ΑΔΜΗΕ: Επιταχύνει τον Great Sea Interconnector – Νέο βήμα για τη διασύνδεση Κύπρου–Ισραήλ
Νέα δυναμική αποκτά ο Great Sea Interconnector (GSI), καθώς ο ΑΔΜΗΕ προχωρά στο επόμενο κρίσιμο ρυθμιστικό βήμα για το σκέλος Κύπρου–Ισραήλ, καταθέτοντας το επενδυτικό αίτημα (investment request) στις Ρυθμιστικές Αρχές των δύο χωρών. Η κίνηση ανοίγει ουσιαστικά τον δρόμο για την αξιολόγηση του έργου και τη συμφωνία επί του επιμερισμού του κόστους, πριν από τη λήψη της τελικής επενδυτικής απόφασης.
σχετικά άρθρα
Η εξέλιξη έρχεται σε μια ιδιαίτερα σημαντική συγκυρία για το συνολικό project, μόλις μία εβδομάδα μετά τη συμφωνία για την είσοδο της Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην Great Sea Interconnector, με τον ΑΔΜΗΕ να παραμένει στρατηγικός μέτοχος και να διατηρεί την τεχνική ηγεσία κατά την κατασκευαστική φάση.
Η χρονική ακολουθία των κινήσεων δείχνει ότι το έργο επιχειρεί να περάσει από μια περίοδο αβεβαιότητας σε μια νέα φάση ρυθμιστικής, χρηματοδοτικής και επενδυτικής ωρίμανσης, με την Αθήνα να αντιμετωπίζει τον GSI όχι μόνο ως ενεργειακή υποδομή αλλά ως στρατηγικό άξονα που συνδέει την Ευρωπαϊκή Ένωση με την Ανατολική Μεσόγειο.
Το κρίσιμο investment request
Το επενδυτικό αίτημα που υπέβαλε ο ΑΔΜΗΕ αποτελεί απαραίτητο βήμα βάσει του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου ΤΕΝ-Ε και ακολουθεί την ολοκλήρωση των μελετών κόστους-οφέλους (CBA), καθώς και την κατάθεση της πρότασης για τον διασυνοριακό επιμερισμό του κόστους (CBCA).
Η σημασία της διαδικασίας είναι καθοριστική, καθώς πλέον οι αρμόδιες Ρυθμιστικές Αρχές Κύπρου και Ισραήλ καλούνται να αξιολογήσουν το επενδυτικό σχέδιο και να καταλήξουν σε κοινή απόφαση για την κατανομή του κόστους μεταξύ των δύο χωρών, το οποίο θα ανακτηθεί μέσω των ρυθμιζόμενων εσόδων της διασύνδεσης.
Πρόκειται ουσιαστικά για έναν από τους βασικούς σταθμούς πριν από την τελική επενδυτική απόφαση, καθώς καθορίζει το ρυθμιστικό μοντέλο πάνω στο οποίο θα στηριχθεί η χρηματοδότηση του project.
Θετικό μήνυμα από τις μελέτες
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν τα αποτελέσματα των μελετών που έχουν προηγηθεί, καθώς, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η οικονομική βιωσιμότητα της διασύνδεσης Κύπρου–Ισραήλ επιβεβαιώνεται σε όλα τα σενάρια που εξετάστηκαν.
Κατά την προετοιμασία τους πραγματοποιήθηκε διαβούλευση και ανταλλαγή δεδομένων με τα υπουργεία Ενέργειας των δύο χωρών, τον Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου και τον ισραηλινό διαχειριστή NOGA, ώστε οι υπολογισμοί να ενσωματώνουν τις νεότερες εκτιμήσεις για τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, την ανάπτυξη των ΑΠΕ και τις ανάγκες των δύο ηλεκτρικών συστημάτων.
Το βασικό οικονομικό επιχείρημα υπέρ του GSI δεν περιορίζεται επομένως στην απλή μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας. Η διασύνδεση εκτιμάται ότι μπορεί να ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού, να διευκολύνει μεγαλύτερη διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών και να συνδέσει αποτελεσματικότερα τις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου με το ευρωπαϊκό σύστημα.
Η Meridiam αλλάζει τις ισορροπίες
Καταλύτης για τη νέα φάση του έργου είναι η είσοδος της Meridiam στην εταιρεία Great Sea Interconnector. Ο γαλλικός επενδυτικός όμιλος αποκτά πλειοψηφική συμμετοχή, ενώ ο ΑΔΜΗΕ παραμένει στρατηγικός μέτοχος, διατηρώντας την τεχνική ηγεσία στην κατασκευή και αναλαμβάνοντας την ευθύνη λειτουργίας της διασύνδεσης όταν αυτή τεθεί σε εμπορική λειτουργία.
Η παρουσία ενός μεγάλου διεθνούς επενδυτή υποδομών ενισχύει το χρηματοδοτικό προφίλ του project και διευρύνει την επενδυτική του βάση. Παράλληλα, περιορίζει την εικόνα ενός έργου που στηρίζεται αποκλειστικά στους εμπλεκόμενους διαχειριστές και στα κράτη, προσθέτοντας ιδιωτικά κεφάλαια και διεθνή τεχνογνωσία.
Η κυπριακή πλευρά έχει επίσης χαρακτηρίσει την είσοδο της Meridiam ως εξέλιξη που προσδίδει νέα δυναμική, αν και οι τελικές αποφάσεις της Λευκωσίας για ενδεχόμενη μετοχική συμμετοχή συνδέονται με την αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
Επόμενος σταθμός η FID
Μετά την ολοκλήρωση της ρυθμιστικής διαδικασίας και την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ για την κατανομή του κόστους, το επόμενο μεγάλο ορόσημο θα είναι η τελική επενδυτική απόφαση (Final Investment Decision – FID).
Η FID θα αποτελέσει το σημείο μετάβασης από τη φάση της ρυθμιστικής και τεχνικής ωρίμανσης στη φάση της χρηματοδότησης και υλοποίησης. Στρατηγική του ΑΔΜΗΕ είναι να επιδιωχθεί και για το σκέλος Κύπρου–Ισραήλ η προσέλκυση πρόσθετων επενδυτών, ακολουθώντας ουσιαστικά το μοντέλο που εφαρμόστηκε με την είσοδο της Meridiam στο πρώτο σκέλος του project.
Καλώδιο 324 χιλιομέτρων σε βάθος έως 2.400 μέτρα
Σε τεχνικό επίπεδο, η διασύνδεση Κύπρου–Ισραήλ θα έχει υποθαλάσσιο μήκος περίπου 324 χιλιομέτρων, ενώ το καλώδιο προβλέπεται να ποντιστεί σε βάθη που θα κυμαίνονται μεταξύ 2.200 και 2.400 μέτρων.
Η ονομαστική μεταφορική ικανότητα θα ανέρχεται σε 1.000 MW, με διπολικό σύστημα συνεχούς ρεύματος υψηλής τάσης HVDC 500 kV. Στην κυπριακή πλευρά το σύστημα θα συνδεθεί με τον Σταθμό Μετατροπής στην Κοφίνου, ενώ στο Ισραήλ ο αντίστοιχος σταθμός προβλέπεται στην περιοχή της Hadera.
Κρίσιμο χαρακτηριστικό του έργου είναι ότι η μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας θα είναι αμφίδρομη. Αυτό σημαίνει ότι η κατεύθυνση της ροής θα μπορεί να αντιστρέφεται ανάλογα με τις συνθήκες παραγωγής, ζήτησης και τιμών στα δύο συστήματα.
Ο γεωπολιτικός άξονας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ
Πέρα από τα οικονομικά και τεχνικά δεδομένα, ο GSI αποκτά ολοένα μεγαλύτερη γεωπολιτική διάσταση. Το έργο είναι ενταγμένο στον κατάλογο των Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ο συνολικός σχεδιασμός προβλέπει τη σύνδεση της Κρήτης με την Κύπρο και στη συνέχεια με το Ισραήλ.
Η σημασία του έγκειται κυρίως στο γεγονός ότι δημιουργεί έναν ηλεκτρικό διάδρομο ανάμεσα στην Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο. Για την Κύπρο σημαίνει την προοπτική άρσης της ενεργειακής απομόνωσής της από το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα, ενώ για το Ισραήλ δημιουργεί μια δυνητική ηλεκτρική πύλη προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Το γεωπολιτικό ενδιαφέρον γύρω από το project έχει ενισχυθεί ακόμη περισσότερο, καθώς Αμερικανοί νομοθέτες έχουν αναδείξει τη σημασία της διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ για την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής και τη δημιουργία αμφίδρομων ενεργειακών ροών μεταξύ Ευρώπης και Ανατολικής Μεσογείου.
Έτσι, το investment request για το Κύπρος–Ισραήλ αποτελεί κάτι περισσότερο από μία τυπική ρυθμιστική διαδικασία. Σε συνδυασμό με την είσοδο της Meridiam, σηματοδοτεί την προσπάθεια να αποκτήσει ο Great Sea Interconnector ισχυρότερη επενδυτική και χρηματοδοτική βάση και να μετατραπεί από ένα φιλόδοξο σχέδιο υποδομής σε έναν πραγματικό ενεργειακό διάδρομο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ με ευρωπαϊκή και γεωπολιτική βαρύτητα.
