Η ραγδαία πτώση του Νάιτζελ Φάρατζ και η κρίση του κόμματος Reform
Πώς οι δικαστικές περιπέτειες, η δημοσκοπική κατάρρευση και οι μαζικές αποχωρήσεις απειλούν το πολιτικό μέλλον της βρετανικής δεξιάς.
Για έναν πολιτικό που θεωρούνταν για μεγάλο χρονικό διάστημα ως ο πιθανότερος διεκδικητής της εξουσίας και ίσως ο ισχυρότερος αντίπαλος στην εποχή του Κιρ Στάρμερ, είναι πραγματικά αξιοσημείωτο το πόσο άσχημα έχουν εξελιχθεί οι τελευταίοι μήνες για τον Νάιτζελ Φάρατζ. Το ρίσκο που πήρε με τις επαναληπτικές εκλογές, αν και τεχνικά θεωρήθηκε επιτυχημένο σε πρώτη φάση, γρήγορα μετεξελίχθηκε σε φάρσα. Τα ποσοστά του κόμματος Reform έχουν κατρακυλήσει στο χαμηλότερο επίπεδό τους από τις αρχές του 2025, προκαλώντας έντονο προβληματισμό στο εσωτερικό της παράταξης.
σχετικά άρθρα
Την ίδια στιγμή, το κόμμα μόλις έχασε άλλον έναν ηγέτη στην Ουαλία, ενώ έχει ήδη δει έναν εντυπωσιακά μεγάλο αριθμό τοπικών συμβούλων, οι οποίοι εξελέγησαν μόλις στις αυτοδιοικητικές εκλογές του Μαΐου, να αποχωρούν. Πώς ακριβώς βρέθηκε το Reform σε αυτή τη δυσχερή θέση; Τι σημαίνει αυτή η αλυσιδωτή αντίδραση προβλημάτων τόσο για τον ίδιο τον Φάρατζ όσο και για το κόμμα συνολικά; Και το κυριότερο ερώτημα που πλανάται πλέον στο Γουεστμίνστερ: βρίσκεται το κόμμα σε κατάσταση μη αναστρέψιμης κρίσης;
Μέσα από μια προσεκτική ανάλυση των δεδομένων των τελευταίων μηνών, διαπιστώνουμε ότι υπάρχουν τρία βασικά μέτωπα που έχουν ανοίξει και απειλούν την πολιτική επιβίωση του σχηματισμού. Η περαιτέρω πτώση στις δημοσκοπήσεις, η απώλεια κορυφαίων στελεχών και η διαρροή εκλεγμένων αντιπροσώπων συνθέτουν ένα παζλ πολιτικής αποσύνθεσης που απαιτεί ψύχραιμη δημοσιογραφική αποτίμηση.
Η απότομη προσγείωση στα δημοσκοπικά δεδομένα
Η πτώση του κόμματος Reform στις δημοσκοπήσεις κατά τη διάρκεια της φετινής χρονιάς είναι, το λιγότερο, εντυπωσιακή. Από τις αρχές του 2025 μέχρι και τις αρχές του 2026, το Reform προηγούνταν σχεδόν σε κάθε μέτρηση για το Γουεστμίνστερ. Τα νούμερα αυτά υποδήλωναν πως, αν διεξάγονταν εθνικές εκλογές εκείνη την περίοδο, το κόμμα του Φάρατζ θα αναδεικνυόταν ως η μεγαλύτερη πολιτική δύναμη της χώρας. Η επιτυχία αυτή, σε συνδυασμό με την άνοδο των Πρασίνων στα τέλη του 2025, είχε οδηγήσει σε πληθώρα αναλύσεων που προανήγγειλαν το οριστικό τέλος του βρετανικού δικομματισμού.
Ωστόσο, τις τελευταίες εβδομάδες, το σκηνικό έχει ανατραπεί πλήρως. Παρακολουθούμε τη δυναμική ανάκαμψη τόσο των Εργατικών όσο και των Συντηρητικών. Οι Εργατικοί βρίσκονται πλέον στην κορυφή των δημοσκοπήσεων, συγκεντρώνοντας κατά μέσο όρο ένα 26%. Αν και οι Τόρις τυπικά παραμένουν οριακά πίσω από το Reform σε κάποιες μετρήσεις, αρκετοί δημοσκόποι τους φέρνουν πλέον αισθητά υψηλότερα. Η πιο πρόσφατη μέτρηση της YouGov, για παράδειγμα, καταγράφει απόλυτη ισοπαλία μεταξύ Συντηρητικών και Reform στο 21%, με αμφότερα τα κόμματα να υπολείπονται μόλις δύο μονάδες από τους Εργατικούς που βρίσκονται στο 23%.
Παρόμοια είναι η εικόνα και στη δημοσκόπηση της More in Common, η οποία δίνει στους Εργατικούς 26%, στους Συντηρητικούς 23% και περιορίζει το Reform στο 22%. Σε κάθε περίπτωση, αυτοί οι αριθμοί αντιπροσωπεύουν μια δραματική υποχώρηση για το κόμμα του Φάρατζ. Ταυτόχρονα, τα δεδομένα της Ipsos από τον Αύγουστο αποκαλύπτουν μια ακόμη πιο σκληρή αλήθεια: όταν οι Βρετανοί ερωτώνται αν θα προτιμούσαν να κερδίσει τις επόμενες εκλογές το Reform υπό τον Νάιτζελ Φάρατζ ή οι Εργατικοί υπό τον Άντι Μπέρναμ, οι Εργατικοί εξασφαλίζουν προβάδισμα 21 ποσοστιαίων μονάδων. Η ψαλίδα αυτή μάλιστα ανοίγει σταθερά από τον Ιούνιο, όταν το προβάδισμα ήταν μόλις στις 13 μονάδες.
Η κατάρρευση της προσωπικής εικόνας του ηγέτη
Τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο δυσοίωνα για το Reform όταν αναλύσουμε τις μετρήσεις για την προσωπική αποδοχή του ίδιου του Φάρατζ. Μια πρόσφατη, εξαιρετικά λεπτομερής έρευνα MRP της YouGov, προβλέπει ότι αν στήνονταν κάλπες αυτή την εβδομάδα, οι Εργατικοί θα εξασφάλιζαν 241 έδρες. Οι Συντηρητικοί θα κέρδιζαν 130 έδρες, αφήνοντας το Reform στην τρίτη θέση με μόλις 123 έδρες. Πρόκειται για μια κολοσσιαία υποχώρηση για ένα κόμμα που σε προηγούμενες αναλύσεις του ίδιου τύπου φάνταζε ικανό να κυριαρχήσει στο Κοινοβούλιο.
Το ρήγμα ωστόσο εντοπίζεται στον ίδιο τον αρχηγό. Το 69% των Βρετανών έχει πλέον αρνητική άποψη για τον Νάιτζελ Φάρατζ. Το ποσοστό αυτό είναι το υψηλότερο που έχει καταγραφεί στα δέκα ολόκληρα χρόνια που διεξάγεται η συγκεκριμένη κυλιόμενη μέτρηση. Η σύγκριση με τους πολιτικούς του αντιπάλους είναι αποκαλυπτική της κρίσης. Μόλις το 47% των πολιτών έχει αρνητική γνώμη για την ηγέτιδα των Συντηρητικών, Κέμι Μπέιντενοχ, και μόλις το 39% βλέπει αρνητικά τον Άντι Μπέρναμ.
Είναι προφανές ότι ο αντίκτυπος των διαφόρων σκανδάλων που ξέσπασαν νωρίτερα μέσα στη χρονιά έχει πλήξει καίρια την αξιοπιστία του Reform. Η φθορά αυτή δεν συνέβαλε απλώς στη δική τους πτώση, αλλά λειτούργησε ως καταλύτης για την ανασύνταξη των δύο παραδοσιακών κομμάτων εξουσίας, τα οποία δείχνουν να επανακτούν την εμπιστοσύνη του μετριοπαθούς κέντρου.
Το φιάσκο της Ουαλίας και οι δικαστικές περιπέτειες
Το δεύτερο μεγάλο αγκάθι που αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή το Reform είναι η απώλεια της ηγεσίας του στην Ουαλία. Το κόμμα έχει ένα βεβαρημένο ιστορικό με τα κορυφαία του στελέχη στη συγκεκριμένη περιοχή. Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι αυτή του Νέιθαν Γκιλ. Ο Γκιλ υπήρξε κεντρικό πρόσωπο σε προηγούμενα σχήματα του Φάρατζ, διατελώντας ηγέτης του UKIP στην Ουαλία μεταξύ 2014 και 2016, ενώ το 2021 ανέλαβε για ένα σύντομο διάστημα τα ηνία του Reform στην ίδια περιοχή.
Τον Φεβρουάριο του 2025, ο Γκιλ βρέθηκε αντιμέτωπος με βαρύτατες κατηγορίες: οκτώ κατηγορίες για δωροδοκία και μία για συνωμοσία προς διάπραξη δωροδοκίας. Οι κατηγορίες αφορούσαν πληρωμές που φέρεται να έλαβε από τη Ρωσία προκειμένου να εκφωνεί φιλορωσικές ομιλίες και να δίνει αντίστοιχες συνεντεύξεις. Η κατάληξη ήταν καταπελτική, καθώς τον Νοέμβριο καταδικάστηκε σε δέκαμισι χρόνια φυλάκιση.
Σαν να μην έφτανε αυτό το πλήγμα, τις τελευταίες εβδομάδες βρέθηκε στο στόχαστρο των αρχών και ο αντικαταστάτης του. Ο Νταν Τόμας, ο οποίος είχε αναλάβει την ηγεσία του Reform στην Ουαλία μόλις τον περασμένο Φεβρουάριο, συνελήφθη ως ύποπτος για επίθεση και για καταναγκαστική και ελεγκτική συμπεριφορά. Αμέσως μετά αποπέμφθηκε από το κόμμα και αντικαταστάθηκε από την Έλεν Τζένερ. Αν αναλογιστεί κανείς ότι η Ουαλία αποτελεί μια περιοχή όπου το Reform είχε καταγράψει ισχυρές εκλογικές επιδόσεις –τερματίζοντας δεύτερο στις φετινές τοπικές εκλογές– το γεγονός ότι τα δύο κορυφαία στελέχη του βρέθηκαν μπλεγμένα στα δίχτυα του νόμου δημιουργεί ένα τοξικό περιβάλλον για την παράταξη. Ακόμη και πριν από τις ειδήσεις για τον Νταν Τόμας, τα ποσοστά του κόμματος στην Ουαλία είχαν ήδη υποχωρήσει από το 26% τον Μάιο στο 19% στις αρχές Σεπτεμβρίου. Εφόσον το Reform διατηρεί φιλοδοξίες να σχηματίσει κυβέρνηση στο Γουεστμίνστερ, η καλή επίδοση στην Ουαλία παραμένει απαραίτητη προϋπόθεση, η οποία πλέον φαντάζει εξαιρετικά μακρινή.
Η αιμορραγία των τοπικών συμβούλων
Το τρίτο, και ίσως πιο ενδεικτικό στοιχείο της οργανωτικής αποσάθρωσης, είναι η διαρροή στελεχών σε τοπικό επίπεδο. Στις αυτοδιοικητικές εκλογές του Μαΐου, το Reform πέτυχε μια σημαντική νίκη εκλέγοντας 454 νέους συμβούλους. Ο αριθμός αυτός ξεπέρασε κάθε άλλο πολιτικό κόμμα στη συγκεκριμένη εκλογική αναμέτρηση, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των συμβούλων του σε εθνικό επίπεδο στους 2.236.
Ωστόσο, έκτοτε υπάρχει ένας συνεχιζόμενος θόρυβος γύρω από μαζικές αποχωρήσεις. Μια διαδικτυακή φήμη που κυκλοφόρησε έντονα στα κοινωνικά δίκτυα τις προηγούμενες ημέρες, υποστήριζε ότι συνολικά 158 σύμβουλοι του Reform είχαν ήδη παραιτηθεί, ανεξαρτητοποιηθεί ή προσχωρήσει σε άλλα κόμματα, αριθμός που αντιπροσωπεύει το 7% της συνολικής δύναμης του κόμματος. Αν και τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ελαφρώς διαφορετική εικόνα, το πρόβλημα παραμένει υπαρκτό και σοβαρό.
Σύμφωνα με τα διασταυρωμένα δεδομένα, επιβεβαιώνεται ότι 90 εκλεγμένοι σύμβουλοι του κόμματος –περίπου το 4% της εθνικής του δύναμης– έχουν όντως αποχωρήσει από την παράταξη. Οι περισσότεροι από αυτούς έχουν προσχωρήσει στο κίνημα Restore Britain, ενώ άλλοι επέλεξαν τον δρόμο της ανεξαρτητοποίησης. Συγκρίνοντας αυτές τις απώλειες με εκείνες των υπόλοιπων κομμάτων μετά τις εκλογές του Μαΐου, διαπιστώνεται ότι το Reform κατέχει τη θλιβερή πρωτιά στις διαρροές. Αυτό αποδεικνύει είτε ότι υπήρξαν σοβαρά κενά στον έλεγχο των υποψηφίων τους πριν από τις εκλογές, είτε ότι το κόμμα έχει πάψει πλέον να αποτελεί έναν ελκυστικό ή βιώσιμο πολιτικό φορέα για τα στελέχη του.
Η επιστροφή του δικομματισμού και η επόμενη μέρα
Η πολιτική πραγματικότητα είναι αμείλικτη. Το Reform, βεβαρημένο από σκάνδαλα, μια εμφανή δημοσκοπική καθίζηση και απογοητευτικά αποτελέσματα στις πρόσφατες επαναληπτικές κάλπες, έχει άμεση και απεγνωσμένη ανάγκη από θετική πολιτική δυναμική.
Η συνεχιζόμενη απώλεια συμβούλων, σε συνδυασμό με την οργανωτική κατάρρευση στην Ουαλία και τη συρρίκνωση των εθνικών ποσοστών, δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνειών. Η κρίση στην οποία έχει περιέλθει ο Νάιτζελ Φάρατζ δεν είναι πλέον ένα συγκυριακό φαινόμενο. Αποτελεί μια δομική απειλή για το μέλλον του βρετανικού λαϊκισμού, ανοίγοντας παράλληλα διάπλατα τον δρόμο για την επιστροφή και την εδραίωση των παραδοσιακών δυνάμεων του Εργατικού και του Συντηρητικού κόμματος. Το αν το Reform διαθέτει τα πολιτικά αντανακλαστικά για να ανακόψει αυτή την ελεύθερη πτώση, είναι κάτι που θα κριθεί στους επόμενους, κρίσιμους μήνες.
