Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ Β΄2323) η Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) ΥΠ1157/24.4.2026. Η απόφαση, υπογεγραμμένη από τον Υπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, κ. Ευάγγελο Τουρνά, εξειδικεύει τις διατάξεις του νόμου 5281/2026, με τίτλο «Ενεργή Μάχη», εισάγοντας ένα νέο πλαίσιο για τον ετήσιο καθαρισμό οικοπέδων και την ενίσχυση της αντιπυρικής προστασίας.
σχετικά άρθρα
Το νέο θεσμικό πλαίσιο ενσωματώνει ουσιαστικές βελτιώσεις στα άρθρα 41 και 43 του νόμου, οι οποίες προέκυψαν από τη δημόσια διαβούλευση. Σημαντική υπήρξε η συμβολή της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΠΟΜΙΔΑ), η οποία συμμετείχε ενεργά και υπέβαλε τεκμηριωμένες προτάσεις, πολλές εκ των οποίων υιοθετήθηκαν.
Η νομοθετική ρύθμιση και η εφαρμοστική Κοινή Υπουργική Απόφαση διαμορφώνουν ένα συνεκτικό πλαίσιο υποχρεώσεων που αφορά ιδιοκτήτες, επικαρπωτές, μισθωτές και χρήστες οικοπέδων. Κεντρικός στόχος είναι η ενθάρρυνση της οικειοθελούς συμμόρφωσης, δίνοντας έμφαση στην πρόληψη αντί στην επιβολή αυστηρών κυρώσεων. Η φιλοσοφία του νέου πλαισίου επικεντρώνεται στην ενίσχυση της πυροπροστασίας εντός του αστικού ιστού, μέσω του συστηματικού και ετήσιου καθαρισμού οικοπέδων, με σκοπό την αποτροπή εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιών.
Ο καθαρισμός των οικοπέδων καθορίζεται ως κρίσιμο προληπτικό μέτρο, το οποίο περιλαμβάνει την κοπή και απομάκρυνση ξερών χόρτων και θάμνων, εύφλεκτων υλικών και απορριμμάτων, καθώς και την αραίωση της πυκνής βλάστησης. Οι εν λόγω χώροι οφείλουν να διατηρούνται καθαροί καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου.
Η υποχρέωση καθαρισμού αφορά οικόπεδα που βρίσκονται εντός σχεδίου πόλεως, εντός οικισμών και σε απόσταση έως 100 μέτρων από τα όριά τους. Επιπλέον, περιλαμβάνονται εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα, τα οποία δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία. Από την υποχρέωση εξαιρούνται οι συντηρούμενοι κήποι κατοικιών και πολυκατοικιών. Υπόχρεοι για τον καθαρισμό ορίζονται οι ιδιοκτήτες, οι επικαρπωτές, οι μισθωτές ή οι χρήστες των οικοπέδων, καθώς και οι φορείς του Δημοσίου για τα ακίνητα που έχουν στην διαχείρισή τους.
Η νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση καθιερώνει ενιαία προθεσμία για την ολοκλήρωση του καθαρισμού και την υποβολή σχετικής δήλωσης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα akatharista.gov.gr. Η προθεσμία αυτή εκτείνεται από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου κάθε έτους, καλύπτοντας συνολικά 76 ημέρες. Σε περίπτωση που παρέλθει η προθεσμία χωρίς την υποβολή δήλωσης, τεκμαίρεται η συναίνεση του υπόχρεου για αυτεπάγγελτο καθαρισμό από τον αρμόδιο δήμο.
Το διοικητικό πρόστιμο διπλασιάζεται, ανέρχεται πλέον σε 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ. Επιπλέον, ο υπόχρεος επιβαρύνεται και με το κόστος του αυτεπάγγελτου καθαρισμού, εφόσον αυτός διενεργηθεί από τον δήμο. Η ΚΥΑ προβλέπει διαδικαστικές εγγυήσεις προς τους πολίτες, περιλαμβάνοντας την υποχρέωση προηγούμενης ενημέρωσης πριν την επιβολή προστίμου, ώστε να παρέχεται ένα εύλογο περιθώριο συμμόρφωσης. Σε περίπτωση καθυστερημένης συμμόρφωσης και ταυτόχρονης υποβολής εμπρόθεσμης ένστασης, προβλέπεται μείωση του προστίμου κατά 50%.
Τα πρόστιμα για μη υποβολή δήλωσης έχουν πλέον διαφοροποιηθεί και περιορίζονται: στα 500 ευρώ όταν δεν έχει πραγματοποιηθεί καθαρισμός και στα 100 ευρώ όταν ο καθαρισμός έχει γίνει αλλά δεν δηλώθηκε. Αυτό αντιπροσωπεύει μια αλλαγή έναντι του προηγούμενου ενιαίου προστίμου των 1.000 ευρώ. Το νέο πλαίσιο εισάγει ηπιότερες ποινικές συνέπειες, με έμφαση στην πρόληψη και την ενημέρωση των πολιτών. Απώτερος στόχος είναι η αποτελεσματικότερη προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και της δημόσιας ασφάλειας, μέσω μιας δικαιότερης και λειτουργικότερης διαδικασίας εφαρμογής των μέτρων.
