Το σκοτεινό προφίλ του Ντόναλντ Τραμπ: Πώς 5 παιδικά τραύματα δημιούργησαν έναν άκρως επικίνδυνο ηγέτη

Επί σειρά ετών, η αμερικανική αλλά και η παγκόσμια κοινή γνώμη παρακολουθεί με απορία και προβληματισμό τη δημόσια συμπεριφορά του Ντόναλντ Τραμπ. Η τάση του προς τη σκληρότητα και τον σαδισμό δεν αποτελεί απλώς ένα πολιτικό εργαλείο, αλλά, όπως αποδεικνύεται, το βαθύ αποτύπωμα μιας εξαιρετικά τραυματικής παιδικής ηλικίας. Από τη δημόσια διακωμώδηση ενός ατόμου με αναπηρία σε εθνικό τηλεοπτικό δίκτυο, μέχρι την ανοιχτή υποκίνηση βίας στις προεκλογικές του συγκεντρώσεις, η ρητορική του διαπνέεται σταθερά από μια απουσία ενσυναίσθησης. Το 2020, η ίδια η ανιψιά του, η κλινική ψυχολόγος Μαίρη Τραμπ, εξέδωσε ένα βιβλίο-καταπέλτη, εξηγώντας τους ακριβείς λόγους πίσω από αυτή τη συμπεριφορά. Παρά την αγωγή ύψους 100 εκατομμυρίων δολαρίων που κατέθεσε εναντίον της για να σταματήσει την έκδοση, το βιβλίο κυκλοφόρησε, ρίχνοντας φως στα πέντε καθοριστικά παιδικά γεγονότα που διαμόρφωσαν τον σημερινό Ντόναλντ Τραμπ.

σχετικά άρθρα

Μεγάλο οικιστικό απόθεμα, κενά διαμερίσματα – Airbnb και υψηλά ενοίκια κρατούν μια ολόκληρη γενιά μακριά από το δικό της σπίτι

Τί έκρυβαν μέσα τους οι πυραμίδες – Η νέα θεωρία που βάζει τέλος στα σενάρια για εξωγήινους

Το μυστικό των εκατομμυριούχων: Τα πτυχία που φέρνουν πλούτο σε Ελλάδα και εξωτερικό και όσα κρύβουν τα πανεπιστήμια

Η Εξαφάνιση της Μητέρας και η «Άστοργη Ψυχοπάθεια»

Το πρώτο και ίσως πλέον καθοριστικό τραύμα συνέβη όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ήταν μόλις δύο ετών. Η μητέρα του νοσηλεύτηκε για έξι μήνες μετά από μια σειρά επειγουσών χειρουργικών επεμβάσεων, φτάνοντας ένα βήμα πριν τον θάνατο. Όταν τελικά επέστρεψε στο σπίτι, δεν ήταν ποτέ πια η ίδια. Αυτή η κρίσιμη απουσία ερμηνεύεται μέσα από το πρίσμα της θεωρίας του διακεκριμένου ψυχολόγου John Bowlby από το Ινστιτούτο Tavistock του Λονδίνου, ο οποίος μελέτησε τις επιπτώσεις όταν ο βασικός φροντιστής εξαφανίζεται στα δύο πρώτα χρόνια της ζωής ενός παιδιού.

Ο Bowlby ονόμασε το φαινόμενο αυτό μητρική στέρηση. Πρόκειται για την πλήρη αποτυχία δημιουργίας του δεσμού προσκόλλησης ακριβώς τη στιγμή που ο ανθρώπινος εγκέφαλος μαθαίνει αν μπορεί να εμπιστευτεί τους άλλους και αν ο πόνος τους έχει σημασία. Τα παιδιά που βιώνουν αυτή την απώλεια συχνά αναπτύσσουν αυτό που ο Bowlby χαρακτήρισε ως «άστοργη ψυχοπάθεια» — την οριστική ανικανότητα να νιώσουν τύψεις, ενσυναίσθηση ή να σχηματίσουν γνήσιους συναισθηματικούς δεσμούς.

Το Κενό Ενσυναίσθησης στην Ενήλικη Ζωή

Σε εκείνη την τρυφερή ηλικία, ο εγκέφαλος του μικρού Ντόναλντ διαμόρφωνε την πρώτη του αντίληψη για τους ανθρώπους γύρω του. Όμως, το πρόσωπο που όφειλε να του διδάξει ότι οι άλλοι έχουν αξία, ήταν απλώς απόν. Η Μαίρη Τραμπ περιγράφει τη γιαγιά της ως «φαντασματικά απούσα» για το μεγαλύτερο μέρος της παιδικής ηλικίας του θείου της, μια γυναίκα που φρόντιζε τα παιδιά της μόνο όταν τη βόλευε, όχι όταν εκείνα είχαν πραγματική ανάγκη.

Αυτό το συναισθηματικό κενό εξηγεί γιατί, όπως υποστηρίζει η Μαίρη Τραμπ, ο θείος της δεν μπόρεσε ποτέ να παρακολουθήσει τον πόνο ενός άλλου ανθρώπου και να νιώσει το παραμικρό. Είτε πρόκειται για οικογένειες μεταναστών που χωρίζονται στα σύνορα, είτε για πολίτες που χάνουν τη ζωή τους λόγω έλλειψης ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, ο θεμέλιος λίθος της ενσυναίσθησης δεν τοποθετήθηκε ποτέ.

Η Συστηματική Εξόντωση του Αδελφού του

Το δεύτερο τραύμα προέρχεται από την τοξική δυναμική του πατέρα του απέναντι στον μεγαλύτερο αδελφό του Ντόναλντ, τον Φρέντι. Ο Φρέντι ήταν ένας άνθρωπος ευγενικός, ευαίσθητος, με βαθιά αγάπη για τους ανθρώπους και το μεγάλο του όνειρο ήταν να γίνει πιλότος. Όμως, στο σκληρό περιβάλλον της οικογένειας Τραμπ, αυτά τα χαρακτηριστικά θεωρούνταν αδυναμία.

Ο πατέρας τους, Φρεντ Τραμπ, τον αποκαλούσε αδύναμο καθημερινά. Τον χλεύαζε στο οικογενειακό τραπέζι, απαξιώνοντας κάθε έκφανση της προσωπικότητάς του. Όταν ο Φρέντι προσπαθούσε να απολογηθεί, ο πατέρας του κορόιδευε ακόμα και την απολογία του. Ήταν μια συστηματική προσπάθεια ψυχολογικής εξόντωσης που μετέτρεψε τον Φρέντι σε έναν άνθρωπο γεμάτο μίσος για τον εαυτό του, ο οποίος πάλευε μάταια για την αποδοχή ενός πατέρα που δεν θα του την έδινε ποτέ.

Το Σκληρό Μάθημα για τον Ντόναλντ

Η τραγική κατάληξη του Φρέντι, ο οποίος έγινε αλκοολικός, έχασε την άδεια πιλότου και κατέληξε να κάνει εργασίες συντήρησης για την οικογενειακή επιχείρηση πριν πεθάνει μόνος και ρημαγμένος στα 42 του, δεν ήταν απλώς μια οικογενειακή τραγωδία. Ήταν ένα ζωντανό μάθημα για τον μικρότερο αδελφό του. Ο πατέρας χρησιμοποίησε τον Φρέντι ως ζωντανό παράδειγμα προς αποφυγή: «Αυτό παθαίνουν οι αδύναμοι, αυτό σου κοστίζει το να έχεις συναισθήματα».

Παρακολουθώντας τον αδελφό του να καταστρέφεται καθημερινά, ο Ντόναλντ έμαθε πως στο περιβάλλον τους η ευαισθησία ήταν καταδίκη. Ποτέ δεν ύψωσε το ανάστημά του για να τον υπερασπιστεί, επιλέγοντας τον δρόμο της σιωπής και, τελικά, της ταύτισης με τον δυνάστη.

Η Ταύτιση με τον Επιτιθέμενο

Το τρίτο καθοριστικό βήμα στη διαμόρφωση της ψυχοσύνθεσης του Ντόναλντ Τραμπ ήταν η στιγμή που επέλεξε να γίνει σαν τον πατέρα του. Δεν αρκέστηκε στο ρόλο του παθητικού παρατηρητή. Σύμφωνα με τη Μαίρη Τραμπ, ο Ντόναλντ άρχισε να χλευάζει τον Φρέντι μαζί με τον πατέρα τους. Έμαθε να περιφρονεί την ευαισθησία, να τον αποκαλεί αδύναμο και να τον εξευτελίζει μπροστά σε τρίτους. Επέλεξε οριστικά το στρατόπεδο του κακοποιητή.

Η Άννα Φρόυντ, μια από τις σπουδαιότερες ψυχολόγους του 20ού αιώνα, προσδιόρισε αυτόν τον μηχανισμό το 1936, ονομάζοντάς τον «ταύτιση με τον επιτιθέμενο». Όταν ένα παιδί αδυνατεί να ξεφύγει από έναν κακοποιητή ή να τον νικήσει, ο εγκέφαλος επιλέγει την ενσωμάτωση των χαρακτηριστικών του. Το παιδί υιοθετεί τη σκληρότητα και αναλαμβάνει να εκτελέσει τον εξευτελισμό, προκειμένου να μην γίνει ποτέ το ίδιο θύμα.

Η Οριστική Απώλεια της Ανθρωπιάς

Αυτή η υποσυνείδητη επιλογή ασφάλειας είχε τεράστιο ψυχολογικό κόστος. Η Μαίρη Τραμπ αναφέρει χαρακτηριστικά ότι ο πατέρας του Ντόναλντ βραχυκύκλωσε την ικανότητά του να αναπτύξει και να βιώσει όλο το φάσμα των ανθρώπινων συναισθημάτων. Περιορίζοντας την πρόσβασή του στα ίδια του τα συναισθήματα, διαστρέβλωσε την αντίληψή του για τον κόσμο.

Ο Φρεντ Τραμπ δεν κατέστρεψε μόνο τον Φρέντι. Χρησιμοποίησε την καταστροφή του πρωτότοκου για να αποκόψει τον Ντόναλντ από την ίδια του την ανθρωπιά. Από εκείνα τα παιδικά χρόνια στο οικογενειακό τραπέζι, ο Ντόναλντ Τραμπ έμαθε να γελάει με τον πόνο του αδελφού του, μια στάση ζωής που αντανακλάται μέχρι σήμερα στον τρόπο που αντιμετωπίζει τους πολιτικούς του αντιπάλους και τους αδύναμους.

Κακοήθης Ναρκισσισμός: Η Απόλυτη Παθολογία

Το τέταρτο στοιχείο που συνθέτει το προφίλ του είναι μια από τις πιο βαριές κλινικές διαγνώσεις. Το 1964, ο ψυχολόγος και φιλόσοφος Erich Fromm προσδιόρισε τον κακοήθη ναρκισσισμό ως την πιο σοβαρή διαταραχή προσωπικότητας. Πρόκειται για έναν καταστροφικό συνδυασμό τεσσάρων χαρακτηριστικών: ναρκισσισμού, παράνοιας, αντικοινωνικής προσωπικότητας και σαδισμού. Ο Fromm τον περιέγραψε ως την πιο αγνή μορφή κακού που μπορεί να αναπτύξει ένας άνθρωπος.

Η σκληρότητα σε αυτή την περίπτωση δεν είναι συνηθισμένη. Είναι μια αγριότητα που τρέφεται από τον εαυτό της, έχει ανάγκη να κλιμακώνεται και δεν ικανοποιείται ποτέ. Η δημόσια ειρωνεία απέναντι σε οικογένειες πεσόντων στρατιωτών ή ο χλευασμός δημοσιογράφων δεν αποτελούν πολιτικές πράξεις, αλλά ενέργειες ενός ανθρώπου που βιώνει τον πόνο των άλλων ως ψυχαγωγία.

Ο Εγκλωβισμός σε Παιδική Ηλικία

Ο John Gartner, ψυχολόγος στην Ιατρική Σχολή του John Hopkins, εφάρμοσε αυτή τη θεωρία στον Τραμπ, περιγράφοντάς τον ως φορέα των πιο επικίνδυνων ψυχιατρικών συμπτωμάτων για έναν ηγέτη. Το 2017, 27 ειδικοί ψυχικής υγείας κατέγραψαν αυτή την ανησυχία στο βιβλίο «The Dangerous Case of Donald Trump».

Η Μαίρη Τραμπ, η οποία κατέχει διδακτορικό στην κλινική ψυχολογία, επιβεβαιώνει ότι ο θείος της πληροί και τα 9 κριτήρια του DSM για τη ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας. Υπογραμμίζει δε, ότι εξακολουθεί να λειτουργεί με τη συναισθηματική ωριμότητα ενός τρίχρονου παιδιού, ανίκανος να αυτορρυθμιστεί, να μάθει ή να αφομοιώσει νέες πληροφορίες. Σε αυτό ακριβώς το «παιδί» η Αμερική παρέδωσε το ισχυρότερο αξίωμα του κόσμου.

Ο Ψυχαναγκασμός της Επανάληψης: Η Ανάγκη για Χάος

Η προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ χαρακτηρίστηκε πρωτίστως από ένα στοιχείο: το απόλυτο χάος. Καθημερινές εκρήξεις, συνεχείς απολύσεις, απειλές και ξαφνικές ανατροπές πολιτικών. Μια κυβέρνηση που κινούνταν από κρίση σε κρίση χωρίς ανάσα. Σύμφωνα με την κλινική ανάλυση, αυτό δεν είναι απλώς διοικητική ανικανότητα. Είναι το μόνο περιβάλλον στο οποίο αισθάνεται ασφαλής.

Ο Σίγκμουντ Φρόυντ αναγνώρισε αυτό το μοτίβο ονομάζοντάς το «ψυχαναγκασμό της επανάληψης» — την ασυνείδητη τάση να αναδημιουργεί κανείς τις συνθήκες του αρχικού παιδικού του τραύματος. Όχι επειδή απολαμβάνει τον πόνο, αλλά επειδή ο οικείος πόνος φαντάζει πιο ασφαλής από την άγνωστη ηρεμία. Ο ψυχολόγος Bessel van der Kolk εξηγεί πως τα άτομα που μεγαλώνουν σε χαοτικά νοικοκυριά, ως ενήλικες, αναδημιουργούν το χάος, καθώς η ηρεμία τούς δημιουργεί τον τρόμο ότι κάτι κακό πρόκειται να συμβεί.

Το Χάος Ως Οικείο Καταφύγιο

Για τον Ντόναλντ Τραμπ, η αγάπη ήταν απούσα και η σκληρότητα ήταν το μοναδικό νόμισμα που είχε αξία. Όταν απέκτησε απόλυτη εξουσία, αναδημιούργησε το οικογενειακό του τραπέζι σε παγκόσμια κλίμακα. Οι καθημερινές απολύσεις, οι απειλές και η σκληρότητα προς πάσα κατεύθυνση ήταν η αναπαραγωγή του μόνου περιβάλλοντος που γνώριζε ως «σπίτι».

Το αποτέλεσμα είναι μια ολόκληρη χώρα, και κατ’ επέκταση ένας ολόκληρος πλανήτης, να αναγκάζεται να ζει μέσα στο χαοτικό ψυχολογικό τοπίο ενός βαθιά τραυματισμένου ανθρώπου. Εκεί όπου η απουσία της μητέρας και η τυραννία του πατέρα μετέτρεψαν έναν μικρό γιο σε κακοποιητή. Ο αδελφός του, Φρέντι, πλήρωσε αυτό το περιβάλλον με τη ζωή του. Ο Ντόναλντ Τραμπ το πλήρωσε με την ανθρωπιά του, και σήμερα, το κόστος αυτής της κατεστραμμένης πραγματικότητας βαραίνει ολόκληρη τη διεθνή κοινότητα.