Ψυγεία, υποδομές & AI: Η νέα απειλή – Είσαι έτοιμος;

Ψυγεία, υποδομές & AI: Η νέα απειλή – Είσαι έτοιμος;
Anonymous people using computer and programming to break code. Cyber security threat. Internet and network security. Access to private information. Anonymous hackers using technology to access to password and encrypted data. Cyber attack

σχετικά άρθρα

Η τεχνητή νοημοσύνη έχει αλλάξει το παιχνίδι στις κυβερνοεπιθέσεις, κάνοντάς τες πιο γρήγορες και αποτελεσματικές από ποτέ. «Ό,τι είναι ευάλωτο αυτή τη στιγμή θα χτυπηθεί γρήγορα», προειδοποιεί ο Σπύρος Παπαγεωργίου, Γενικός Γραμματέας Προστασίας Κρίσιμων Οντοτήτων, στην εκπομπή «10 με τόνο», χτυπώντας το καμπανάκι για τον κίνδυνο που ελλοχεύει από τα οικιακά ψυγεία μέχρι τις εθνικές υποδομές.

Η ανησυχία για στοχευμένες επιθέσεις σε συστήματα που μέχρι πρότινος θεωρούσαμε αθώα, όπως τα «έξυπνα» ψυγεία, είναι πλέον πραγματικότητα, όπως έχει συμβεί και στην Ευρώπη. Ο κ. Παπαγεωργίου τονίζει ότι απόλυτη ασφάλεια δεν υπάρχει, και ο κίνδυνος μπορεί να εκδηλωθεί ανά πάσα στιγμή, ακόμα και σε μέρη που δεν φαντάζεστε.

Οι σύγχρονοι πόλεμοι δεν κρίνονται μόνο στα πεδία των μαχών, αλλά και στα πληκτρολόγια. Τα οπλικά συστήματα, πλέον, βασίζονται σε λογισμικό, καθιστώντας τα ευάλωτα σε ψηφιακές επιθέσεις που μπορούν να καθορίσουν την έκβαση μιας σύγκρουσης.

Ο Γενικός Γραμματέας ξεχωρίζει δύο κατηγορίες επιτιθέμενων: τους κυβερνοεγκληματίες, που στοχεύουν αποκλειστικά στο οικονομικό όφελος, και τους κρατικούς δρώντες. Οι τελευταίοι αποτελούν την πιο επικίνδυνη απειλή. Χρησιμοποιούν παρόμοιες τεχνικές, αλλά οι στόχοι τους είναι πολύ πιο σκοτεινοί: διείσδυση, έλεγχος, υποκλοπή πληροφοριών και, τελικά, η δυνατότητα να παραλύσουν κρίσιμες υποδομές σε στιγμές κρίσης ή πολέμου.

Αυτού του είδους οι επιθέσεις είναι εξαιρετικά δύσκολο να εντοπιστούν νωρίς. Γι’ αυτό, το «κυνήγι κυβερνοαπειλών» (threat hunting) είναι ζωτικής σημασίας. Πρόκειται για την ενεργητική αναζήτηση κακόβουλων εισβολέων που μπορεί να βρίσκονται ήδη κρυμμένοι στα συστήματά μας.

Είναι ενδεικτικό ότι, σε διεθνείς πολεμικές συγκρούσεις, οι ψηφιακές επιθέσεις συχνά προηγούνται των στρατιωτικών. Ο στόχος είναι να πληγούν έγκαιρα οι υποδομές που υποστηρίζουν κάθε στρατιωτική επιχείρηση, αφήνοντας τον αντίπαλο ευάλωτο.

Πώς οργανώνεται μια κυβερνοεπίθεση; Δεν είναι μια ξαφνική κίνηση, αλλά ένα συστηματικό σχέδιο. Οι επιτιθέμενοι πρώτα χαρτογραφούν τα προσβάσιμα συστήματα, καταγράφουν τα λογισμικά και αναζητούν αδυναμίες, χρησιμοποιώντας πλέον και εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης. Στη συνέχεια, σχεδιάζουν την είσοδό τους, προσπαθώντας να αποκτήσουν βαθύτερη πρόσβαση και πλήρη έλεγχο.

«Αν θέλουμε να τους αντιμετωπίσουμε, πρέπει να σκεφτόμαστε όπως αυτοί», τονίζει ο κ. Παπαγεωργίου. Η άμυνα απαιτεί έγκαιρο εντοπισμό ευάλωτων σημείων, αναβάθμιση, περιορισμό της έκθεσης των συστημάτων και αδιάκοπη παρακολούθηση.

Οι πρόσφατες επιθέσεις σε ψυγεία αναδεικνύουν δύο βασικές αρχές: τον περιορισμό της επιφάνειας επίθεσης και την αρχή των ελάχιστων προνομίων (least privilege). Το πρώτο βήμα είναι να κατανοήσουμε πώς έγινε η παραβίαση. Στα ψυγεία, η απομακρυσμένη πρόσβαση ήταν η αχίλλειος πτέρνα, επιτρέποντας πλήρη χειρισμό.

Η λύση; Να μην είναι εκτεθειμένες εφαρμογές χωρίς λόγο και να ελέγχεται αυστηρά η λειτουργία τους. Το παράδειγμα του «code of the day» για τους συντηρητές – ένας κωδικός που αλλάζει καθημερινά – δείχνει την ανάγκη για αυστηρά καθορισμένα δικαιώματα πρόσβασης. Πάνω απ’ όλα, απαιτείται συνεχής επιτήρηση. «Η κυβερνοασφάλεια δεν είναι απλώς μέτρα, αλλά ένα σύνολο ενεργειών με κεντρική θέση τη διαρκή παρακολούθηση», υπογραμμίζει.

Η στρατηγική αντιμετώπισης βασίζεται σε δύο άξονες: πρόληψη και ανθεκτικότητα. Η πρόληψη στοχεύει στην αποτροπή πριν την επίθεση, ενώ η ανθεκτικότητα στην προετοιμασία για την περίπτωση που μια παραβίαση συμβεί. Κάθε οργανισμός χρειάζεται σχέδιο διαχείρισης κρίσεων για να διασφαλίσει τη συνέχεια των υπηρεσιών του. «Αν αντέξει ο οργανισμός, αντέχει και η χώρα», δηλώνει ο κ. Παπαγεωργίου, διαβεβαιώνοντας ότι η Ελλάδα είναι καλά οργανωμένη στον τομέα της ανθεκτικότητας.

Ποιες υποδομές είναι κρίσιμες; Η Γενική Γραμματεία έχει καταγράψει 12 τομείς απαραίτητους για την καθημερινότητα: ηλεκτροδότηση, υδροδότηση, μεταφορές, υγεία, τροφιμοδοσία. Ακόμη και ένα σούπερ μάρκετ σε ένα νησί μπορεί να χαρακτηριστεί κρίσιμη οντότητα, αν είναι βασικό σημείο τροφοδοσίας. Η προσέγγιση «all hazards» σημαίνει προετοιμασία για κάθε απειλή, φυσική ή τεχνολογική. Η αποστολή είναι η διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας των κρίσιμων υπηρεσιών και η προστασία της καθημερινότητας όλων μας.

Ο ρόλος της Γενικής Γραμματείας δεν είναι μόνο εποπτικός, αλλά περιλαμβάνει καθημερινή συνεργασία με υπουργεία και οργανισμούς. «Είμαστε κομμάτια του ίδιου παζλ. Τον συντονισμό τον κάνει η Γενική Γραμματεία», καταλήγει. Αυτό σημαίνει ότι όλοι μας, ως πολίτες και επιχειρήσεις, πρέπει να είμαστε ενήμεροι και προετοιμασμένοι. Η ψηφιακή μας ασφάλεια είναι πλέον εθνική υπόθεση και αφορά τον καθένα ξεχωριστά.