Πώς θα αντιδράσει η Ελλάδα σε πιθανή τουρκική παρενόχληση για το καλώδιο – Τα έτοιμα σχέδια και οι κανόνες εμπλοκής
Ο αντιναύαρχος ε.α. Γεώργιος Φλώρος εξηγεί πώς μπορεί να αναπτυχθούν ελληνικές ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις, πότε ζητείται η απελευθέρωση επιπλέον κανόνων εμπλοκής και τι αλλάζει για το Πολεμικό Ναυτικό με τις νέες φρεγάτες
Έτοιμες και καταγεγραμμένες αντιδράσεις για διαφορετικά σενάρια έντασης με την Τουρκία διαθέτουν οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, με την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία να αποφασίζουν ποιες από αυτές θα ενεργοποιηθούν ανάλογα με την εξέλιξη μιας κρίσης, όπως εξηγεί ο αντιναύαρχος ε.α. Γεώργιος Φλώρος σε συζήτηση στο YouTube.
σχετικά άρθρα
Με φόντο την προοπτική επανέναρξης των διαδικασιών για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης, αλλά και το ενδεχόμενο νέων ελληνοτουρκικών εντάσεων στο πεδίο, ο κ. Φλώρος επισημαίνει ότι οι επιχειρησιακές επιλογές είναι πολλές και εξαρτώνται τόσο από τις διαθέσιμες πληροφορίες για τις προθέσεις της Άγκυρας όσο και από τις δυνάμεις που εκείνη θα αναπτύξει.
Καθοριστικής σημασίας είναι οι κανόνες εμπλοκής, οι οποίοι τίθενται από την πολιτική ηγεσία και καθορίζουν μέχρι ποιο σημείο μπορούν να φτάσουν οι ελληνικές δυνάμεις σε μια διαδικασία κλιμάκωσης.
Εφόσον υπάρχουν πληροφορίες ότι η Τουρκία σκοπεύει να κινηθεί στο πεδίο, μπορεί να ακολουθήσει αντίστοιχη ανάπτυξη ελληνικών μονάδων στη θάλασσα. Παράλληλα, υπάρχει η δυνατότητα μεταστάθμευσης αεροσκαφών, ώστε να βρίσκονται κοντά στην περιοχή όπου ενδέχεται να εξελιχθεί ένα επεισόδιο.
Πρόκειται για σενάρια που δεν σχεδιάζονται την ώρα της κρίσης. Όπως εξηγεί ο αντιναύαρχος ε.α., τόσο το Αρχηγείο Στόλου όσο και το Αρχηγείο Τακτικής Αεροπορίας τα έχουν εξετάσει και δοκιμάσει κατά καιρούς.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η κρίση του 2020 με το Oruc Reis. Τότε, γνωρίζοντας ότι θα υπάρξει ελληνική αντίδραση, η Τουρκία είχε αναπτύξει μεγάλο αριθμό πολεμικών πλοίων γύρω από το ερευνητικό σκάφος προκειμένου να το προστατεύσει και να αποτρέψει την παρενόχλησή του από ελληνικές μονάδες.
Μια αντίστοιχη λογική θα μπορούσε να εφαρμοστεί από την ελληνική πλευρά στην περίπτωση του καλωδίου.
Εάν υπάρχουν πληροφορίες ή σαφείς ενδείξεις ότι η Τουρκία σκοπεύει να παρενοχλήσει το σκάφος που θα πραγματοποιεί τις εργασίες, μία από τις επιλογές είναι η ανάπτυξη αυξημένου αριθμού μονάδων του Πολεμικού Ναυτικού για την προστασία του.
Ο κ. Φλώρος εμφανίζεται κατηγορηματικός ως προς την ολοκλήρωση της αποστολής, υπογραμμίζοντας ότι οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν και ότι δεν υπάρχει περίπτωση να εγκαταλειφθούν.
Οι προσχεδιασμένες αντιδράσεις και η κλιμάκωση των κανόνων εμπλοκής
Σε ένα επεισόδιο στο οποίο η Τουρκία θα έκανε την πρώτη κίνηση κλιμάκωσης, η ελληνική αντίδραση θα μπορούσε αρχικά να είναι αναλογική, ανάλογα με τον αριθμό και το είδος των τουρκικών μονάδων που θα εμφανίζονταν στην περιοχή.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο αντιναύαρχος ε.α., τα δεδομένα έχουν μεταβληθεί σημαντικά από το 2019 και μετά. Η Τουρκία έχει καταθέσει μονομερώς στον ΟΗΕ συντεταγμένες που αφορούν τις διεκδικήσεις της για θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο και, με βάση αυτή τη θέση, θεωρεί ότι μπορεί να επιχειρεί να εμποδίσει εργασίες της ελληνικής πλευράς σε περιοχές που εντάσσει στις δικές της διεκδικήσεις.
Απέναντι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, η Αθήνα θα μπορούσε να επιλέξει εξαρχής μια ισχυρή παρουσία στο πεδίο, αναπτύσσοντας περισσότερες μονάδες ώστε να καταστήσει σαφή την αποφασιστικότητά της και να επιχειρήσει να αποτρέψει οποιαδήποτε σκέψη παρενόχλησης.
Το ποιος κάνει την πρώτη κίνηση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αποκτά και τον έλεγχο της κλιμάκωσης. Αυτό εξαρτάται από τη βούληση των δύο πλευρών, τις εντολές που έχουν δοθεί και τους κανόνες εμπλοκής που βρίσκονται σε ισχύ.
Ο κ. Φλώρος αναφέρεται μάλιστα σε περιστατικά που έχει ζήσει ο ίδιος στο Εθνικό Κέντρο Επιχειρήσεων, κατά τα οποία η ελληνική πλευρά αντέδρασε δυναμικά σε παρενοχλήσεις. Οι αντιδράσεις δεν περιορίζονταν σε λεκτικές προειδοποιήσεις, αλλά περιλάμβαναν και κατάλληλους ελιγμούς πλοίων ώστε να ανακοπεί η ενέργεια της τουρκικής πλευράς.
Κρίσιμος παράγοντας σε μια τέτοια κατάσταση είναι η σταδιακή απελευθέρωση των κανόνων εμπλοκής.
Από την αρχή μιας επιχείρησης, οι διοικητές και οι κυβερνήτες των μονάδων διαθέτουν συγκεκριμένες οδηγίες για το εύρος των ενεργειών που μπορούν να πραγματοποιήσουν. Εάν όμως η κατάσταση κλιμακωθεί και οι υπάρχοντες κανόνες δεν επαρκούν, ο διοικητής στο πεδίο μπορεί να ζητήσει την απελευθέρωση πρόσθετων κανόνων εμπλοκής.
Η διαδικασία συνεχίζεται ανάλογα με την εξέλιξη της κρίσης, μέχρι –στο ακραίο σενάριο– να φτάσει στην πλήρη απελευθέρωσή τους.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο κ. Φλώρος για ένα τέτοιο ενδεχόμενο, εάν η Τουρκία αποφασίσει να «ανοίξει την πόρτα του τρελοκομείου», τότε «θα μπούμε και εμείς μέσα και θα καταπιούμε και το κλειδί και να δούμε τι θα γίνει».
Οι αποφάσεις αυτές δεν λαμβάνονται αυτοματοποιημένα ούτε αφήνονται αποκλειστικά στην κρίση ενός κυβερνήτη. Υπάρχουν προσχεδιασμένες αντιδράσεις – τα λεγόμενα pre-planned responses – και έτοιμοι κανόνες εμπλοκής, οι οποίοι ενεργοποιούνται μέσα από τη συνεργασία της πολιτικής και της στρατιωτικής ηγεσίας.
Ο σχεδιασμός έχει πραγματοποιηθεί εκ των προτέρων ακριβώς επειδή σε μια πραγματική κρίση ο χρόνος είναι καθοριστικός.
«Δεν καθόμαστε εκείνη την ώρα να σκεφτούμε τι θα κάνουμε», είναι η ουσία της περιγραφής του αντιναυάρχου ε.α., ο οποίος έχει συμμετάσχει προσωπικά σε τέτοιου είδους σχεδιασμούς.
Τα πιθανά σενάρια έχουν εξεταστεί ώστε οι Ένοπλες Δυνάμεις να μην αιφνιδιαστούν και, όταν προκύψει ένα περιστατικό, το ζητούμενο να είναι η επιλογή της κατάλληλης ήδη σχεδιασμένης αντίδρασης.
Τι αλλάζει με τις νέες φρεγάτες του Πολεμικού Ναυτικού
Η συζήτηση για την αντιμετώπιση μιας πιθανής κρίσης έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία βρίσκεται σε εξέλιξη και η ανανέωση του ελληνικού στόλου.
Με αφορμή τη συμφωνία για την απόκτηση δύο ιταλικών φρεγατών, ο κ. Φλώρος σημειώνει ότι το Πολεμικό Ναυτικό εισέρχεται επιτέλους σε μια νέα εποχή, έπειτα από πολλά χρόνια κατά τα οποία η ανάγκη ανανέωσης των μονάδων του γινόταν ολοένα πιο πιεστική.
Η συγκεκριμένη διαδικασία, όπως υπογραμμίζει, θα έπρεπε να είχε ξεκινήσει ακόμη και 15 χρόνια νωρίτερα, ωστόσο πλέον διαμορφώνεται σταδιακά η δομή δυνάμεων που απαιτείται για τα επόμενα χρόνια.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται οι τέσσερις FDI, οι ιταλικές φρεγάτες που πρόκειται να προστεθούν στον στόλο και οι αναβαθμισμένες ΜΕΚΟ, δημιουργώντας έναν σημαντικά ανανεωμένο πυρήνα κύριων μονάδων επιφανείας.
Ο αντιναύαρχος ε.α. επισημαίνει, πάντως, ότι πρέπει να υπάρχει σαφής διάκριση ανάμεσα στον σχεδιασμό και στη σημερινή πραγματικότητα. Μέχρι στιγμής έχουν γίνει οι σχετικές συμφωνίες, αλλά η πλήρης συγκρότηση του νέου στόλου απαιτεί χρόνο.
Υπολογίζει ότι θα χρειαστούν περίπου τέσσερα έως πέντε χρόνια μέχρι το Πολεμικό Ναυτικό να διαθέτει τη σύνθεση δυνάμεων που επιδιώκεται.
Μέχρι τότε, όμως, οι επιχειρησιακές ανάγκες δεν σταματούν.
Το μήνυμα του κ. Φλώρου είναι ότι, εφόσον υπάρξει ένταση ή κρίση πριν ολοκληρωθεί η ανανέωση του στόλου, το Πολεμικό Ναυτικό θα κληθεί να επιχειρήσει με τις μονάδες που διαθέτει σήμερα.
«Μέχρι τότε θα δράσουμε και θα αντισταθούμε στο πεδίο με τις μονάδες που έχουμε. Ξέρουμε πώς να το κάνουμε», καταλήγει.
