ΕΕ: Άμυνα και ενέργεια μπαίνουν στην ίδια δημοσιονομική ασπίδα
Οι Βρυξέλλες δίνουν νέα ευελιξία στα κράτη μέλη για ενεργειακές επενδύσεις, συνδέοντας την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα με την ασφάλεια της Ευρώπης.
Η ΕΕ συνδέει πλέον τις ενεργειακές επενδύσεις με την άμυνα και τη στρατηγική ασφάλεια της Ευρώπης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανοίγει νέο δρόμο στη δημοσιονομική της πολιτική, καθώς επεκτείνει μέρος της ευελιξίας που έχει δώσει για τις αμυντικές δαπάνες και στις ενεργειακές επενδύσεις. Ο επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι τα κράτη μέλη μπορούν να αξιοποιήσουν πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο για έργα που μειώνουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, μετά το ενεργειακό σοκ που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.
σχετικά άρθρα
Η ενέργεια γίνεται ζήτημα ασφάλειας
Η απόφαση δείχνει ότι οι Βρυξέλλες δεν βλέπουν πλέον την ενέργεια μόνο ως οικονομικό θέμα. Τη βλέπουν ως βασικό πυλώνα άμυνας, ανθεκτικότητας και στρατηγικής αυτονομίας.
Η Ρήτρα Εθνικής Διαφυγής επιτρέπει στα κράτη μέλη να αποκλίνουν προσωρινά από τους δημοσιονομικούς κανόνες σε εξαιρετικές συνθήκες. Μέχρι τώρα, η ευελιξία αυτή αφορούσε κυρίως πρόσθετες αμυντικές δαπάνες έως 1,5% του ΑΕΠ.
Πλέον, οι χώρες της ΕΕ μπορούν να εντάξουν σε αυτό το πλαίσιο και ενεργειακές επενδύσεις, με ετήσιο όριο 0,3% του ΑΕΠ και συνολικό όριο 0,6% του ΑΕΠ για την περίοδο 2026-2028.
Ποιες επενδύσεις καλύπτει το μέτρο
Η νέα ευελιξία αφορά έργα που μειώνουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Αυτό σημαίνει επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δίκτυα, αποθήκευση, ενεργειακές διασυνδέσεις και υποδομές που ενισχύουν την αντοχή των οικονομιών απέναντι σε εξωτερικά σοκ.
Ο Ντομπρόβσκις ξεκαθάρισε ότι το μέτρο δεν καλύπτει επιδοτήσεις που ενισχύουν την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων. Με άλλα λόγια, οι Βρυξέλλες δεν θέλουν να χρηματοδοτήσουν τη ζήτηση για πετρέλαιο ή φυσικό αέριο. Θέλουν να χρηματοδοτήσουν την έξοδο από αυτή την εξάρτηση.
Το μήνυμα προς τις αγορές
Η απόφαση στέλνει σαφές μήνυμα στις αγορές: η ΕΕ προετοιμάζεται για μακρά περίοδο γεωπολιτικής και ενεργειακής αστάθειας.
Η κρίση στη Μέση Ανατολή, οι πιέσεις στο πετρέλαιο και η αβεβαιότητα γύρω από κρίσιμες θαλάσσιες οδούς όπως το Στενό του Ορμούζ δείχνουν ότι η ενεργειακή ασφάλεια παραμένει ευάλωτη.
Αν οι τιμές της ενέργειας κινηθούν ξανά ανοδικά, η Ευρωζώνη μπορεί να δει νέες πληθωριστικές πιέσεις. Γι’ αυτό η Επιτροπή συνδέει πλέον τη δημοσιονομική πολιτική με επενδύσεις που μειώνουν τον κίνδυνο επόμενου ενεργειακού σοκ.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, η απόφαση έχει ιδιαίτερη σημασία. Η χώρα διαθέτει κρίσιμη θέση στην Ανατολική Μεσόγειο, ισχυρό ναυτιλιακό ρόλο και μεγάλες δυνατότητες σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Η νέα ευελιξία μπορεί να στηρίξει έργα ηλεκτρικών διασυνδέσεων, αποθήκευσης ενέργειας, πράσινων υποδομών και ενεργειακής θωράκισης νησιών και κρίσιμων δικτύων.
Παράλληλα, η Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει τον ρόλο της ως ενεργειακός κόμβος ανάμεσα σε Ευρώπη, Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική, εφόσον αξιοποιήσει γρήγορα το νέο πλαίσιο.
Νέα ισορροπία για τους ευρωπαϊκούς προϋπολογισμούς
Η επέκταση της ευελιξίας δεν σημαίνει λευκή επιταγή. Η Επιτροπή κρατά όρια, αξιολογήσεις βιωσιμότητας και έλεγχο στις δαπάνες. Ωστόσο, αναγνωρίζει ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τη νέα εποχή με παλιούς δημοσιονομικούς κανόνες.
Η άμυνα, η ενέργεια και η οικονομική ασφάλεια λειτουργούν πλέον ως συγκοινωνούντα δοχεία. Όποια χώρα μειώνει την ενεργειακή της εξάρτηση, μειώνει και τη γεωπολιτική της ευαλωτότητα.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση κάνει έτσι ένα ακόμη βήμα προς μια πιο στρατηγική οικονομική πολιτική, όπου οι επενδύσεις δεν κρίνονται μόνο με λογιστικά κριτήρια, αλλά και με βάση την ασφάλεια, την ανθεκτικότητα και την αυτονομία της ηπείρου.