Η γεωπολιτική σκακιέρα είναι συχνά απρόβλεπτη, όμως η τελευταία κίνηση της Ουκρανίας μοιάζει με στρατηγικό «ματ» που ελάχιστοι περίμεναν. Ενώ ο πόλεμος στα εδάφη της μαίνεται, το Κίεβο στρέφει το βλέμμα του χιλιάδες μίλια μακριά, στα Στενά του Χορμούζ. Η απόφαση να αναπτύξει εκεί τις ναυτικές του δυνάμεις δεν είναι μια απλή κίνηση αλληλεγγύης προς τη Δύση, αλλά ένα καίριο πλήγμα στην οικονομική «αιμοδοσία» της Μόσχας.
σχετικά άρθρα
Το παράδοξο της Μαύρης Θάλασσας
Η Ουκρανία διαθέτει αυτή τη στιγμή τέσσερα σύγχρονα ναρκαλιευτικά, τα οποία όμως παραμένουν εγκλωβισμένα. Η Σύμβαση του Μοντρέ επιτρέπει στην Τουρκία να ελέγχει τη διέλευση πολεμικών πλοίων από τα Στενά των Δαρδανελίων και του Βοσπόρου, εμποδίζοντας την είσοδό τους στη Μαύρη Θάλασσα. Αντί λοιπόν αυτά τα πολύτιμα σκάφη να παραμένουν αδρανή σε βρετανικά λιμάνια, το Κίεβο αποφάσισε να τα αξιοποιήσει εκεί όπου η παρουσία τους θα πονέσει περισσότερο τη Ρωσία: στην καρδιά της παγκόσμιας ενεργειακής ροής.
Για εμάς στην Ελλάδα, που παραδοσιακά παρακολουθούμε τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και τον ρόλο της Τουρκίας ως «θυρωρού» των Στενών, η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Δείχνει πώς μια περιφερειακή σύγκρουση μπορεί να μετατραπεί σε παγκόσμιο παιχνίδι ισχύος, παρακάμπτοντας γεωγραφικούς περιορισμούς.
Τα «όπλα» του Κιέβου στον Κόλπο
Ο ουκρανικός στόλος που ετοιμάζεται για τον Κόλπο αποτελείται από δύο βρετανικά πλοία κλάσης Sandown (τα HMS Shoreham και HMS Grimsby) και δύο ακόμη που παραχωρήθηκαν από την Ολλανδία και το Βέλγιο (UNS Melitopol και UNS Mariupol). Ιδιαίτερα το HMS Shoreham διαθέτει εμπειρία στην περιοχή, έχοντας υπηρετήσει τρία χρόνια στη Μέση Ανατολή.
Το κλειδί της επιτυχίας τους βρίσκεται στα εξελιγμένα σόναρ που διαθέτουν, τα οποία μπορούν να εντοπίσουν τις ιρανικές νάρκες τύπου Maham 3 και Maham 7. Αυτές οι νάρκες δεν χρειάζονται επαφή για να εκραγούν· λειτουργούν με ακουστικούς και μαγνητικούς αισθητήρες, αποτελώντας θανάσιμη απειλή για τα τάνκερ. Η ικανότητα της Ουκρανίας να καθαρίσει αυτές τις θαλάσσιες οδούς θα επιταχύνει την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας.
Το «δώρο» του Ιράν στον Πούτιν
Γιατί όμως ο Πούτιν εξοργίζεται με την παρουσία των Ουκρανών στον Κόλπο; Η απάντηση κρύβεται στους αριθμούς. Η σύγκρουση στο Ιράν και ο αποκλεισμός του Χορμούζ λειτούργησαν ως οικονομικό φιλί ζωής για το Κρεμλίνο. Οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν, επιτρέποντας στη Ρωσία να κερδίζει επιπλέον 150 εκατομμύρια δολάρια την ημέρα.
Όσο τα Στενά παραμένουν κλειστά ή επικίνδυνα, η Ρωσία γεμίζει τα ταμεία της, ακυρώνοντας στην πράξη τις δυτικές κυρώσεις. Η παρέμβαση των ουκρανικών ναρκαλιευτικών θα οδηγήσει σε πτώση των τιμών, στερώντας από τη ρωσική πολεμική μηχανή τους απαραίτητους πόρους. Είναι μια μορφή οικονομικού πολέμου που διεξάγεται με ναυτικά μέσα.
Η αλλαγή δόγματος του Ντόναλντ Τραμπ
Η αλλαγή δόγματος του Ντόναλντ ΤραμπΗ κατάσταση περιπλέκεται από τη στάση των ΗΠΑ. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει δώσει εντολή για δυναμική απάντηση σε οποιαδήποτε ιρανική προσπάθεια πόντισης ναρκών, ενώ ταυτόχρονα τηρεί μια αμφίσημη στάση απέναντι στους συμμάχους. Από τη μια χαρακτηρίζει το ΝΑΤΟ «χάρτινη τίγρη», από την άλλη όμως πιέζει την Ευρώπη να αναλάβει δράση.
Σε αυτό το χάος, η Ουκρανία εμφανίζεται ως ο πιο πρόθυμος και συνεπής εταίρος. Η συνεργασία της με το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία για τη διάνοιξη των Στενών την αναβαθμίζει από «αποδέκτη βοήθειας» σε πάροχο ασφάλειας. Αυτή η μεταμόρφωση είναι ίσως η μεγαλύτερη στρατηγική ήττα του Πούτιν, ο οποίος ήλπιζε να κρατήσει την Ουκρανία απομονωμένη και εξαρτημένη.
Η «ελληνική ματιά» στις εξελίξεις
Ως ναυτική χώρα, η Ελλάδα κατανοεί καλύτερα από τον καθένα τη σημασία των ανοιχτών θαλασσών. Η συμμετοχή της Ουκρανίας σε μια τέτοια αποστολή θυμίζει τη δική μας διαχρονική παρουσία σε διεθνείς ναυτικές δυνάμεις για την προστασία του εμπορίου. Η κίνηση του Κιέβου να στείλει πλοία χιλιάδες μίλια μακριά αποτελεί μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση: η ισχύς στη θάλασσα δεν περιορίζεται από σύνορα.
Παράλληλα, η αποδυνάμωση του ρωσικού στόλου της Μαύρης Θάλασσας, ο οποίος έχει χάσει το ένα τρίτο των πλοίων του από ουκρανικά drones και πυραύλους, δείχνει ότι το Κίεβο έχει πλέον την πολυτέλεια να επιχειρεί εκτός των «τειχών». Ο Πούτιν βλέπει μια χώρα που υποτίθεται ότι θα κατέρρεε σε λίγες μέρες, να μετατρέπεται σε παγκόσμιο στρατιωτικό παράγοντα.
Ένας πόλεμος που έγινε παγκόσμιος
Η αποστολή των ναρκαλιευτικών στα Στενά του Χορμούζ είναι η απόδειξη ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει ξεφύγει από τα όρια της ανατολικής Ευρώπης. Είναι μια σύγκρουση επιρροής, ενέργειας και στρατηγικής ευφυΐας. Το Κίεβο, παίζοντας το χαρτί της ναυτικής ασφάλειας, καταφέρνει να πλήξει τη Ρωσία εκεί που πονάει – στο πορτοφόλι – κερδίζοντας ταυτόχρονα μια μόνιμη θέση στο τραπέζι των μεγάλων δυνάμεων.
