Η παγκόσμια αγορά ενέργειας βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις σοβαρότερες διαταραχές των τελευταίων δεκαετιών, καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει οδηγήσει σε απώλεια αργού πετρελαίου αξίας άνω των 50 δισ. δολαρίων, το οποίο δεν έχει παραχθεί από την έναρξη των συγκρούσεων πριν από περίπου 50 ημέρες. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Reuters, οι επιπτώσεις της κρίσης αναμένεται να έχουν παρατεταμένο αντίκτυπο στην παγκόσμια οικονομία, επηρεάζοντας τόσο τις τιμές της ενέργειας όσο και τη σταθερότητα των αγορών για μήνες ή ακόμη και χρόνια.
σχετικά άρθρα
Σε γεωπολιτικό επίπεδο, οι εξελίξεις παραμένουν εξαιρετικά ρευστές. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ανακοίνωσε την προσωρινή επαναλειτουργία των Στενά του Ορμούζ μετά από συμφωνία εκεχειρίας στον Λίβανο, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εξέφρασε την εκτίμηση ότι μια ευρύτερη συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης στο Ιράν θα μπορούσε να επιτευχθεί σύντομα. Ωστόσο, η θετική αυτή εξέλιξη αποδείχθηκε βραχύβια, καθώς η Τεχεράνη προχώρησε εκ νέου στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, επικαλούμενη αντίποινα για τον αμερικανικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
Η συγκεκριμένη θαλάσσια οδός αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους κόμβους μεταφοράς ενέργειας παγκοσμίως, γεγονός που καθιστά κάθε διαταραχή στη λειτουργία της παράγοντα υψηλού ρίσκου για τις διεθνείς αγορές. Το αποτέλεσμα είναι ένα εξαιρετικά ασταθές και αβέβαιο περιβάλλον, στο οποίο οι επενδυτές καλούνται να διαχειριστούν αυξημένη μεταβλητότητα και γεωπολιτικό κίνδυνο.
Από την έναρξη της κρίσης στα τέλη Φεβρουαρίου, περισσότερα από 500 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και συμπυκνωμάτων έχουν αποσυρθεί από την παγκόσμια αγορά, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη διαταραχή ενεργειακού εφοδιασμού στη σύγχρονη ιστορία, εξέλιξη που ενισχύει τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές του πετρελαίου και δημιουργεί συνθήκες στενότητας στην προσφορά.
Συνολικά, η κατάσταση διαμορφώνει ένα περιβάλλον όπου η γεωπολιτική αβεβαιότητα λειτουργεί ως βασικός καταλύτης για τις αγορές ενέργειας, με άμεσες προεκτάσεις στον πληθωρισμό, το κόστος παραγωγής και τις παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές. Για τη χρηματιστηριακή κοινότητα, οι εξελίξεις αυτές αποτελούν κρίσιμο παράγοντα αξιολόγησης κινδύνου, με την πορεία της κρίσης να παραμένει καθοριστική για τη μεσοπρόθεσμη τάση των αγορών.
Με άλλα λόγια, η απώλεια 500 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου στην αγορά ισοδυναμεί με:
* Μείωση της ζήτησης για αεροπορικές μετακινήσεις παγκοσμίως για 10 εβδομάδες· μηδέν οδικά ταξίδια από κανένα όχημα παγκοσμίως για 11 ημέρες· ή καθόλου πετρέλαιο για την παγκόσμια οικονομία για πέντε ημέρες, δήλωσε ο Ίαν Μόουατ, αναλυτής της Wood Mackenzie.
* Σχεδόν ένας μήνας ζήτησης πετρελαίου στις ΗΠΑ, ή περισσότερο από ένας μήνας πετρελαίου για όλη την Ευρώπη, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Reuters.
* Περίπου έξι χρόνια κατανάλωσης καυσίμων για τον αμερικανικό στρατό, με βάση την ετήσια χρήση περίπου 80 εκατομμυρίων βαρελιών από το οικονομικό έτος 2021.
* Αρκετά καύσιμα για να λειτουργήσει η παγκόσμια διεθνής ναυτιλιακή βιομηχανία για περίπου τέσσερις μήνες.
Βασικά στοιχεία:
* Αραβικές χώρες του Κόλπου έχασαν περίπου 8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως παραγωγής αργού πετρελαίου τον Μάρτιο, ποσότητα σχεδόν ισοδύναμη με τη συνδυασμένη παραγωγή της Exxon Mobil και της Chevron, δύο από τις μεγαλύτερες πετρελαϊκές στον κόσμο.
* Οι εξαγωγές καυσίμων αεροσκαφών από τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και το Ομάν μειώθηκαν από περίπου 19,6 εκατομμύρια βαρέλια τον Φεβρουάριο, σε μόλις 4,1 εκατομμύρια βαρέλια για τον Μάρτιο και τον Απρίλιο μέχρι στιγμής συνολικά, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler. Οι εξαγωγές αυτές θα ήταν αρκετές για περίπου 20.000 πτήσεις μετ’ επιστροφής μεταξύ του αεροδρομίου JFK της Νέας Υόρκης και του Χίθροου του Λονδίνου, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Reuters.
* Με τις τιμές του αργού κατά μέσο όρο να κυμαίνονται γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι από την έναρξη του πολέμου, αυτοί οι όγκοι που λείπουν αντιπροσωπεύουν περίπου 50 δισεκατομμύρια δολάρια σε χαμένα έσοδα, δήλωσε ο Γιοχάνες Ράουμπολ, αναλυτής στην Kpler. Αυτό ισοδυναμεί με μείωση 1% στο ετήσιο ΑΕΠ της Γερμανίας ή περίπου το σύνολο του ΑΕΠ μικρότερων χωρών όπως η Λετονία ή η Εσθονία.
Μπορεί να χρειαστούν χρόνια για πλήρη αποκατάσταση
Ακόμα και με ένα άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, η ανάκαμψη της παραγωγής και των ροών αναμένεται να είναι αργή.
Τα παγκόσμια χερσαία αποθέματα αργού πετρελαίου έχουν μειωθεί κατά περίπου 45 εκατομμύρια βαρέλια μέχρι στιγμής τον Απρίλιο, σύμφωνα με την Kpler.
Από τα τέλη Μαρτίου, οι διακοπές παραγωγής έχουν φτάσει περίπου τα 12 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Πεδία αργού πετρελαίου στο Κουβέιτ και το Ιράκ θα μπορούσαν να χρειαστούν τέσσερις έως πέντε μήνες για να επιστρέψουν σε κανονικά επίπεδα λειτουργίας, επεκτείνοντας τις αντλήσεις αποθεμάτων κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, δήλωσε ο Ράουμπολ.
Η ζημιά στη δυνατότητα διύλισης και στο συγκρότημα LNG Ρας Λαφάν του Κατάρ σημαίνει ότι η πλήρης αποκατάσταση των περιφερειακών ενεργειακών υποδομών θα μπορούσε να διαρκέσει χρόνια.
