Φωτιά στα διυλιστήρια της Σαουδικής Αραβίας ενώ το Ιράν διαψεύδει τον Τραμπ για συμφωνία
οι επιθέσεις των Χούθι στα διυλιστήρια της Aramco, η επίσκεψη Νετανιάχου στην Ουάσιγκτον και οι δηλώσεις Τραμπ για «ισχυρά χτυπήματα» συνθέτουν μια ιδιαίτερα τεταμένη Δευτέρα στη Μέση Ανατολή
Η σημερινή ημέρα ξεκίνησε με μια νέα δημόσια αντιπαράθεση ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη, σε μια στιγμή που η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει ιδιαίτερα εύθραυστη. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε σε συνέντευξή του στο ισραηλινό κανάλι 12 ότι βρίσκεται σε «βαθιές και ισχυρές» συνομιλίες με το Ιράν, τονίζοντας πως το περιθώριο για συμφωνία είναι πλέον πολύ στενό και ότι είναι έτοιμος για «ισχυρά πλήγματα» αν οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν. Η δήλωση αυτή, ωστόσο, διαψεύστηκε άμεσα από την ιρανική πλευρά.
σχετικά άρθρα
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Ισμαήλ Μπαγκαΐ ξεκαθάρισε ότι η χώρα του δεν διεξάγει καμία απευθείας διαπραγμάτευση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, και ότι οι μόνες επίσημες επαφές που διατηρεί αφορούν το Ομάν, με αντικείμενο τη ρύθμιση του καθεστώτος στο στενό του Ορμούζ. Η αντιπαράθεση αυτή δεν είναι καινούρια· ο Τραμπ είχε ήδη ανακοινώσει ότι το μνημόνιο κατανόησης που είχε υπογραφεί τον Ιούνιο θεωρείται «τελειωμένο», διατηρώντας ωστόσο ανοιχτό το κανάλι επικοινωνίας. Την ίδια στιγμή, μια εύθραυστη εκεχειρία φαίνεται να κρατά, με το Ιράν να αρνείται δημοσιογραφικές αναφορές περί δεκαήμερης παύσης του πυρός.
Οι Χούθι πλήττουν την καρδιά της σαουδαραβικής βιομηχανίας πετρελαίου
Το πιο σοβαρό γεγονός των τελευταίων ημερών, ωστόσο, δεν αφορά άμεσα το Ιράν αλλά τη Σαουδική Αραβία. Το Σάββατο 25 Ιουλίου, οι Χούθι της Υεμένης ανέλαβαν την ευθύνη για επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους και drones εναντίον εγκαταστάσεων της κρατικής εταιρείας πετρελαίου Aramco στις πόλεις Τζιζάν και Γιάνμπου, στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας. Η ομάδα, εκπρόσωπος της οποίας μίλησε μέσω βίντεο, χαρακτήρισε την ενέργεια αντίποινα για σαουδαραβικές αεροπορικές επιθέσεις στο λιμάνι Χοντάιντα και στο νησί Καμαράν.
Δορυφορικές εικόνες του συστήματος NASA FIRMS επιβεβαίωσαν εκτεταμένες θερμικές ανωμαλίες και πυρκαγιές στο διυλιστήριο της Τζιζάν, ικανότητας περίπου 400.000 βαρελιών ημερησίως, ενώ πλάνα πολιτών έδειξαν πυκνούς καπνούς να υψώνονται πάνω από την εγκατάσταση. Οι σαουδαραβικές αρχές δεν έχουν επιβεβαιώσει επίσημα την έκταση των ζημιών, κάτι που είναι σύνηθες σε τέτοιες περιπτώσεις. Δύο ημέρες αργότερα, σήμερα Δευτέρα, νέες επιθέσεις με drones έπληξαν και το Abqaiq, τη μεγαλύτερη μονάδα σταθεροποίησης αργού πετρελαίου στον κόσμο, καθώς και τον σταθμό άντλησης του αγωγού Ανατολής-Δύσης. Η δορυφορική παρακολούθηση κατέγραψε εκ νέου έντονη πυρκαγιά στην περιοχή.
Γιατί το Abqaiq και το Γιάνμπου έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα
Η σημασία αυτών των στόχων δεν είναι τυχαία. Ο αγωγός Ανατολής-Δύσης, γνωστός και ως Petroline, κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1980 ακριβώς ως εναλλακτική διαδρομή σε περίπτωση αποκλεισμού του στενού του Ορμούζ. Μετά το κλείσιμο του στενού από το Ιράν νωρίτερα φέτος, το λιμάνι του Γιάνμπου εξελίχθηκε στη μοναδική ουσιαστικά διέξοδο των σαουδαραβικών εξαγωγών αργού, διακινώντας πάνω από το 90% των θαλάσσιων εξαγωγών της χώρας τον Ιούνιο. Πλήττοντας ταυτόχρονα το Abqaiq στα ανατολικά και το Γιάνμπου στα δυτικά, οι Χούθι φαίνεται να στοχεύουν συστηματικά και τα δύο άκρα της εναλλακτικής αυτής διαδρομής, μια στρατηγική που πολλοί αναλυτές ενέργειας περιγράφουν ως προσπάθεια να «παγιδευτεί» ολόκληρη η σαουδαραβική εξαγωγική ικανότητα ανάμεσα σε δύο σημεία συμφόρησης, το Ορμούζ και το στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Η αγορά πετρελαίου αντέδρασε αντίστοιχα, με το αργό τύπου Brent να ξεπερνά ξανά τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Το ελλειμματικό οπλοστάσιο πίσω από την «παύση»
Παράλληλα με τη διπλωματική αντιπαράθεση, δημοσιεύματα αμερικανικών μέσων επιβεβαιώνουν ότι η πρόσφατη πρακτική παύση των αμερικανικών χτυπημάτων εναντίον του Ιράν δεν οφείλεται μόνο σε διπλωματικές πρωτοβουλίες. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του CNBC, η μείωση των αποθεμάτων βασικών πυρομαχικών των ΗΠΑ φέρεται να βαρύνει στις στρατιωτικές αποφάσεις των τελευταίων ημερών. Η ναυτική επιβολή αποκλεισμού εναντίον ιρανικών εξαγωγών παραμένει σε ισχύ, ενώ διαμεσολαβητικές χώρες όπως το Πακιστάν, το Κατάρ και το Ομάν συνεχίζουν προσπάθειες να επαναφέρουν τα δύο μέρη στο τραπέζι. Είναι ενδεικτικό ότι ο ίδιος ο Τραμπ, μιλώντας τον περασμένο μήνα, είχε προειδοποιήσει το Ιράν ότι θα στοχεύσει υποδομές όπως ηλεκτρικούς σταθμούς και γέφυρες αν δεν δεχθεί τους όρους του, δηλώσεις που δείχνουν πόσο κοντά στο χείλος βρίσκεται η κατάσταση ανά πάσα στιγμή.
Ο Νετανιάχου στην Ουάσιγκτον, με το Ιράν στην κορυφή της ατζέντας
Εν μέσω αυτής της κλιμάκωσης, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου αναχώρησε σήμερα για την Ουάσιγκτον, στην όγδοη συνάντησή του με τον Τραμπ από τότε που ο τελευταίος ανέλαβε τη δεύτερη θητεία του, αριθμός που δεν έχει καταγράψει κανένας άλλος ξένος ηγέτης. Πρόκειται για την πρώτη τους συνάντηση από τότε που ξέσπασε ο πόλεμος με το Ιράν. Σε δήλωσή του πριν την αναχώρηση, ο Νετανιάχου χαρακτήρισε την επίσκεψη «μεγάλη τιμή αλλά και μεγάλη ευθύνη», τονίζοντας ότι στόχος του είναι η διασφάλιση της ασφάλειας και του μέλλοντος του Ισραήλ. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός αναμένεται επίσης να παραστεί στην κηδεία του γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ, ο οποίος απεβίωσε στις 12 Ιουλίου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι σχέσεις των δύο ηγετών δεν είναι πάντα αρμονικές· ο Τραμπ έχει επικρίνει δημόσια τις ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο, θεωρώντας πως απειλούν να ανατρέψουν οποιαδήποτε διαπραγματευτική συμφωνία στην περιοχή, ενώ το Ισραήλ έχει εκφράσει επιφυλάξεις για την αμερικανική προσέγγιση διαπραγματεύσεων με το Ιράν.
Ο πραγματικός απολογισμός του πολέμου
Πέρα από τη γεωπολιτική σκακιέρα, ο πόλεμος έχει ήδη ένα απτό ανθρώπινο κόστος για τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με πρόσφατο ρεπορτάζ του CNN, το σύστημα καταγραφής απωλειών του Πενταγώνου ενημερώθηκε πρόσφατα ώστε να αντικατοπτρίζει 18 νεκρούς και πάνω από 620 τραυματίες στρατιωτικούς από την έναρξη της αμερικανικής εμπλοκής τον Φεβρουάριο. Το ίδιο ρεπορτάζ σημειώνει ότι το Πεντάγωνο έχει επικριθεί για καθυστερήσεις στη δημοσιοποίηση τραυματισμών, με στελέχη του υπουργείου Άμυνας να επικαλούνται λόγους προστασίας των στρατιωτικών. Στο Ιράν, το υπουργείο Υγείας κάνει λόγο για δεκάδες νεκρούς πολίτες σε κάθε νέο κύμα αμερικανικών πληγμάτων, με τον συνολικό απολογισμό να έχει ξεπεράσει τις πενήντα ανθρώπινες ζωές μόνο τον τελευταίο μήνα, ενώ και στο Κουβέιτ έχουν καταγραφεί απώλειες σε στρατιωτικό προσωπικό από ιρανικά πλήγματα.
Πώς διαβάζουν την κρίση Μόσχα και Πεκίνο
Η παρατεταμένη αμερικανική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή δεν περνά απαρατήρητη από άλλες δυνάμεις. Στη Ρωσία, ο πρόεδρος της Κρατικής Δούμας επανέλαβε σήμερα ότι η χώρα θα «πετύχει όλους τους στόχους της» στην Ουκρανία, μια δήλωση που πολλοί αναλυτές διεθνών σχέσεων ερμηνεύουν ως ένδειξη ότι το Κρεμλίνο δεν βλέπει κανέναν λόγο να επιταχύνει τυχόν διαπραγματεύσεις για εκεχειρία, όσο η προσοχή και οι πόροι της Ουάσιγκτον παραμένουν δεσμευμένοι στο ιρανικό μέτωπο. Η εικόνα αυτή, ενός ταυτόχρονου ανοίγματος πολλαπλών μετώπων, τροφοδοτεί τη συζήτηση για το κατά πόσο οι ΗΠΑ διαθέτουν σήμερα την επιχειρησιακή και διπλωματική δυνατότητα να διαχειριστούν αποτελεσματικά κρίσεις σε περισσότερα από ένα σημεία του πλανήτη ταυτόχρονα.
Η εσωτερική πολιτική διάσταση στις ΗΠΑ
Η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει αρχίσει να διαπλέκεται και με την εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση στις ΗΠΑ, με φόντο το ενεργειακό κόστος και την ακρίβεια. Ο Τραμπ πιέζει δημόσια την ηγεσία της Γερουσίας να προχωρήσει σε ψήφιση οικονομικού νομοσχεδίου πριν τις καλοκαιρινές διακοπές, ενώ Ρεπουμπλικανοί βουλευτές, μιλώντας σε τηλεοπτικά δίκτυα φιλικά προς τη διοίκηση, επιχείρησαν να αποδώσουν την τρέχουσα οικονομική δυσφορία σε προηγούμενες κυβερνήσεις. Παράλληλα, η επίσκεψη Νετανιάχου συμπίπτει με νέες δηλώσεις Ισραηλινών αξιωματούχων για το μέλλον της Γάζας που έχουν προκαλέσει αντιδράσεις, καθώς και με τη συνεχιζόμενη κριτική που ασκεί ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης στην πολιτική του Ισραηλινού πρωθυπουργού, κριτική που ο ίδιος επιμένει πως αφορά αποκλειστικά τον Νετανιάχου προσωπικά και όχι τον εβραϊκό λαό.
Τι σηματοδοτεί η σημερινή εικόνα
Συνολικά, η εικόνα που σχηματίζεται σήμερα είναι αυτή μιας κρίσης με πολλά ταυτόχρονα μέτωπα: μια εύθραυστη και αμφισβητούμενη εκεχειρία ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν, ένα στενό του Ορμούζ που παραμένει υπό ιρανικό έλεγχο, μια Σαουδική Αραβία που βλέπει τη βασική εναλλακτική διαδρομή εξαγωγής πετρελαίου της να δέχεται συντονισμένα πλήγματα από τους Χούθι, και μια αμερικανική διπλωματία που καλείται να διαχειριστεί όλα αυτά με μειωμένα αποθέματα πυρομαχικών, εν μέσω και εσωτερικής πολιτικής πίεσης. Η επίσκεψη Νετανιάχου στην Ουάσιγκτον αναμένεται να δώσει ενδείξεις για το πού θα κινηθεί η αμερικανοϊσραηλινή στρατηγική τις επόμενες εβδομάδες, ενώ η τύχη των διαπραγματεύσεων με το Ιράν παραμένει, τουλάχιστον προς το παρόν, εξαιρετικά αβέβαιη.
