν εξαφανίστηκε ποτέ
Οι σταθμοί αριθμών ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένοι κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, όταν χρησιμοποιούνταν από πολλές χώρες για επικοινωνία με κατασκόπους στο εξωτερικό.
Παρότι η χρήση τους έχει μειωθεί από τη δεκαετία του 1990, δεν έχουν εξαφανιστεί. Πολωνία, Ρωσία, Ταϊβάν και Βόρεια Κορέα θεωρείται ότι εξακολουθούν να λειτουργούν τέτοιους σταθμούς.
Για τους ειδικούς, το γεγονός ότι μια τέτοια τεχνική εμφανίζεται ξανά στο πλαίσιο της έντασης γύρω από το Ιράν δείχνει ότι, παρά την τεχνολογική εξέλιξη, ορισμένα εργαλεία του παρελθόντος εξακολουθούν να θεωρούνται εξαιρετικά αποτελεσματικά.
Όπως σημείωσε ο Τόνι Ίνγκεσον, ειδικός στην αντικατασκοπεία στο Πανεπιστήμιο του Λουντ: «Είναι μια παλιά τεχνική. Αλλά υπάρχουν ολόκληρα οπλοστάσια τέτοιων μεθόδων επικοινωνίας που λειτουργούν σήμερα το ίδιο καλά όπως και πριν από δεκαετίες».
