Όταν η Σίλικον Βάλεϊ ανακαλύπτει ξανά τον τροχό: οι πιο άχρηστες τεχνολογικές καινοτομίες
Ανάλυση για το πώς η Σίλικον Βάλεϊ παρουσιάζει καθημερινά αντικείμενα ως επαναστατικές τεχνολογικές καινοτομίες εκατομμυρίων.
Πρόσφατα, ένα δημοσίευμα των Financial Times ανέφερε ότι ο Μασαγιόσι Σον, ο επικεφαλής της SoftBank, συνέκρινε τον εαυτό του με τον Ιησού Χριστό και τους Beatles. Υποστήριξε ότι, όπως ο Ιησούς ήταν παρεξηγημένος και οι Beatles δεν ήταν αρχικά δημοφιλείς, έτσι και το δικό του επενδυτικό όραμα δεν γίνεται άμεσα κατανοητό. Αν και ο καθένας μπορεί να κρίνει την *ορθότητα τέτοιων συγκρίσεων*, ο Σον δήλωσε με σιγουριά ότι το Vision Fund της SoftBank θα αντιμετωπίσει «τις μεγαλύτερες προκλήσεις και κινδύνους που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα». Πρόκειται για μια εντυπωσιακά ευγενή φιλοδοξία, κοινή σε μεγάλο μέρος του οικοσυστήματος της Σίλικον Βάλεϊ.
σχετικά άρθρα
Το σύνδρομο του σωτήρα και η αυταπάτη του venture capital
Αυτό είναι, άλλωστε, το κυρίαρχο αφήγημα των νεαρών φιλόδοξων ανδρών της τεχνολογίας, των περιβόητων “tech bros”. Πιστεύουν ακράδαντα ότι χωρίς τις δικές τους επενδύσεις, κανείς δεν θα φρόντιζε για το μέλλον και την εξέλιξη του είδους μας. Ωστόσο, η ιστορική πραγματικότητα συχνά *διαψεύδει τις μεγαλεπήβολες δηλώσεις*. Αν θυμηθούμε την εποχή πριν το 2010, θα διαπιστώσουμε ότι η «μεγαλύτερη απειλή» για την ανθρωπότητα, σύμφωνα με τα τότε τεχνολογικά πρότυπα, ήταν η έλλειψη δωρεάν μπύρας και επίπλων Ikea στους κοινόχρηστους χώρους εργασίας.
Όταν ο Άνταμ Νόιμαν της WeWork εμφανίστηκε στο προσκήνιο, ντυμένος στα λευκά και συχνά ξυπόλητος, ο Μασαγιόσι Σον «είδε το φως» και χρηματοδότησε απλόχερα μια κλασική εταιρεία υπενοικίασης γραφείων, βαφτίζοντάς την τεχνολογικό θαύμα. Κάποιες φορές η καινοτομία μοιάζει με τους αδερφούς Ράιτ να κατασκευάζουν το πρώτο αεροπλάνο, αλλά άλλες φορές μοιάζει απλώς με μια *βρύση για μπύρα* στο γραφείο και μια εφαρμογή στο κινητό.
Η επανεφεύρεση του λεωφορείου από την αρχή
Η Σίλικον Βάλεϊ έχει μια μοναδική ικανότητα να παρουσιάζει ως καινοτόμες, ιδέες που υπάρχουν εδώ και δεκαετίες, θυμίζοντας κάποιες φορές μουσικούς που κλέβουν ριφ επιτυχιών. Ένα από τα πιο κωμικά παραδείγματα είναι η διαρκής *«ανακάλυψη» του λεωφορείου*. Η εταιρεία Lyft ανακοίνωσε το Lyft Shuttle, μια υπηρεσία πιο φθηνή από ταξί, που ακολουθούσε προκαθορισμένη διαδρομή, παραλαμβάνοντας και αποβιβάζοντας επιβάτες σε συγκεκριμένες στάσεις.
Η Uber ακολούθησε με μια ακριβώς παρόμοια υπηρεσία. Ακόμα και ο Ίλον Μασκ ανακοίνωσε το Boring Company Urban Loop, ένα σύστημα με μικρούς σταθμούς που θα ενσωματωνόταν στον ιστό της πόλης. Τελικά, το Las Vegas Loop που κατασκευάστηκε αποδείχθηκε ίσως η πιο απογοητευτική καινοτομία μεταφορών στην ιστορία: *απλά αυτοκίνητα Tesla* που κινούνται αργά μέσα σε ένα υπερβολικά στενό τούνελ. Ουσιαστικά, μια κακή εκδοχή αυτού που οι υπόλοιποι ονομάζουμε δημόσια συγκοινωνία.
Παγούρια με εφαρμογές και η άρνηση του φαγητού
Οι πιο παράλογες εφευρέσεις της Σίλικον Βάλεϊ είναι συχνά εκείνες που πλασάρονται ως τεχνολογικά προϊόντα, χωρίς να περιέχουν ουσιαστική τεχνολογία, ή όταν η τεχνολογία τους είναι απολύτως περιττή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο τομέας των τροφίμων και ποτών, με πρωταγωνιστή το “Hydrate Spark”. Πρόκειται για ένα «έξυπνο» παγούρι νερού που συνδέεται στο ίντερνετ και φωτίζεται για να σου θυμίσει *να πιεις νερό*.
Φτάσαμε στην εποχή που υγιείς άνθρωποι φορτίζουν το παγούρι τους το βράδυ, αρνούμενοι πλέον να βασιστούν στον υποθάλαμο του εγκεφάλου τους για το στοιχειώδες αίσθημα της δίψας. Παρομοίως, το ρόφημα Soylent δημιουργήθηκε από τον μηχανικό λογισμικού Ρομπ Ράινχαρτ, ο οποίος θεωρούσε το φαγητό ένα χρονοβόρο εμπόδιο. Αντιμετωπίζοντας τη διατροφή ως *πρόβλημα μηχανικής*, δημιούργησε ένα άγευστο ρόφημα αντικατάστασης γεύματος, ιδανικό για όσους δεν θέλουν να χάνουν λεπτό από την εργασία τους στην οθόνη.
Εκατομμύρια δολάρια για έναν απλό αποχυμωτή
Ίσως η πιο ενδεικτική (και κοστοβόρα) μη-τεχνολογική καινοτομία των τελευταίων ετών ήταν ο αποχυμωτής Juicero. Παρότι φαινόταν εκτός τόπου για τεχνολογικούς επενδυτές, κατάφερε να συγκεντρώσει 120 εκατομμύρια δολάρια από κορυφαία venture capitals όπως η Google Ventures. Ο εφευρέτης του συνέκρινε τον εαυτό του με τον Στιβ Τζομπς και υποστήριζε ότι το μηχάνημα των 400 δολαρίων έστυβε τα φρούτα με τη δύναμη δύο *οχημάτων Tesla*.
Η απόλυτη φάρσα αποκαλύφθηκε όταν δημοσιογράφοι απέδειξαν ότι μπορούσε κανείς να στύψει τα ειδικά σακουλάκια του Juicero εξίσου αποτελεσματικά με τα γυμνά του χέρια, οδηγώντας την εταιρεία στη χρεοκοπία. Το ίδιο ακριβώς συνέβη και με την Teforia, μια «έξυπνη» τσαγιέρα 1.500 δολαρίων. Χρησιμοποιούσε υποτίθεται μηχανική μάθηση για το τέλειο τσάι, αλλά όταν η εταιρεία έκλεισε και *σταμάτησε να ενημερώνει* την εφαρμογή, οι ιδιοκτήτες της έμειναν με ένα άχρηστο διακοσμητικό σκεύος.
Σκηνές στο γραφείο και η ανακάλυψη της συγκατοίκησης
Η βαθιά απόσπαση των ανθρώπων της τεχνολογίας από τις βασικές ανθρώπινες ανάγκες οδήγησε και σε άλλες «επαναστατικές» συλλήψεις. Η εφαρμογή διανομής φαγητού Just Eat παρουσίασε πρόσφατα το “Power Hour”, μια ώρα όπου οι εργαζόμενοι μπορούσαν να μην έχουν συναντήσεις και να πάνε για φαγητό. Ουσιαστικά, η εταιρεία προσπάθησε να λανσάρει ως παγκόσμια καινοτομία το *παραδοσιακό διάλειμμα* για μεσημεριανό.
Έπειτα, εμφανίστηκε το Pause Pod, ένας «ιδιωτικός pop-up χώρος» για διαλογισμό μέσα στο γραφείο, το οποίο στην πραγματικότητα ήταν απλά μια σκηνή κάμπινγκ. Παράλληλα, οι start-ups εφηύραν τη συγκατοίκηση, ονομάζοντάς την “co-living”, και τον αυτόματο πωλητή, τον οποίο βάφτισαν “Bodega”. Ακόμα και *τα δημόσια πάρκα* προτάθηκαν στο διαδίκτυο ως start-up ιδέα ενοικίασης… ιδιωτικών αυλών ανά ώρα.
Η φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης και του διαστήματος
Σήμερα, διανύουμε τον πυρετό της τεχνητής νοημοσύνης (AI), η οποία ενσωματώνεται παντού, συχνά χωρίς καμία πρακτική χρησιμότητα. Έχουμε ηλεκτρικές οδοντόβουρτσες με AI που συνδέονται στο κινητό για να σου πουν πώς βουρτσίζεις τα δόντια σου, εφαρμογές που κάνουν ψυχοθεραπεία μέσω AI bots, και πλατφόρμες όπως το Spotify που σου φτιάχνουν *playlists με τεχνητή νοημοσύνη*, κάτι που ήδη έκαναν με τους παραδοσιακούς αλγόριθμους.
Παρόμοια υστερία επικράτησε και με τις διαστημικές εταιρείες που εισήχθησαν στο χρηματιστήριο μέσω SPACs κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Οι περισσότερες είδαν τις μετοχές τους να καταρρέουν και αναγκάστηκαν σε μαζικές απολύσεις. Όσο κι αν το μάρκετινγκ υποσχόταν ταξίδια στον Άρη, η πραγματικότητα της αγοράς και η δυσκολία της *εξερεύνησης του διαστήματος* αποδείχθηκαν ανυπέρβλητα εμπόδια για τις πρόχειρες προσεγγίσεις.
Οικονομική τεχνολογία και το κόστος της άγνοιας
Στον τομέα των οικονομικών, η Σίλικον Βάλεϊ προσπάθησε να επανεφεύρει το χρήμα με τα κρυπτονομίσματα και τις συναλλαγές με το Web3. Η υπόσχεση ήταν ταχύτερες και φθηνότερες συναλλαγές, οι οποίες όμως επιτεύχθηκαν *αγνοώντας εντελώς τον νόμο* και τους βασικούς κανόνες διαφάνειας. Η θεμελιώδης σύγκρουση στο fintech είναι ότι οι τεχνολογικές εταιρείες επικεντρώνονται στην εμπειρία του χρήστη, θυσιάζοντας τη συμμόρφωση (compliance).
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα υπέρογκα πρόστιμα εκατοντάδων χιλιάδων δολαρίων για μη αναφορά ύποπτων συναλλαγών ή ελλιπή έλεγχο πελατών. Παράλληλα, οι ίδιες οι εφαρμογές που υποτίθεται ότι θα έκαναν τη ζωή μας καλύτερη, έχουν πλέον *βελτιστοποιηθεί στρατηγικά* για να μεγιστοποιούν τον χρόνο παραμονής του χρήστη στην οθόνη. Προκαλούν εθισμό, θυμό και πόλωση, καθώς προβάλλουν διαρκώς περιεχόμενο από αγνώστους που εξοργίζει, αντί για τις ενημερώσεις των φίλων μας.
Το συμπέρασμα για τη σύγχρονη καινοτομία
Η κριτική σε αυτά τα φαινόμενα δεν συνεπάγεται μια αντι-τεχνολογική στάση. Η ουσιαστική τεχνολογία έχει βελτιώσει αδιαμφισβήτητα τον τρόπο που ζούμε, εργαζόμαστε και επικοινωνούμε, δημιουργώντας ευκαιρίες που κάποτε φάνταζαν αδιανόητες. Το πρόβλημα δημιουργείται όταν *απλά, καθημερινά προϊόντα* «ντύνονται» με όρους τεχνολογικού μάρκετινγκ για να εξασφαλίσουν υψηλές αποτιμήσεις από αφελείς επενδυτές.
Δεν είναι τυχαίο ότι διάσημοι απατεώνες του χώρου, όπως η Ελίζαμπεθ Χολμς της Theranos ή ο Σαμ Μπάνκμαν-Φριντ της FTX, απευθύνθηκαν αποκλειστικά σε επενδυτές της τεχνολογίας, καθώς οι ειδικοί των αντίστοιχων κλάδων τους (υγεία ή παραδοσιακά χρηματοοικονομικά) θα είχαν εντοπίσει αμέσως τις τεράστιες τρύπες στα επιχειρηματικά τους σχέδια. Η πραγματική πρόκληση για το μέλλον δεν είναι να σταματήσουμε να επενδύουμε σε νέες ιδέες, αλλά να αποκτήσουμε την ωριμότητα να διακρίνουμε την ουσιαστική καινοτομία από την *επιθυμία της Σίλικον Βάλεϊ* να μας πουλήσει ξανά τον τροχό σε συσκευασία «έξυπνης» εφαρμογής.
