Η άφιξη του Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο χθες δεν είναι απλώς μια διπλωματική τυπικότητα. Είναι μια συνάντηση υψηλού ρίσκου, η πρώτη μετά από σχεδόν μια δεκαετία, που έρχεται να δοκιμάσει τις αντοχές των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του πλανήτη. Σε μια περίοδο που οι σχέσεις τους θυμίζουν «ψυχρό πόλεμο» σε τεχνολογικό και εμπορικό επίπεδο, οι δύο ηγέτες φαίνεται να συμφωνούν σε ένα μόνο πράγμα: την ανάγκη για ένα «timeout».
σχετικά άρθρα
Το δόγμα των «5 Β» και η στρατηγική του Τραμπ
Η αμερικανική αντιπροσωπεία έφτασε με μια πολύ συγκεκριμένη ατζέντα, την οποία οι αναλυτές ονομάζουν «τα 5 Β»: Boeings, Beef (βόειο κρέας), Beans (σόγια), Board of Investment και Board of Trade. Η λογική πίσω από αυτή τη λίστα είναι απλή, αλλά και βαθιά πολιτική. Ο Τραμπ χρειάζεται άμεσα οικονομικές νίκες που θα μπορέσει να «πουλήσει» στο εσωτερικό ακροατήριο ενόψει των κρίσιμων ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Αν καταφέρει να εξασφαλίσει μεγάλες παραγγελίες για αμερικανικά αεροσκάφη και αγροτικά προϊόντα, θα έχει ένα ισχυρό επιχείρημα ότι η σκληρή του στάση αποδίδει καρπούς. Ταυτόχρονα, η πρόταση για τη δημιουργία ενός Board of Trade (Συμβουλίου Εμπορίου) αποτελεί μια προσπάθεια θεσμοθέτησης των εμπορικών σχέσεων, ώστε αυτές να μην εξαρτώνται από τυχαίες αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα, αλλά να αποκτούν μια προβλέψιμη δομή.
Η κινεζική αντεπίθεση στην τεχνολογία
Από την άλλη πλευρά, το Πεκίνο δεν σκοπεύει να περιοριστεί σε ρόλο παθητικού αγοραστή. Για τον Σι Τζινπίνγκ, το κεντρικό διακύβευμα είναι οι αμερικανικοί περιορισμοί στις εξαγωγές προηγμένων ημιαγωγών και τεχνολογίας Τεχνητής Νοημοσύνης (AI). Η Κίνα βλέπει αυτούς τους περιορισμούς ως στρατηγική απειλή που στοχεύει να φρενάρει την τεχνολογική της άνοδο.
Ο Σι αναμένεται να πιέσει για χαλάρωση αυτών των μέτρων, προσφέροντας ως αντάλλαγμα μεγαλύτερη πρόσβαση των αμερικανικών προϊόντων στην κινεζική αγορά. Ωστόσο, η καχυποψία στην Ουάσιγκτον παραμένει διάχυτη. Η αίσθηση ότι η τεχνολογία είναι το νέο πεδίο μάχης για την παγκόσμια κυριαρχία καθιστά κάθε υποχώρηση εξαιρετικά δύσκολη και πολιτικά κοστοβόρα για τον Τραμπ.
Το εσωτερικό μέτωπο και η πίεση της κάλπης
Για τον Ντόναλντ Τραμπ, η χρονική στιγμή της επίσκεψης είναι οριακή. Με τα ποσοστά δημοτικότητάς του να βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά και την οικονομική αβεβαιότητα να σκιάζει την καθημερινότητα των Αμερικανών, η Κίνα αποτελεί τον ιδανικό «βολικό εχθρό» αλλά και τον αναγκαίο συνεργάτη. Χρειάζεται μια επιτυχία που θα αναστρέψει το κλίμα.
Επιπλέον, υπάρχει η γεωπολιτική παράμετρος του Κόλπου. Ο Τραμπ θα ήθελε να δει την Κίνα να ασκεί την επιρροή της στο Ιράν για να εξασφαλιστεί η ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ. Όμως, όπως επισημαίνουν οι αναλυτές, το Πεκίνο δεν έχει κανέναν λόγο να «ξελασπώσει» τον Αμερικανό πρόεδρο, ειδικά όταν βλέπει τις ΗΠΑ να αναλώνονται σε συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, αφήνοντας κενό χώρο στη Νότια Σινική Θάλασσα.
Το 15ο Πενταετές Σχέδιο και η κινεζική αντοχή
Στο Πεκίνο, η ατζέντα είναι διαφορετική. Η κινεζική ηγεσία εστιάζει στην εφαρμογή του 15ου Πενταετούς Σχεδίου, το οποίο στοχεύει στη δημιουργία ενός πλήρους βιομηχανικού οικοσυστήματος. Από τις πρώτες ύλες μέχρι τις ψηφιακές υπηρεσίες, η Κίνα θέλει να χτίσει μια οικονομία που δεν θα μπορεί να «στραγγαλιστεί» από εξωτερικές πιέσεις.
Παρά τα προβλήματα στην αγορά ακινήτων, ο Σι νιώθει αρκετά ισχυρός. Έχει υποδεχθεί δεκάδες ξένους ηγέτες, συμπεριλαμβανομένου του Γερμανού Καγκελαρίου, οι οποίοι αναζητούν εμπορικές συμφωνίες, παρακάμπτοντας συχνά την αμερικανική γραμμή. Αυτή η διεθνής νομιμοποίηση δίνει στον Σι το «πάνω χέρι» στις διαπραγματεύσεις, καθώς δείχνει ότι η Κίνα δεν είναι απομονωμένη.
Το αγκάθι της Ταϊβάν και η γλώσσα της διπλωματίας
Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της συνάντησης θα είναι η διατύπωση για την Ταϊβάν. Για το Πεκίνο, η σημειολογία είναι το παν. Δεν αρκούνται στη δήλωση ότι οι ΗΠΑ «δεν υποστηρίζουν» την ανεξαρτησία της Ταϊβάν· απαιτούν από τον Τραμπ να δηλώσει ρητά ότι την «αντιτίθεται».
Μια τέτοια αλλαγή στη γλώσσα θα ήταν σεισμική. Θα έστελνε ένα μήνυμα στην Ταϊπέι ότι η αμερικανική στήριξη έχει ημερομηνία λήξης και θα μπορούσε να κλονίσει τις συμμαχίες των ΗΠΑ στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού. Είναι αμφίβολο αν ο Τραμπ θα προχωρήσει σε μια τέτοια παραχώρηση, αλλά η πίεση από την κινεζική πλευρά θα είναι εξαντλητική.
Πολυεθνικές και η «στρατηγική της επιβίωσης»
Την ίδια ώρα, οι μεγάλες πολυεθνικές παρακολουθούν με κομμένη την ανάσα. Παρά τη ρητορική περί decoupling (αποσύνδεσης), πολλές εταιρείες-κολοσσοί από τους κλάδους της φαρμακοβιομηχανίας και της αυτοκινητοβιομηχανίας συνεχίζουν να επενδύουν στην Κίνα. Η λογική τους είναι απλή: «Πρέπει να είμαστε εκεί που συμβαίνει η ανάπτυξη».
Αν και το κλίμα για τις ξένες επιχειρήσεις στην Κίνα έχει γίνει πιο εχθρικό, η ανάγκη συμμετοχής στην κινεζική αγορά παραμένει επιτακτική. Οι ηγέτες των επιχειρήσεων ελπίζουν ότι αυτή η συνάντηση θα προσφέρει μια στοιχειώδη προβλεψιμότητα, επιτρέποντάς τους να σχεδιάσουν το μέλλον τους χωρίς τον φόβο ενός ξαφνικού εμπορικού πολέμου που θα τινάξει τις εφοδιαστικές αλυσίδες στον αέρα.
Τι θα θεωρηθεί «νίκη» στο τέλος της εβδομάδας;
Ο πήχης για αυτή τη συνάντηση είναι εξαιρετικά χαμηλός. Σε μια εποχή έντονων αντιπαραθέσεων, η απλή ύπαρξη ενός κοινού ανακοινωθέντος ή ακόμα και μια χειραψία μπροστά στις κάμερες μπορεί να εκληφθεί ως επιτυχία από τις αγορές. Η αποφυγή μιας πλήρους ρήξης είναι, από μόνη της, ένα θετικό σενάριο.
Αν ο Τραμπ επιστρέψει με υποσχέσεις για αγορές σόγιας και βοείου κρέατος και ο Σι εξασφαλίσει μια έστω και τυπική δέσμευση για διάλογο γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη, και οι δύο θα μπορέσουν να δηλώσουν νικητές. Ωστόσο, τα βαθύτερα αίτια της σύγκρουσης —η τεχνολογική υπεροχή και η γεωπολιτική κυριαρχία— θα παραμείνουν εκεί, περιμένοντας την επόμενη κρίση. Το timeout είναι απλώς μια ανάσα, όχι το τέλος του αγώνα.
