Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης έχει επιβάλει καθολικό, αναδρομικό lockdown στα κτηνοτροφικά προϊόντα της Λέσβου. Το μέτρο αυτό, που αφορά προϊόντα παραχθέντα ή διακινηθέντα εκτός του νησιού μετά τις 15 Ιανουαρίου 2026, στοχεύει στην αντιμετώπιση του αφθώδους πυρετού. Η ζωονόσος εντοπίστηκε τη Δευτέρα 16 Μαρτίου σε μονάδα βοοειδών στην περιοχή της Πελόπης, στη βορειοανατολική Λέσβο.
σχετικά άρθρα
Η τοπική οικονομία της Λέσβου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον κτηνοτροφικό τομέα. Οι επιβληθέντες περιορισμοί έχουν ως αποτέλεσμα την παραμονή άνω των 70.000 αμνοεριφίων, προοριζόμενων αρχικά για εξαγωγή, απούλητων λίγες ημέρες πριν το Πάσχα. Παράλληλα, έχει διακοπεί η παραλαβή γάλακτος από περίπου 9.000 καταγεγραμμένες κτηνοτροφικές μονάδες του νησιού, οι οποίες παράγουν συνήθως 60 έως 70 τόνους γάλακτος ημερησίως, με τιμή αγοράς περίπου 1,45 ευρώ ανά κιλό. Το γάλα αυτό είτε τυροκομείται σε τοπικές μονάδες είτε εξάγεται σε εργοστάσια εκτός Ελλάδας για την παραγωγή ονομαστών προϊόντων Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ), όπως το λαδοτύρι.
Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ανακοίνωσε χθες αργά το απόγευμα την λήψη επειγόντων μέτρων για την αποτροπή της εξάπλωσης της ζωονόσου. Δόθηκε επίσης εντολή για την ενεργοποίηση των Τοπικών Κέντρων Ελέγχου του αφθώδους πυρετού, με αρμοδιότητα τον συντονισμό των υπηρεσιών και την έγκαιρη ενημέρωση του κοινού.
Στη Λέσβο οριοθετήθηκαν ζώνη προστασίας σε ακτίνα τριών χιλιομέτρων, ζώνη επιτήρησης σε ακτίνα 10 χιλιομέτρων από την μολυσμένη εκτροφή και περαιτέρω απαγορευμένη ζώνη στο υπόλοιπο νησί. Η ισχύς των μέτρων αυτών έχει καθοριστεί έως και τις 15 Μαΐου 2026.
Ως προς τις μετακινήσεις ζώντων ζώων, ισχύει καθολική απαγόρευση όλων των μετακινήσεων των ευαίσθητων ειδών, όπως βοοειδή, αιγοπρόβατα και χοίροι. Η απαγόρευση αφορά μετακινήσεις για σφαγή, πάχυνση, αναπαραγωγή ή βόσκηση εντός της ζώνης προστασίας, της ζώνης επιτήρησης και της περαιτέρω απαγορευμένης ζώνης. Το μέτρο έχει οριστεί για τουλάχιστον 10 ημέρες, εν αναμονή επαναξιολόγησης βάσει των επιδημιολογικών δεδομένων και νεότερων οδηγιών.
Για το νωπό γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, προβλέπεται ότι το νωπό γάλα των ευαίσθητων ειδών και τα γαλακτοκομικά προϊόντα που έχουν ήδη παραχθεί ή θα παραχθούν στο επόμενο διάστημα, δεν διακινούνται εκτός Λέσβου. Η μεταποίηση του νωπού γάλακτος επιτρέπεται μόνο εντός της ίδιας ζώνης προέλευσης, με τήρηση μέτρων βιοασφάλειας. Η θερμική επεξεργασία για την παραγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων ορίζεται κατ’ ελάχιστον σε παστερίωση ισοδύναμη με 72°C για 15 δευτερόλεπτα. Τα γαλακτοκομικά προϊόντα που παράγονται στη Λέσβο καταναλώνονται αυστηρά εντός του νησιού μέχρι νεωτέρας.
Επιπλέον, γαλακτοκομικά προϊόντα που έχουν ήδη παραχθεί στην υπόλοιπη Ελλάδα από νωπό γάλα της Λέσβου, καθώς και προϊόντα που έχουν μετακινηθεί από τη Λέσβο προς την υπόλοιπη Ελλάδα από 15 Ιανουαρίου 2026 και μετά, δεν διατίθενται στην αγορά μέχρι νεωτέρας.
Ειδικές προβλέψεις ισχύουν για τα οχήματα που μεταφέρουν νωπό γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα εντός της Λέσβου. Αυτά τα οχήματα οφείλουν να τηρούν αυστηρά μέτρα βιοασφάλειας, να καθαρίζονται και να απολυμαίνονται σχολαστικά, να διαθέτουν εξοπλισμό απολύμανσης και να λειτουργούν με διακριτή χρήση ανά ζώνη. Απαγορεύεται η παραλαβή γάλακτος από ελεύθερες περιοχές όταν κινούνται σε απαγορευμένη ζώνη, ενώ πρέπει να συνοδεύονται από τα απαραίτητα παραστατικά καθαρισμού και απολύμανσης. Οι ίδιοι όροι ισχύουν και για τα οχήματα μεταφοράς γαλακτοκομικών προϊόντων.
Για το νωπό κρέας και τα προϊόντα κρέατος, απαγορεύονται ρητά όλες οι σφαγές παραγωγικών ζώων στη Λέσβο μέχρι νεωτέρας. Σφάγια που προέρχονται από ζώα εκμεταλλεύσεων εκτός Λέσβου και ήδη βρίσκονται σε ψυκτικούς θαλάμους σφαγείων του νησιού μπορούν να διακινηθούν μόνο στην τοπική αγορά, εντός Λέσβου. Αντίθετα, σφάγια από ζώα εκμεταλλεύσεων εντός Λέσβου μπορούν να διατεθούν στην τοπική αγορά μόνο κατόπιν θερμικής επεξεργασίας. Παράλληλα, απαγορεύεται η αποστολή σφαγίων, κρέατος, παρασκευασμάτων και προϊόντων με βάση το κρέας από τη Λέσβο προς την υπόλοιπη χώρα, άλλα κράτη-μέλη και τρίτες χώρες μέχρι νεωτέρας.
Σε ό,τι αφορά τα ζωικά υποπροϊόντα, ισχύει ότι τα ζωικά υποπροϊόντα των δίχηλων ζώων που προέρχονται από τη Λέσβο, όπως νεκρά ζώα, κόπρος, γάλα, δέρματα, μαλλί, εντόσθια και λοιποί ιστοί από σφαγεία, απαγορεύεται να μετακινηθούν εκτός νήσου Λέσβου. Για τα σφαγεία προβλέπεται ειδική διαχείριση εντός νησιού, ενώ για τις δορές και τα δέρματα ορίζεται ότι μπορούν να οδηγούνται στις εγκεκριμένες μονάδες ενδιάμεσου χειρισμού του νησιού για αλάτιση και αποθήκευση μέχρι νεωτέρας.
Αντίστοιχα, για τις ζωοτροφές προβλέπεται ότι ισχύουν περιορισμοί στη διακίνησή τους από τη Λέσβο, στο πλαίσιο των συνολικών μέτρων που έχουν τεθεί σε εφαρμογή για την αποτροπή περαιτέρω διασποράς της νόσου.
Παράλληλα, στις εκτροφές που βρίσκονται στις ζώνες προστασίας και επιτήρησης πραγματοποιούνται έλεγχοι και επισκέψεις με προτεραιότητα στη ζώνη προστασίας, κατά τις οποίες επαληθεύεται και η τήρηση των μέτρων βιοπροφύλαξης. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η περίφραξη, οι απολυμάνσεις τροχών οχημάτων και υποδημάτων στις εισόδους και εξόδους των εκμεταλλεύσεων, οι συνεχείς απολυμάνσεις υλικών και εξοπλισμού, η τήρηση αρχείου επισκεπτών και η χρήση προστατευτικής ένδυσης και υπόδησης.
Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων καλεί τους κτηνοτρόφους, τους εμπόρους, τους μεταφορείς, τα σφαγεία, τις γαλακτοκομικές εγκαταστάσεις και κάθε εμπλεκόμενο στην αλυσίδα παραγωγής και διακίνησης να τηρούν αυστηρά τις οδηγίες των αρμόδιων κτηνιατρικών αρχών. Η έγκαιρη συμμόρφωση με τα μέτρα είναι κρίσιμη για τον περιορισμό της νόσου, την προστασία του ζωικού κεφαλαίου και τη θωράκιση της παραγωγής του νησιού.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, ο αφθώδης πυρετός είναι εξαιρετικά μεταδοτικό ιογενές νόσημα που προσβάλλει τα δίχηλα ζώα, όπως βοοειδή, αιγοπρόβατα και χοίρους, και χαρακτηρίζεται από υψηλή μεταδοτικότητα και ταχεία εξάπλωση. Μεταδίδεται τόσο με άμεση επαφή όσο και έμμεσα, μέσω μολυσμένων αντικειμένων, οχημάτων, εξοπλισμού ή ανθρώπινης δραστηριότητας, ενώ μπορεί να μεταδοθεί και αερογενώς, αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο μόλυνσης γειτονικών εκμεταλλεύσεων. Δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο και δεν αποτελεί απειλή για τη δημόσια υγεία. Ωστόσο, συγκαταλέγεται στα πλέον επικίνδυνα νοσήματα των παραγωγικών ζώων και απαιτεί την άμεση εφαρμογή αυστηρών μέτρων ελέγχου, βιοπροφύλαξης και περιορισμού των μετακινήσεων.
Η Αναστασία Αντωνέλλη, Αντιπεριφερειάρχης Πρωτογενούς Τομέα, δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι «η Λέσβος ζει μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές των τελευταίων χρόνων. Ο αφθώδης πυρετός μπορεί να πυροδοτήσει ένα ντόμινο εξελίξεων που θα απειλήσει όχι μόνο την οικονομική αλλά και την κοινωνική συνοχή του νησιού».
Τέλος, σήμερα, Παρασκευή 20 Μαρτίου, ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης, αναμένεται να επισκεφθεί τη Λέσβο.
