Το SAFE των 150 δισ. δέχτηκε τον Καναδά και απέκλεισε τις ΗΠΑ – Τι κρύβεται κάτω από τη σύνοδο του Μόντρεαλ
Ο Τραμπ απειλεί με δασμούς για μια ιδιότητα που δεν υπάρχει στις Συνθήκες. Επτά μήνες νωρίτερα, η Ευρώπη είχε ήδη τον Καναδά μέσα στο αμυντικό της ταμείο των 150 δις. και είχε κρατήσει τις ΗΠΑ απέξω.
Πρώτες ύλες, όπλα και Αρκτική. Το πραγματικό περιεχόμενο της προσέγγισης ΕΕ και Οτάβα υπογράφτηκε πριν από επτά μήνες, μακριά από τους τίτλους
σχετικά άρθρα
Στις 14 Φεβρουαρίου 2026, στο περιθώριο της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, ο Καναδός υπουργός Άμυνας Ντέιβιντ ΜακΓκίντι υπέγραψε μια συμφωνία που πέρασε σχεδόν απαρατήρητη.
Ο Καναδάς έμπαινε στο SAFE, το χρηματοδοτικό εργαλείο άμυνας των 150 δισεκατομμυρίων ευρώ. Το Συμβούλιο ολοκλήρωσε τη διαδικασία στο Λουξεμβούργο στις 15 Ιουνίου.
Έγινε η πρώτη χώρα εκτός Ευρώπης που γράφτηκε απευθείας μέσα στην αρχιτεκτονική των ευρωπαϊκών αμυντικών προμηθειών.
Επτά μήνες αργότερα, στις 16 Σεπτεμβρίου, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πρόσφερε στον Μαρκ Κάρνεϊ από το βήμα του Στρασβούργου την ιδιότητα του πρώτου «συνδεδεμένου μέλους» της χώρας. Ο Ντόναλντ Τραμπ μίλησε για πιθανή «εχθρική πράξη» και απείλησε με βαρείς δασμούς.
Η ιδιότητα που προκάλεσε την απειλή δεν υπάρχει στις ευρωπαϊκές Συνθήκες. Η συμφωνία που άλλαξε την ισορροπία είχε ήδη υπογραφεί.
Ο κανόνας του 35%
Το SAFE δανείζει κράτη-μέλη για να αγοράσουν μαζί πυρομαχικά, πυραύλους, συστήματα αεράμυνας και μέσα επίγειας μάχης.
Η λεπτομέρεια που καθορίζει τα πάντα βρίσκεται στους κανόνες προμήθειας. Το κόστος των εξαρτημάτων που προέρχονται από χώρες εκτός ΕΕ, ΕΟΧ και Ουκρανίας δεν επιτρέπεται να ξεπερνά το 35% του κόστους του τελικού προϊόντος.
Ο κανόνας αυτός έγραψε για να περιορίσει την εξάρτηση της Ευρώπης από αμερικανικό εξοπλισμό. Οι ΗΠΑ, που επί δεκαετίες αποτελούσαν τη μεγαλύτερη πηγή ευρωπαϊκών αμυντικών δαπανών, μένουν εκτός ορισμού.
Ο Καναδάς μπήκε μέσα.
Ακόμη και η Βρετανία, που υπέγραψε Εταιρική Σχέση Ασφάλειας και Άμυνας με την ΕΕ τον Μάιο του 2025, δεν διαθέτει συμφωνία αντίστοιχης έκτασης.
Τι παίρνει και τι δεν παίρνει η Οτάβα
Η συμφωνία έχει όρια, και αξίζει να λέγονται.
Ο Καναδάς δεν δικαιούται από το SAFE. Μπορεί μόνο να συμμετέχει σε κοινούς διαγωνισμούς μαζί με τα ευρωπαϊκά κράτη, όπου κρίνεται η τιμή, το χρονοδιάγραμμα παράδοσης και η συμβατότητα με τις εθνικές προτεραιότητες.
Ο Κρεγκ Στόουν, ειδικός σε θέματα αμυντικών προμηθειών στο Canadian Global Affairs Institute, το χαρακτήρισε «προς το παρόν μάλλον συμβολικό» και προειδοποίησε ότι τα αποτελέσματα δεν θα φανούν πριν περάσουν αρκετά χρόνια.
Η σημασία επομένως δεν βρίσκεται στα ποσά. Βρίσκεται στο ότι η Ευρώπη άνοιξε την πόρτα σε έναν υπερατλαντικό εταίρο και την κράτησε κλειστή στον παλαιότερο σύμμαχό της.
Το δεύτερο μέτωπο λέγεται Κίνα
Η αφήγηση που κυριάρχησε τις τελευταίες εβδομάδες παρουσίασε την προσέγγιση ως απάντηση στον Τραμπ. Το μισό του παζλ λείπει.
Πάνω από 90% των μαγνητών σπανίων γαιών που καταναλώνει η Ευρώπη εισάγεται από την Κίνα. Ο κόσμος Κανονισμός για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες ορίζει ότι καμία χώρα δεν πρέπει να ξεπερνά το 65% της προμήθειας το 2030. Η πραγματικότητα κινείται σχεδόν στο τριπλάσιο του ορίου που η ίδια η Ένωση έθεσε.
Πάνω από είκοσι μετάλλα και συναφή υλικά βρίσκονται σήμερα υπό κινεζικούς ελέγχους εξαγωγών, ανάμεσά τους το γάλλιο, το γερμάνιο, το αντιμόνιο και ο γραφίτης μπαταριών. Στους ελέγχους περιλαμβάνεται και η ίδια η τεχνολογία διαχωρισμού και κατασκευής μαγνητών.
Ο Καναδάς διαθέτει λίθιο, νικέλιο, κοβάλτιο και σπάνιες γαίες. Οι δύο πλευρές διατηρούν ήδη Στρατηγική Εταιρική Σχέση για τις Πρώτες Ύλες, που καλύπτει επενδύσεις, τεχνολογία και πρότυπα.
Η συμμαχία που θα ανακοινωθεί στο Μόντρεαλ στις 29 και 30 Οκτωβρίου δεν στρέφεται μόνο κατά της Ουάσιγκτον. Στρέφεται εξίσου κατά του Πεκίνου, και αυτό σπάνια γράφεται.
Η εξίσωση της Οτάβα
Περίπου 70% των καναδικών εξαγωγών κατευθύνεται στις ΗΠΑ.
Μετά την κατάρρευση των διαπραγματεύσεων τον Αύγουστο, η Ουάσιγκτον επέβαλε δασμούς από 25% έως 50% σε καναδικά προϊόντα και προχωρά σε περιορισμούς στα γαλακτοκομικά, στα αλκοόλ και στα αυτοκίνητα. Το αφήγημα της 51ης πολιτείας επαναλαμβάνεται.
Ο Κάρνεϊ ζητά «μοναδική συμμαχία», όχι ένταξη. Ο νέος πρέσβης του Καναδά στην ΕΕ Τζόναθαν Γουίλκινσον παραδέχτηκε ότι οι δύο πλευρές απέχουν ακόμη και από το να συμφωνήσουν στην ονομασία: πριν αποφασίσεις πώς θα ονομάσεις, είπε, πρέπει να ξέρεις το σχήμα.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Η χώρα βρίσκεται ήδη μέσα στο ίδιο εργαλείο, και με μέση θέση.
Η Αθήνα υπέβαλε Εθνικό Σχέδιο Επενδύσεων για την Άμυνα που άγγιζε αρχικά τα 2,8 με 2,9 δισεκατομμύρια ευρώ. Ζήτησε στη συνέχεια έως 1,24 δισεκατομμύρια. Η Επιτροπή ενέκρινε 787,67 εκατομμύρια, και η πρώτη δόση των 118,2 εκατομμυρίων εκταμιεύτηκε στις 23 Ιουλίου 2026.
Για σύγκριση, η Πολωνία αναδείχθηκε ο μεγαλύτερος ωφελούμενος με ανώτατο ποσό 43,73 δισεκατομμύρια ευρώ.
Από εδώ και πέρα, κάθε ελληνική αμυντική βιομηχανία που διεκδικεί θέση σε κοινή ευρωπαϊκή προμήθεια θα συναντά καναδικές εταιρείες είτε ως ανταγωνιστές είτε ως εταίρους, με τον κανόνα του 35% να καθορίζει ποιος μένει μέσα στο παιχνίδι.
Υπάρχει και η άλλη όψη. Η ελληνική αμυντική βιομηχανία αποκτά πρόσβαση σε μια αγορά που διευρύνεται, αρκεί να έχει έτοιμες συνεργασίες.
Το ερώτημα του Μόντρεαλ
Η σύνοδος θα παρουσιάσει συμφωνίες για ψηφιακό εμπόριο, ενέργεια, τεχνητή νοημοσύνη, κυβερνοασφάλεια και κρίσιμες πρώτες ύλες. Στο τραπέζι βρίσκεται και κοινή αγορά 50 πυροσβεστικών αεροσκαφών De Havilland με ορίζοντα το 2030, καθώς και η Αρκτική ως κοινό εγχείρημα.
Το «συνδεδεμένο μέλος» πάντως απαιτεί νομικό ορισμό που δεν υπάρχει και ομοφωνία των εικόνων επτά. Η ίδια ιδέα είχε συζητηθεί για την Ουκρανία και για τη Βρετανία μετά το Brexit, χωρίς ποτέ να προχωρήσει.
Στο Μόντρεαλ θα κριθεί αν η Ευρώπη βάζει όνομα σε κάτι που ήδη λειτουργεί, ή αν συνεχίζει να προσφέρει τίτλους εκεί όπου έχει ήδη δώσει ουσία.
