Η νέα κρίση που προκαλούν οι αναταράξεις στη Μέση Ανατολή, οι πιέσεις στις ενεργειακές αγορές και οι διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού επαναφέρουν στο προσκήνιο ένα ερώτημα που απασχολεί ολοένα και περισσότερο κυβερνήσεις και οικονομολόγους: πόσο έτοιμες είναι οι χώρες να αντιμετωπίσουν μια παγκόσμια επισιτιστική κρίση;
σχετικά άρθρα
Το ερώτημα είχε τεθεί ξανά μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία το 2022, όταν οι τιμές βασικών αγροτικών προϊόντων όπως το σιτάρι, το καλαμπόκι και η σόγια σχεδόν διπλασιάστηκαν μέσα σε έναν χρόνο, οδηγώντας εκατομμύρια ανθρώπους σε επισιτιστική ανασφάλεια. Στις ΗΠΑ, σύμφωνα με στοιχεία του USDA, οι αυξήσεις αυτές συνέβαλαν σε άνοδο των τιμών τροφίμων κατά 11,4% μέσα στο ίδιο έτος.
Ωστόσο, την ίδια περίοδο η Κίνα εμφάνισε πολύ μικρότερες ανατιμήσεις στα τρόφιμα σε σύγκριση με πολλές δυτικές οικονομίες. Ορισμένοι οικονομολόγοι, μεταξύ αυτών και η Isabella Weber, απέδωσαν αυτή την ανθεκτικότητα στην ύπαρξη εκτεταμένων στρατηγικών αποθεμάτων τροφίμων, τα οποία επέτρεψαν στο Πεκίνο να απορροφήσει μέρος των κραδασμών της διεθνούς αγοράς.
Σήμερα, με τις νέες γεωπολιτικές εντάσεις να προκαλούν ανησυχίες για νέα άνοδο τιμών σε τρόφιμα και ενέργεια, το κινεζικό μοντέλο διαχείρισης της επισιτιστικής ασφάλειας βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της συζήτησης.
Τα κρατικά αποθέματα που λειτουργούν ως «ασπίδα»
Κεντρικό ρόλο στο κινεζικό σύστημα διαδραματίζουν δύο μεγάλοι κρατικοί οργανισμοί: η China Grain Reserves Group (Sinograin) και η China Oil and Foodstuffs Corporation (COFCO).
Η Sinograin είναι υπεύθυνη για τη διαχείριση στρατηγικών αποθεμάτων σιτηρών, φυτικών ελαίων, κρέατος, ζάχαρης και άλλων αγροτικών προϊόντων. Η COFCO αναλαμβάνει την επεξεργασία, αποθήκευση, μεταφορά και διανομή τροφίμων σε ολόκληρη τη χώρα.
Το 2022 οι δύο οργανισμοί δημιούργησαν κοινή εταιρεία με την ονομασία China Enterprise United Grain Reserve Company, με στόχο την καλύτερη ενοποίηση όλων των σταδίων της εφοδιαστικής αλυσίδας, από την παραγωγή έως τη διάθεση προϊόντων στην αγορά.
Παρότι στην Κίνα δραστηριοποιούνται ιδιωτικές επιχειρήσεις και συνεταιρισμοί, το κράτος διατηρεί τη δυνατότητα παρέμβασης σε περιόδους κρίσης. Όταν παρατηρούνται ελλείψεις ή μεγάλες αυξήσεις τιμών, μπορεί να διαθέσει ποσότητες από τα στρατηγικά αποθέματα μέσω δημοπρασιών ή απευθείας διοχέτευσης προϊόντων στην αγορά, με στόχο τη σταθεροποίηση των τιμών και την αποφυγή φαινομένων κερδοσκοπίας.
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο παίζει η All-China Federation of Supply and Marketing Cooperatives (ACFSMC), η οποία συντονίζει και υποστηρίζει το δίκτυο των αγροτικών συνεταιρισμών, παρέχοντας τεχνική υποστήριξη, έρευνα και πρόσβαση σε νέες γεωργικές τεχνολογίες.
Το μέγεθος των κινεζικών αποθεμάτων θεωρείται πρωτοφανές. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, μόνο τα αποθέματα σιτηρών ανέρχονταν το 2024 σε περίπου 700 εκατομμύρια μετρικούς τόνους, ποσότητα που θεωρείται επαρκής για να καλύψει τις ανάγκες του κινεζικού πληθυσμού για περίπου έναν χρόνο.
Η ύπαρξη τέτοιων αποθεμάτων δίνει στο Πεκίνο τη δυνατότητα να απορροφά διεθνείς αναταράξεις χωρίς να διακινδυνεύει την επάρκεια βασικών αγαθών για τον πληθυσμό του.
Επενδύσεις σε λιπάσματα, τεχνολογία και αγροτική παραγωγή
Η στρατηγική της Κίνας δεν περιορίζεται στα τρόφιμα. Η χώρα διαθέτει επίσης σημαντικά αποθέματα λιπασμάτων, ενώ αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο εξαγωγέα λιπασμάτων παγκοσμίως.
Κομβικό ρόλο διαδραματίζουν κρατικοί όμιλοι όπως η Sinochem και η China National Agricultural Means of Production Group Corporation, οι οποίοι εξασφαλίζουν την επάρκεια πρώτων υλών και τη διατήρηση της παραγωγής ακόμη και σε περιόδους διεθνών ελλείψεων.
Τα αποθέματα αυτά επιτρέπουν στην Κίνα όχι μόνο να διατηρεί την αγροτική της παραγωγή, αλλά και να παρατείνει τη διάρκεια αξιοποίησης των αποθεμάτων σιτηρών, ενισχύοντας παράλληλα τη μελλοντική παραγωγική δυνατότητα της χώρας.
Η στρατηγική αυτή εντάσσεται στους ευρύτερους σχεδιασμούς των πενταετών αναπτυξιακών προγραμμάτων της χώρας. Στο πλαίσιο του 14ου Πενταετούς Σχεδίου (2021-2025), η Κίνα έθεσε ως βασικό στόχο τον εκσυγχρονισμό της γεωργίας και την ανάδειξή της σε παγκόσμιο ηγέτη στις αγροτικές τεχνολογίες.
Σήμερα χρησιμοποιεί περισσότερα από 300.000 γεωργικά drones, αριθμό που αντιστοιχεί σε περισσότερο από το μισό του παγκόσμιου στόλου. Τα drones αξιοποιούνται για σπορές, λίπανση και παρακολούθηση καλλιεργειών, ενώ τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης χρησιμοποιούνται για την αναγνώριση παρασίτων και τη μείωση της χρήσης φυτοφαρμάκων.
Παράλληλα, η χώρα επενδύει σε νέες βιοτεχνολογίες καλλιεργειών, εναλλακτικές πηγές πρωτεΐνης και μεγάλα έργα υδάτινων υποδομών. Κατά τη διάρκεια του 14ου Πενταετούς Σχεδίου επενδύθηκαν περίπου 757 δισεκατομμύρια δολάρια σε έργα διαχείρισης υδάτινων πόρων, αρδευτικά δίκτυα και υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις.
Οι ίδιες προτεραιότητες διατηρούνται και στο νέο 15ο Πενταετές Σχέδιο, το οποίο προβλέπει ακόμη μεγαλύτερη ενσωμάτωση της βιοτεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης στην αγροτική παραγωγή.
Σύμφωνα με τους υποστηρικτές του μοντέλου αυτού, ο συνδυασμός στρατηγικών αποθεμάτων, κρατικού σχεδιασμού, τεχνολογικών επενδύσεων και στήριξης των συνεταιρισμών επιτρέπει στην Κίνα να αντιμετωπίζει με μεγαλύτερη ασφάλεια τις διεθνείς κρίσεις και να προστατεύει έναν πληθυσμό περίπου 1,4 δισεκατομμυρίων ανθρώπων από μεγάλες διακυμάνσεις στις τιμές και την προσφορά τροφίμων.
