Η εποχή που οι εταιρείες τεχνολογίας περιορίζονταν σε κώδικες και data centers φαίνεται να ανήκει οριστικά στο παρελθόν. Η Palantir, ο κολοσσός αναλυτικών δεδομένων που κινεί τα νήματα πίσω από τις πιο κρίσιμες αποφάσεις του Πενταγώνου και των μυστικών υπηρεσιών παγκοσμίως, δημοσίευσε πρόσφατα ένα μανιφέστο 22 σημείων στην πλατφόρμα X, προκαλώντας σεισμό στις διεθνείς σχέσεις και την ηθική της τεχνολογίας. Δεν πρόκειται για μια απλή εταιρική ανακοίνωση, αλλά για ένα πολιτικό και στρατιωτικό δόγμα που φιλοδοξεί να επανακαθορίσει τη Δύση.
σχετικά άρθρα
Η πληροφορία ως το νέο «σκληρό όπλο»
Για όσους δεν γνωρίζουν, η Palantir δεν είναι μια «αθώα» εταιρεία λογισμικού. Είναι η δύναμη που μετατρέπει τους ωκεανούς ακατέργαστων δεδομένων σε στοχευμένη πληροφορία, ικανή να καθορίσει το αποτέλεσμα ενός πολέμου ή την αποτελεσματικότητα της αστυνόμευσης. Όπως εξηγεί ο Lucash Alenik, ερευνητής στο King’s College του Λονδίνου, η εταιρεία αυτή συνδέει τις τελείες εκεί που οι άλλοι βλέπουν χάος, προσφέροντας εργαλεία επιτήρησης και στόχευσης σε πραγματικό χρόνο.
Το μανιφέστο της Palantir διακηρύσσει ότι η ατομική εποχή τελείωσε. Τη θέση της πήρε η εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, όπου η «σκληρή ισχύς» (hard power) δεν μετριέται πια μόνο με τόνους ατσαλιού, αλλά με την ποιότητα του λογισμικού. Στην Ελλάδα, μια χώρα που παραδοσιακά επενδύει στην αποτρεπτική ισχύ, η συζήτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Η μετάβαση από τα συμβατικά συστήματα στα AIdriven όπλα δεν είναι πλέον σενάριο επιστημονικής φαντασίας, αλλά μια αναπόφευκτη πραγματικότητα που θα κρίνει την επιβίωση κρατών.
Η επιστροφή της υποχρεωτικής θητείας και το τέλος των «ταμπού»
Ίσως το πιο ακανθώδες σημείο του μανιφέστου είναι η έκκληση για την επαναφορά της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας (National Service). Η Palantir υποστηρίζει ότι μια κοινωνία πρέπει να μοιράζεται το ρίσκο και το κόστος του πολέμου, εγκαταλείποντας το μοντέλο του αμιγώς επαγγελματικού στρατού.
«Δεν μπορούμε να συζητάμε για τον επόμενο πόλεμο, αν δεν είμαστε όλοι έτοιμοι να συμμετάσχουμε σε αυτόν», αναφέρει χαρακτηριστικά το κείμενο.
Αν και στις ΗΠΑ η πρόταση αυτή ακούγεται ριζοσπαστική, στην Ευρώπη –και ειδικά στην Ελλάδα– η έννοια της στρατιωτικής θητείας είναι βαθιά ριζωμένη στην εθνική στρατηγική. Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, χώρες όπως η Γερμανία και η Σουηδία επανεξετάζουν μοντέλα που για εμάς αποτελούν καθημερινότητα. Η Palantir πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα, ζητώντας να σταματήσει ο «ευνουχισμός» της Γερμανίας και της Ιαπωνίας που επιβλήθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, καλώντας τες να αναλάβουν ξανά πλήρη στρατιωτικό ρόλο.
Το ηθικό δίλημμα και η «ανωτερότητα» των πολιτισμών
Η Palantir δεν διστάζει να αγγίξει και το πεδίο των αξιών. Στο σημείο 21 του μανιφέστου, η εταιρεία ισχυρίζεται ότι δεν είναι όλοι οι πολιτισμοί ίσοι. Υποστηρίζει ότι κάποιοι έχουν παράγει θαύματα και πρόοδο, ενώ άλλοι παραμένουν οπισθοδρομικοί και επιζήμιοι. Πρόκειται για μια ευθεία επίθεση στην πολιτική ορθότητα και την πολυπολιτισμικότητα, η οποία στην Ευρώπη των έντονων μεταναστευτικών ροών –συμπεριλαμβανομένης της πατρίδας μας– αποτελεί το πλέον εύφλεκτο πολιτικό ζήτημα.
Είναι αυτή η θέση μια προσπάθεια της Big Tech να «χαϊδέψει τα αυτιά» συντηρητικών κυβερνήσεων ή μια ειλικρινής ανάλυση για τη γεωπολιτική συνοχή; Ο Alenik επισημαίνει ότι τέτοιες δηλώσεις από μια εταιρεία τεχνολογίας είναι σπάνιες και δείχνουν μια σαφή πολιτική ευθυγράμμιση που στοχεύει στην ενίσχυση του δυτικού πόλου απέναντι σε αναθεωρητικές δυνάμεις.
AI και ηθική: Ένας αγώνας δρόμου χωρίς φρένα
Στο ερώτημα αν τα αυτόνομα όπλα AI πρέπει να περιοριστούν από ηθικούς κανόνες, η απάντηση της Palantir είναι κυνική: «Οι αντίπαλοί μας δεν θα σταματήσουν για να αναλωθούν σε θεατρικές συζητήσεις περί ηθικής». Η θέση της εταιρείας είναι ότι η ανάπτυξη φονικών αυτόνομων συστημάτων είναι θέμα χρόνου. Αν η Δύση καθυστερήσει λόγω ηθικών ενδοιασμών, απλώς θα παραδοθεί.
Εδώ τίθεται το κρίσιμο ερώτημα: Μπορούμε να αφήσουμε μια μηχανή να αποφασίζει για τη ζωή και τον θάνατο; Το διεθνές δίκαιο και οι συμβάσεις της Γενεύης απαιτούν την αρχή της αναλογικότητας, κάτι που σε ένα πεδίο μάχης που κινείται με ταχύτητα αλγορίθμου είναι σχεδόν αδύνατο να αξιολογηθεί από άνθρωπο. Η ελληνική αμυντική βιομηχανία, που προσπαθεί να κάνει βήματα στον τομέα των drones και των αυτόνομων συστημάτων, βρίσκεται μπροστά στο ίδιο δίλημμα: καινοτομία με κάθε κόστος ή τήρηση των παραδοσιακών αξιών του ανθρωπισμού;
Το μανιφέστο της Palantir είναι μια προειδοποίηση. Ο κόσμος αλλάζει και η τεχνολογία δεν είναι πλέον το μέσο, αλλά ο πρωταγωνιστής. Η Δύση καλείται να αποφασίσει αν θα ακολουθήσει το σκληρό αυτό μονοπάτι ή αν θα προσπαθήσει να επιβάλει κανόνες σε ένα παιχνίδι που οι αντίπαλοί της έχουν ήδη αρχίσει να παίζουν χωρίς αυτούς.
Το 22 σημείων μανιφέστο της αμερικανικής εταιρείας ανάλυσης δεδομένων και άμυνας Palantir Technologies δημοσιεύθηκε στα μέσα Απριλίου 2026 από τον διευθύνοντα σύμβουλό της, Alex Karp. Το κείμενο αποτελεί σύνοψη των βασικών ιδεών του βιβλίου του με τίτλο «The Technological Republic» και αποτυπώνει το όραμα της εταιρείας για τον ρόλο της τεχνολογίας, της Τεχνητής Νοημοσύνης και της γεωπολιτικής ισχύος της Δύσης.
Το Μανιφέστο των 22 Σημείων
-
Η Silicon Valley οφείλει ηθικό χρέος στη χώρα που κατέστησε δυνατή την άνοδό της και η ελίτ των μηχανικών έχει την υποχρέωση να συμμετέχει ενεργά στην άμυνα του έθνους.
-
Πρέπει να επαναστατήσουμε ενάντια στην «τυραννία των εφαρμογών» (apps), καθώς συσκευές όπως το iPhone, αν και άλλαξαν τη ζωή μας, πλέον ίσως περιορίζουν την αίσθηση του τι είναι εφικτό για τον πολιτισμό μας.
-
Το δωρεάν email δεν είναι αρκετό, καθώς η παρακμή μιας άρχουσας τάξης συγχωρείται μόνο εάν αυτή είναι ικανή να προσφέρει ουσιαστική οικονομική ανάπτυξη και ασφάλεια στο κοινό.
-
Τα όρια της «ήπιας ισχύος» και της απλής ρητορικής έχουν εξαντληθεί. Η επικράτηση των ελεύθερων κοινωνιών απαιτεί «σκληρή ισχύ», η οποία σε αυτόν τον αιώνα θα χτιστεί πάνω στο λογισμικό.
-
Το ερώτημα δεν είναι αν θα κατασκευαστούν όπλα Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλά ποιος θα τα κατασκευάσει και για ποιο σκοπό, καθώς οι αντίπαλοι της Δύσης δεν θα σταματήσουν την ανάπτυξη κρίσιμων στρατιωτικών τεχνολογιών.
-
Η εθνική στρατιωτική θητεία πρέπει να γίνει καθολικό καθήκον, εγκαταλείποντας το μοντέλο του αποκλειστικά εθελοντικού στρατού ώστε το κόστος και ο κίνδυνος να μοιράζονται.
-
Όπως φτιάχνουμε καλύτερα τυφέκια όταν τα ζητούν οι πεζοναύτες, το ίδιο πρέπει να κάνουμε και με το αμυντικό λογισμικό, στηρίζοντας έμπρακτα όσους μπαίνουν σε κίνδυνο για τη χώρα.
-
Οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζονται ως «ιερείς», καθώς καμία επιχείρηση δεν θα μπορούσε να επιβιώσει αν αποζημίωνε το προσωπικό της με τον τρόπο που το κάνει το κράτος.
-
Πρέπει να δείχνουμε μεγαλύτερη επιείκεια και ανοχή απέναντι σε όσους εκτίθενται στον δημόσιο βίο και στις ανθρώπινες αντιφάσεις τους.
-
Η υπερβολική «ψυχολογικοποίηση» της σύγχρονης πολιτικής και η αναζήτηση συναισθηματικής επιβεβαίωσης από τον δημόσιο βίο μάς οδηγούν σε λάθος δρόμο.
-
Η κοινωνία μας χαίρεται υπερβολικά εύκολα με την πτώση των εχθρών της, ενώ η εξουδετέρωση ενός αντιπάλου θα έπρεπε να αποτελεί στιγμή για παύση και όχι για πανηγυρισμό.
-
Η ατομική (πυρηνική) εποχή αποτροπής τελειώνει και τη θέση της παίρνει μια νέα εποχή αποτροπής που είναι χτισμένη αποκλειστικά πάνω στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
-
Καμία άλλη χώρα στην ιστορία δεν έχει προωθήσει περισσότερο τις προοδευτικές αξίες από τις ΗΠΑ, οι οποίες προσφέρουν μοναδικές ευκαιρίες σε όσους δεν ανήκουν σε κληρονομικές ελίτ.
-
Η αμερικανική ισχύς εξασφάλισε σχεδόν έναν αιώνα ειρήνης χωρίς παγκόσμιες συγκρούσεις μεταξύ μεγάλων δυνάμεων, γεγονός που σήμερα πολλοί θεωρούν δεδομένο.
-
Η μεταπολεμική αποστρατιωτικοποίηση της Γερμανίας και ο ιαπωνικός ειρηνισμός πρέπει να αναστραφούν, καθώς αποτελούν απειλή για την ισορροπία ισχύος σε Ευρώπη και Ασία.
-
Πρέπει να χειροκροτούμε τους δημιουργούς που προσπαθούν να χτίσουν υποδομές εκεί όπου η ελεύθερη αγορά απέτυχε να δώσει λύσεις.
-
Η Silicon Valley οφείλει να αναλάβει ενεργό ρόλο στην καταπολέμηση της βίαιης εγκληματικότητας, ειδικά όταν οι πολιτικοί εγκαταλείπουν τις προσπάθειες.
-
Η αδυσώπητη παραβίαση της ιδιωτικής ζωής των δημοσίων προσώπων απομακρύνει τα ικανά ταλέντα από τη δημόσια υπηρεσία.
-
Η επιφυλακτικότητα που ενθαρρύνεται σήμερα στη δημόσια ζωή είναι διαβρωτική, καθώς όσοι προσέχουν να μην πουν τίποτα λάθος, καταλήγουν να μη λένε τίποτα ουσιαστικό.
-
Η διάχυτη μισαλλοδοξία απέναντι στη θρησκευτική πίστη που παρατηρείται σε ορισμένους κύκλους πρέπει να αντιμετωπιστεί.
-
Ορισμένοι πολιτισμοί έχουν παραγάγει θαύματα, ενώ άλλοι αποδείχθηκαν μέτριοι, οπισθοδρομικοί και επιβλαβείς. Η σύγχρονη πεποίθηση ότι όλοι οι πολιτισμοί είναι ίσοι και στο απυρόβλητο της κριτικής είναι λανθασμένη.
-
Η Δύση πρέπει να αντισταθεί στον ρηχό πειρασμό ενός κενού πλουραλισμού και να ορίσει ξανά την εθνική της κουλτούρα, σταματώντας να κρύβεται πίσω από την επίφαση της συμπερίληψης.
