Πανελλαδικές: Στο τραπέζι η κατάργησή τους – Πρόταση για εισαγωγή χωρίς εξετάσεις σε τμήματα με κενές θέσεις.
Στο τραπέζι η κατάργηση των Πανελλαδικών: Πρόταση Παπαϊωάννου για εισαγωγή χωρίς εξετάσεις σε τμήματα με κενές θέσεις – Εξετάσεις από τα ίδια τα πανεπιστήμια για Ιατρικές, Νομικές και Πολυτεχνεία – Αναβαθμισμένο Εθνικό Απολυτήριο
Στο τραπέζι η κατάργηση των Πανελλαδικών – Πρόταση για εισαγωγή χωρίς εξετάσεις σε τμήματα με κενές θέσεις, εξετάσεις μόνο σε Ιατρικές, Νομικές και Πολυτεχνεία.
Ανοίγει ο διάλογος για αλλαγές στον τρόπο εισαγωγής στα πανεπιστήμια. Πρόταση για κατάργηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων, υπό προϋποθέσεις, θα τεθεί στο τραπέζι. Η συζήτηση θα γίνει στην πρώτη Προπαρασκευαστική Σύνοδο των Πρυτάνεων, τη Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2026. Στο επίκεντρο βρίσκεται η πρόταση της αντιπρυτάνεως Ακαδημαϊκών, Διεθνών Σχέσεων και Εξωστρέφειας του ΕΚΠΑ, καθηγήτριας Σοφίας Παπαϊωάννου. Προβλέπει εισαγωγή χωρίς Πανελλαδικές σε τμήματα όπου οι θέσεις είναι περισσότερες από τους ενδιαφερόμενους. Αντίθετα, για τις σχολές υψηλής ζήτησης θα διατηρηθούν εισαγωγικές εξετάσεις.
σχετικά άρθρα
Η πρόταση συνδέει το εξεταστικό σύστημα με το δημογραφικό πρόβλημα. Επίσης, με την ανάγκη αναβάθμισης του Λυκείου. Σύμφωνα με την κ. Παπαϊωάννου, «το παρόν σύστημα είναι πλέον ξεπερασμένο, οι Πανελλαδικές δηλαδή». Επικαλείται το δημογραφικό. «Σε λίγα χρόνια από τώρα θα έχουμε περισσότερες θέσεις από τους ενδιαφερόμενους υποψήφιους για τα ΑΕΙ», σημειώνει. Παράλληλα, επισημαίνει ότι πολλές θέσεις παραμένουν κενές σε τμήματα χαμηλής ζήτησης. «Θεωρώ ότι είναι περιττό να υπάρχουν Πανελλαδικές για τμήματα, τα οποία δεν έχουν ζήτηση», τονίζει.
Το προτεινόμενο σύστημα
Η πρόταση στηρίζεται σε τρεις άξονες. Πρώτον, την αναβάθμιση του Εθνικού Απολυτηρίου. Δεύτερον, την εκ των προτέρων δήλωση και ιεράρχηση των προτιμήσεων των υποψηφίων. Τρίτον, τη διατήρηση ειδικών εισαγωγικών εξετάσεων για τα τμήματα υψηλής ζήτησης. Σύμφωνα με το σχέδιο, οι υποψήφιοι θα δηλώνουν τις προτιμήσεις τους πριν από τις εξετάσεις. Σήμερα, η επιλογή γίνεται μετά την ανακοίνωση των βαθμολογιών. «Θα καλούνται οι μαθητές να επιλέγουν πού θέλουν να πάνε πριν να δώσουν Πανελλαδικές», εξηγεί η κ. Παπαϊωάννου.
Ως παράδειγμα αναφέρει τα τμήματα Φιλολογίας. Αν το υπουργείο ορίσει 250 θέσεις για τη Φιλολογία του ΕΚΠΑ και 180 για του ΑΠΘ, οι μαθητές θα δηλώνουν εκ των προτέρων τις προτιμήσεις τους. Εφόσον 200 υποψήφιοι επιλέξουν τη Φιλολογία της Αθήνας και οι θέσεις είναι 250, θα εισάγονται απευθείας. Αυτό θα γίνεται χωρίς συμμετοχή σε Πανελλαδικές. Προϋπόθεση είναι να πληρούν τα κριτήρια του Εθνικού Απολυτηρίου. Οι υπόλοιπες 50 θέσεις θα καλύπτονται σε δεύτερο γύρο. «Το σημαντικό είναι ότι θα έχουν περάσει όλοι που ήθελαν αυτές τις σχολές ως πρώτη προτίμηση από την αρχή και όχι εξ ανάγκης», τονίζει.
Εξετάσεις μόνο για τις σχολές υψηλής ζήτησης
Η πρόταση δεν προβλέπει πλήρη κατάργηση των εισαγωγικών εξετάσεων. Αντίθετα, θα διατηρηθούν για τις σχολές όπου οι υποψήφιοι υπερβαίνουν τις θέσεις. Ενδεικτικά αναφέρονται οι Ιατρικές, οι Νομικές και τα Πολυτεχνεία. Η διαφοροποίηση αφορά και τον φορέα οργάνωσης. Σύμφωνα με την πρόταση, οι εξετάσεις θα μπορούσαν να σχεδιάζονται και να πραγματοποιούνται από τα ίδια τα πανεπιστημιακά τμήματα, μέσω ειδικών επιτροπών. «Προτείνω τις εισαγωγικές εξετάσεις να τις αναλαμβάνουν οι ίδιες οι σχολές», σημειώνει η κ. Παπαϊωάννου. «Οι Ιατρικές Σχολές της Ελλάδας να κάνουν μία δική τους επιτροπή και να βγάζουν θέματα μόνο για εκείνους που θέλουν να δώσουν Ιατρική».
Ο ρόλος του Εθνικού Απολυτηρίου
Κομβικό στοιχείο της πρότασης είναι το Εθνικό Απολυτήριο. Η κ. Παπαϊωάννου εκτιμά ότι η αναβάθμισή του θα λειτουργήσει ως βασικός μηχανισμός διασφάλισης των προϋποθέσεων για την εισαγωγή στα ΑΕΙ. «Το Εθνικό Απολυτήριο θα αναβαθμίσει το σχολείο», λέει. «Οι εξετάσεις για το απολυτήριο από κοινή τράπεζα θεμάτων θα ανεβάσουν τον βαθμό δυσκολίας αποφοίτησης. Δεν θα είναι πανεύκολο, όπως είναι τώρα». Ερωτηθείσα για την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ), εκτιμά ότι ενδέχεται να αντικατασταθεί από τις προϋποθέσεις του Εθνικού Απολυτηρίου. «Υποθέτω ότι η ΕΒΕ θα αντικατασταθεί από το Εθνικό Απολυτήριο», θα πει.
Ο ρόλος του κ. Σφακιανάκη
Στη συνεδρίαση θα προηγηθεί η εισήγηση του καθηγητή Μιχαήλ Σφακιανάκη, πρώην πρύτανη του Πανεπιστημίου Πειραιώς και προέδρου της επιτροπής εμπειρογνωμόνων για το Εθνικό Απολυτήριο. Ο κ. Σφακιανάκης θα παρουσιάσει την ενδιάμεση έκθεση για το εξεταστικό σύστημα. «Η έκθεση εξετάζει τρεις εναλλακτικές κατευθύνσεις και τέσσερα διαφορετικά συστήματα που μπορούν να προκύψουν από τους συνδυασμούς τους», αναφέρει.
Το αυτοδιοίκητο των πανεπιστημίων
Το δεύτερο μεγάλο θέμα της πρώτης Προσυνόδου αφορά το αυτοδιοίκητο των πανεπιστημίων. Ο Πρύτανης του ΕΚΠΑ, Γεράσιμος Σιάσος, υποστηρίζει ότι το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο περιορίζει σημαντικά την αυτονομία τους. «Όλα τα πανεπιστήμια αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσχέρειες στη λειτουργία τους λόγω του μεγάλου περιορισμού του αυτοδιοίκητου», αναφέρει. Παράλληλα, τονίζει: «Εμείς ως πανεπιστήμια δεν έχουμε λόγο ούτε ποιος μπαίνει, ούτε με ποιον τρόπο μπαίνει, ούτε πόσοι μπαίνουν, ούτε στον αριθμό. Τίποτε».
Αναφέρει ως παράδειγμα ένα τμήμα που χρειάζεται να εκπαιδεύσει συγκεκριμένο αριθμό επαγγελματιών. Ωστόσο, καλείται να δεχθεί πολύ περισσότερους φοιτητές. «Εμείς λέμε, θέλουμε για παράδειγμα 60 νοσηλευτές και μας έρχονται 150, γιατί έτσι αποφασίστηκε κεντρικά», σημειώνει. Το αίτημα για μεγαλύτερη αυτονομία αφορά και τις εσωτερικές διοικητικές διαδικασίες. Επίσης, τη διαχείριση ερευνητικών πόρων και τις διαδικασίες εκλογής καθηγητών.
Οι τρεις Προσύνοδοι
Η διοργάνωση τριών διαδοχικών Προσυνόδων αποτελεί νέα πρακτική. Θα πραγματοποιηθούν τον Οκτώβριο, τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 2026. Στόχος είναι τα σημαντικά ζητήματα της ανώτατης εκπαίδευσης να εξετάζονται σε βάθος. Ο κ. Σιάσος εξηγεί: «Αυτό που πρότεινα και το αγκάλιασαν όλοι οι πρυτάνεις είναι να κάνουμε τρεις ειδικές συνεδριάσεις επτάωρες περίπου». Σε αυτές θα συζητηθούν τα επτά με οκτώ θέματα της Συνόδου. «Να αφιερώσουμε για το κάθε σοβαρό θέμα τουλάχιστον ένα δίωρο, τρίωρο, για να συζητήσουμε συγκεκριμένα και σε βάθος. Και να προτείνουμε συγκεκριμένες λύσεις», προσθέτει.
Η 1η Προσύνοδος θα επικεντρωθεί στο αυτοδιοίκητο, τη Συνταγματική Αναθεώρηση και το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο. Επίσης, στο νέο σύστημα εξετάσεων. Η 2η Προσύνοδος τον Νοέμβριο θα ασχοληθεί με τις νομοθετικές ρυθμίσεις, τη γραφειοκρατία και το ανθρώπινο δυναμικό. Παράλληλα, με τη θεσμοθέτηση της Συνόδου Πρυτάνεων ως συμβουλευτικού οργάνου προς το υπουργείο Παιδείας. Η 3η Προσύνοδος τον Δεκέμβριο θα εξετάσει το δημογραφικό πρόβλημα και τη χρηματοδότηση των ΑΕΙ. Τα πορίσματα θα διαβιβαστούν στην 113η Σύνοδο Πρυτάνεων τον Φεβρουάριο του 2027.
