Νέος φορολογικός παράδεισος στην Ευρώπη: Η Τουρκία προσφέρει 20ετή απαλλαγή φόρου
Η Άγκυρα ετοιμάζει πρόγραμμα πλήρους απαλλαγής από τη φορολόγηση εισοδήματος εξωτερικού για όσους μετακομίσουν στη χώρα, σε συνδυασμό με το ήδη υπάρχον καθεστώς ιθαγένειας μέσω επένδυσης
Ενώ η προσοχή των επενδυτών που αναζητούν φορολογικά κίνητρα παραμένει προσηλωμένη στην Πορτογαλία, στο Μονακό ή στην Ταϊλάνδη, ένας νέος παίκτης εμφανίζεται σιωπηλά στο προσκήνιο: η Τουρκία. Σύμφωνα με ανάλυση του Andrew Henderson, ιδρυτή της συμβουλευτικής εταιρείας Nomad Capitalist, η χώρα ετοιμάζεται να προσφέρει ένα από τα πιο γενναιόδωρα φορολογικά καθεστώτα που έχουν εμφανιστεί ποτέ στην Ευρώπη, καθώς και στη γειτονική Ασία.
σχετικά άρθρα
Ένα πρόγραμμα που ξεπερνά σε ευελιξία Ιταλία και Ελβετία
Η Τουρκία διαθέτει ήδη εδώ και χρόνια πρόγραμμα ιθαγένειας μέσω επένδυσης: αγορά ακινήτου, κατάθεση κεφαλαίου σε τράπεζα ή δημιουργία θέσεων εργασίας εξασφαλίζουν διαβατήριο σχεδόν άμεσα, με υποχρέωση διατήρησης της επένδυσης για μόλις τρία χρόνια. Τώρα, πάνω σε αυτή τη βάση, η κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ετοιμάζεται να προσθέσει ένα νέο, φιλόδοξο κίνητρο: μια 20ετή φορολογική απαλλαγή για το εισόδημα και τα κεφαλαιακά κέρδη που προέρχονται από το εξωτερικό.
Σε αντίθεση με προγράμματα όπως αυτό της Ελβετίας, που βασίζεται σε κατ’ αποκοπή φορολόγηση («lump sum»), το τουρκικό σχέδιο λειτουργεί ως πλήρης εξαίρεση εισοδήματος. Πρόκειται δηλαδή για κάτι πιο κοντά στο μοντέλο της Ουρουγουάης, η οποία ιστορικά προσέφερε φορολογική απαλλαγή έντεκα ετών σε νέους κατοίκους —πρόγραμμα που, όπως σημειώνει ο Henderson, η Ουρουγουάη αναγκάστηκε να αυστηροποιήσει λόγω της μαζικής προσέλευσης επενδυτών από Αργεντινή και Βραζιλία.
Ποιοι δικαιούνται το καθεστώς και τι καλύπτει
Το πρόγραμμα, όπως περιγράφεται, θα αφορά όσους δεν έχουν διατηρήσει φορολογική κατοικία στην Τουρκία για τουλάχιστον τρία χρόνια πριν την ένταξή τους —όρος πιο ελαστικός σε σχέση με αντίστοιχα ευρωπαϊκά προγράμματα, όπως αυτό της Ελλάδας, όπου η προϋπόθεση μη διαμονής είναι αυστηρότερη. Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, δικαίωμα ένταξης θα έχουν και όσοι αποκτήσουν την τουρκική ιθαγένεια μέσω του προγράμματος επενδύσεων, εφόσον δεν ήταν προηγουμένως φορολογικοί κάτοικοι της χώρας.
Ουσιαστικά, η Άγκυρα δημιουργεί μια μορφή εδαφικού φορολογικού συστήματος αποκλειστικά για νέους κατοίκους: το εισόδημα που παράγεται εντός Τουρκίας —ενοίκια, μερίσματα από τουρκικές μετοχές— θα φορολογείται κανονικά, ενώ κάθε εισόδημα από πηγές εκτός χώρας θα παραμένει αφορολόγητο για μια εικοσαετία. Μετά το πέρας αυτής της περιόδου, το καθεστώς επανεξετάζεται.
Το πακέτο περιλαμβάνει επίσης δραστική μείωση της φορολογίας κληρονομιών και δωρεών, με ενιαίο συντελεστή 1%, έναντι του τρέχοντος προοδευτικού συστήματος που μπορεί να φτάσει έως και το 30%. Προβλέπεται ακόμη προαιρετικός εφάπαξ φόρος 2%-3% για όσους επιθυμούν να επαναπατρίσουν μετρητά, χρυσό ή τίτλους από offshore λογαριασμούς —μια πρακτική ανάλογη με εκείνη που εφάρμοσε η κυβέρνηση Τραμπ το 2017 στις ΗΠΑ.
Δύο δρόμοι για την απόκτηση φορολογικής κατοικίας
Η απόκτηση φορολογικής κατοικίας στην Τουρκία, σύμφωνα με την ανάλυση, μπορεί να γίνει με δύο τρόπους. Ο πρώτος είναι το κριτήριο των 183 ημερών διαμονής εντός της χώρας μέσα στο έτος. Ο δεύτερος, πιο σύνθετος, είναι η θεμελίωση φορολογικής έδρας μέσω παραγόντων όπως η μόνιμη κατοικία, οι οικογενειακοί δεσμοί, το κέντρο των ζωτικών συμφερόντων και οι κοινωνικές σχέσεις του ενδιαφερομένου. Το ενδιαφέρον, όπως επισημαίνεται, είναι ότι αυτά τα ίδια κριτήρια που συνήθως οι φορολογούμενοι προσπαθούν να αποφύγουν όταν εγκαταλείπουν μια χώρα υψηλής φορολόγησης, εδώ λειτουργούν αντίστροφα: αν κάποιος επιθυμεί να αποφύγει την παραμονή των έξι μηνών, οφείλει να δημιουργήσει ακριβώς αυτούς τους δεσμούς στην Τουρκία για να ενταχθεί στο εικοσαετές καθεστώς.
Το πρόγραμμα προβλέπει επίσης μειωμένους εταιρικούς φορολογικούς συντελεστές για επιχειρήσεις προσανατολισμένες στις εξαγωγές —9% για μεταποιητικές εξαγωγικές επιχειρήσεις και 14% για τις υπόλοιπες εξαγωγικές δραστηριότητες. Σύμφωνα με τον Henderson, αυτό αντανακλά τη στρατηγική της Άγκυρας να ενισχύσει την παρουσία τουρκικών προϊόντων —από έπιπλα έως είδη υγιεινής— σε αγορές της ευρύτερης περιοχής, από τα Βαλκάνια έως τον Καύκασο.
Γιατί η Τουρκία και όχι κάποιος άλλος προορισμός
Το επιχείρημα πίσω από την κίνηση της Άγκυρας, σύμφωνα με την ανάλυση, είναι απλό: χώρες όπως η Ιταλία και η Ελλάδα υιοθέτησαν φορολογικά κίνητρα επειδή χρειάζονταν νέα κεφάλαια, ενώ παραδοσιακά αγγλόφωνες οικονομίες, όπως οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο —η τελευταία κατάργησε πρόσφατα το καθεστώς «non-dom»— κινούνται προς αντίθετη κατεύθυνση, αυστηροποιώντας τη φορολόγηση των κατοίκων εξωτερικού. Η Τουρκία επιλέγει το πρώτο μονοπάτι, στοιχηματίζοντας ότι η προσέλκυση πλούσιων κατοίκων αξίζει περισσότερο από την άμεση φορολογική είσπραξη.
Πέρα από το καθαρά οικονομικό σκέλος, το τουρκικό διαβατήριο αποκτά, κατά την ανάλυση, μια πρόσθετη γεωπολιτική αξία. Επιτρέπει ελεύθερη πρόσβαση σε πολλές χώρες του λεγόμενου «παγκόσμιου Νότου» —περιοχές όπου άλλα διαβατήρια επενδυτικής ιθαγένειας δεν έχουν την ίδια αποδοχή— ενώ απαιτεί βίζα μόνο για προορισμούς όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιρλανδία και ο χώρος Σένγκεν. Η Τουρκία, μέλος του ΝΑΤΟ με πληθυσμό 80 εκατομμυρίων, προσφέρει κατά την άποψη του αναλυτή ένα επίπεδο διεθνούς βαρύτητας που σπάνια συναντάται σε προγράμματα μικρών νησιωτικών κρατών της Καραϊβικής.
Ακίνητα, κόστος ζωής και η «τουρκική Τοσκάνη»
Η βασική είσοδος στο πρόγραμμα ιθαγένειας παραμένει η αγορά ακινήτου αξίας 400.000 δολαρίων, με δυνατότητα πώλησης μετά την τριετία. Η ανάλυση συστήνει στους ενδιαφερόμενους να μην επιλέγουν αναγκαστικά το φθηνότερο δυνατό ακίνητο, αλλά ένα που θα ήθελαν πραγματικά να κατοικήσουν —είτε πρόκειται για κατοικία στην Κωνσταντινούπολη, είτε σε παραθαλάσσιους προορισμούς όπως το Μπόντρουμ, όπου, όπως αναφέρεται, ξενοδοχεία πολυτελείας μπορούν να ξεπερνούν τα 2.000 δολάρια τη βραδιά το καλοκαίρι.
Παράλληλα, το νέο νομοθετικό πλαίσιο επιτρέπει πλέον και την αγορά αγροτικής γης από πολίτες μέσω του προγράμματος επένδυσης, ανοίγοντας νέες προοπτικές για όσους ενδιαφέρονται για αγροτικές επενδύσεις. Ο Henderson περιγράφει την Τουρκία ως μια χώρα που «χτίζει τη δική της Τοσκάνη», με στόχο να προσελκύσει τον ίδιο τύπο διεθνούς κοινού που έχει στραφεί τα τελευταία χρόνια προς πόλεις όπως το Μεξικό Σίτι, μεταφέροντας ανάλογη δυναμική σε γειτονιές της Κωνσταντινούπολης, όπως το Νισάντασι και το Μπεσίκτας.
Συμπέρασμα: μια στρατηγική επιλογή για επενδυτές και «ψηφιακούς νομάδες»
Το προτεινόμενο πλαίσιο συνδυάζει, σύμφωνα με την ανάλυση, τρία στοιχεία που σπάνια συνυπάρχουν στον ίδιο προορισμό: μόνιμο καθεστώς διαμονής μέσω ιθαγένειας, χαμηλή έως μηδενική φορολόγηση εισοδήματος εξωτερικού για δύο δεκαετίες, και πρόσβαση σε μια αγορά ακινήτων που παραμένει σχετικά προσιτή σε σύγκριση με άλλους ευρωπαϊκούς προορισμούς. Η δυνατότητα συνδυασμού του τουρκικού διαβατηρίου με άλλες ιθαγένειες, όπως εκείνες χωρών της Καραϊβικής, το καθιστά ελκυστική επιλογή και για όσους επενδυτές επιδιώκουν διαφοροποίηση στο χαρτοφυλάκιο διαβατηρίων τους.
Τέλος, το πρόγραμμα φαίνεται να αφήνει περιθώρια ευελιξίας και για τους λεγόμενους «ψηφιακούς νομάδες», δηλαδή επαγγελματίες που δεν επιθυμούν να δεσμευτούν μόνιμα σε έναν τόπο, αλλά αναζητούν μια σταθερή φορολογική βάση χωρίς την υποχρέωση ετήσιας «δωρεάς» σε κάποιο καραϊβικό πρόγραμμα υπηκοότητας. Το τελικό νομοθετικό κείμενο αναμένεται να οριστικοποιηθεί τους επόμενους μήνες, καθορίζοντας τις ακριβείς προϋποθέσεις ένταξης στο νέο καθεστώς.
