Η επόμενη ημέρα στη Σερβία μπορεί να αλλάξει τα Βαλκάνια – Τι κρύβεται πίσω από την παραίτηση Βούτσιτς

Η ανακοίνωση του προέδρου της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ότι προτίθεται να παραιτηθεί και να οδηγήσει τη χώρα σε πρόωρες προεδρικές και βουλευτικές εκλογές προκάλεσε αίσθηση στα Βαλκάνια. Ωστόσο, αντί να εκτονώσει την ένταση, η εξέλιξη έφερε ξανά χιλιάδες πολίτες στους δρόμους. Οι διαδηλωτές δηλώνουν ότι δεν αμφισβητούν μόνο την παραμονή του Βούτσιτς στην προεδρία, αλλά φοβούνται ότι μπορεί να διατηρήσει τον πραγματικό έλεγχο της εξουσίας μέσα από άλλο θεσμικό αξίωμα.

σχετικά άρθρα

Το Ιράν άντεξε τον πόλεμο – Μπορεί όμως να αντέξει την ειρήνη;

Η μάχη για το Ορμούζ: οι ΗΠΑ χτυπούν το Ιράν — η εκεχειρία ραγίζει στο πιο εκρηκτικό σημείο

Η Βόρεια Κορέα χτίζει στόλο πυρηνικής αποτροπής – γιατί η Ευρώπη παρακολουθεί τη νέα στρατηγική του Κιμ

Η αντίδραση αυτή αποκαλύπτει ότι η Σερβία δεν βρίσκεται απλώς μπροστά σε μια αλλαγή προσώπου. Βρίσκεται μπροστά στη μεγαλύτερη δοκιμασία του πολιτικού συστήματος που διαμορφώθηκε τα τελευταία δώδεκα χρόνια.

Η παραίτηση ίσως δεν σημαίνει πολιτική αποχώρηση

Η μεγαλύτερη συζήτηση που ανοίγει μετά την ανακοίνωση του Βούτσιτς αφορά το κατά πόσο η αποχώρησή του από την προεδρία συνεπάγεται και πραγματική αποχώρηση από την εξουσία.

Πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί ένα σενάριο κατά το οποίο ο σημερινός πρόεδρος θα επιδιώξει να αναλάβει διαφορετικό θεσμικό ρόλο, όπως εκείνον του πρωθυπουργού ή του ισχυρού αρχηγού του κυβερνώντος κόμματος, αφήνοντας την προεδρία σε στενό πολιτικό συνεργάτη.

Ένα τέτοιο μοντέλο δεν αποτελεί πρωτοφανές φαινόμενο στη διεθνή πολιτική. Σε διάφορες χώρες έχουν υπάρξει περίοδοι κατά τις οποίες η πραγματική εξουσία παρέμεινε στα ίδια χέρια, παρά την αλλαγή του ανώτατου πολιτειακού αξιώματος.

Για τον λόγο αυτό, η δημόσια συζήτηση στη Σερβία δεν επικεντρώνεται πλέον μόνο στην παραίτηση του Βούτσιτς αλλά στο ποιος θα ασκεί τελικά την πολιτική εξουσία μετά τις εκλογές.

Οι διαδηλώσεις αλλάζουν το πολιτικό τοπίο

Η δεύτερη σημαντική εξέλιξη αφορά τη δυναμική που αποκτούν οι συνεχείς κινητοποιήσεις.

Ο Βούτσιτς δεν ανακοίνωσε την πρόθεσή του να αποχωρήσει ύστερα από εκλογική ήττα ούτε μετά από κοινοβουλευτική κρίση. Η πίεση προήλθε από ένα παρατεταμένο κύμα διαδηλώσεων που διατήρησε υψηλή ένταση για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Αυτό δημιουργεί ένα νέο πολιτικό προηγούμενο στη Σερβία. Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, η κοινωνική πίεση φαίνεται να επηρεάζει άμεσα τις κορυφαίες πολιτικές αποφάσεις, γεγονός που ενδέχεται να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την αυτοπεποίθηση της αντιπολίτευσης και της κοινωνίας των πολιτών.

Η Ευρώπη, η Ρωσία και η Κίνα παρακολουθούν με διαφορετικά συμφέροντα

Η Σερβία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους γεωπολιτικούς κόμβους της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να διατηρήσει τη χώρα στην ευρωπαϊκή τροχιά και να επιταχύνει τη διαδικασία ένταξης. Ταυτόχρονα, η Ρωσία βλέπει το Βελιγράδι ως τον σημαντικότερο παραδοσιακό σύμμαχό της στα Βαλκάνια, ενώ η Κίνα έχει επενδύσει δισεκατομμύρια ευρώ σε σιδηροδρομικά έργα, μεταλλεία, ενεργειακές εγκαταστάσεις και άλλες στρατηγικές υποδομές.

Η πολιτική μετάβαση που ξεκινά στη Σερβία δεν αφορά επομένως μόνο την εσωτερική της πολιτική. Αφορά και τον ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων για επιρροή σε μια περιοχή που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία.

Το Κόσοβο επιστρέφει στο επίκεντρο

Η πιθανή αλλαγή πολιτικής ηγεσίας επηρεάζει άμεσα και το ζήτημα του Κοσόβου.

Οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στο Βελιγράδι και την Πρίστινα βρίσκονται ήδη σε δύσκολη φάση, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί εδώ και χρόνια να προωθήσει μια συνολική συμφωνία εξομάλυνσης.

Εάν αλλάξει η πολιτική ισορροπία στη Σερβία, δεν αποκλείεται να αλλάξει και η στρατηγική της χώρας απέναντι στο Κόσοβο. Αντίστοιχα, μια παρατεταμένη περίοδος πολιτικής αβεβαιότητας μπορεί να επιβραδύνει ακόμη περισσότερο κάθε προσπάθεια επίλυσης της διαφοράς.

Η επόμενη ημέρα μπορεί να είναι πιο δύσκολη από την παραίτηση

Το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι αν ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς θα εγκαταλείψει το προεδρικό μέγαρο.

Το πραγματικό ερώτημα είναι αν θα εγκαταλείψει και το πολιτικό σύστημα που ο ίδιος οικοδόμησε τα τελευταία δώδεκα χρόνια.

Εάν διατηρήσει τον έλεγχο μέσα από διαφορετικό ρόλο, η Σερβία θα εισέλθει σε μια περίοδο θεσμικής αναδιάταξης χωρίς ουσιαστική αλλαγή ισορροπιών.

Εάν, αντίθετα, προκύψει πραγματική μεταβίβαση της εξουσίας, τότε η χώρα θα βρεθεί μπροστά στη μεγαλύτερη πολιτική μετάβαση από την άνοδο του Βούτσιτς.

Σε κάθε περίπτωση, οι συνέπειες δεν θα περιοριστούν στα σύνορα της Σερβίας. Θα επηρεάσουν την ευρωπαϊκή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων, τις σχέσεις με τη Ρωσία και την Κίνα, τις εξελίξεις γύρω από το Κόσοβο και συνολικά τη γεωπολιτική ισορροπία σε μια από τις πιο ευαίσθητες περιοχές της Ευρώπης.

Η παραίτηση του Αλεξάνταρ Βούτσιτς ίσως αποτελέσει την αρχή μιας νέας πολιτικής εποχής. Ίσως όμως αποδειχθεί και μια κίνηση αναδιάταξης που θα επιτρέψει στο ίδιο πολιτικό σύστημα να συνεχίσει να λειτουργεί με διαφορετική μορφή. Αυτή είναι η πραγματική μάχη που ξεκινά σήμερα στη Σερβία.