Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε χθες ότι η κατάπαυση του πυρός στην περιοχή βρίσκεται σε «μηχανική υποστήριξη της αναπνοής», αφού επέκρινε έντονα την απάντηση του Ιράν σε αμερικανική πρόταση για τη μακροχρόνια λήξη του πολέμου. Από την πλευρά της, η Τεχεράνη διαμήνυσε ότι είναι έτοιμη να ανταποδώσει σε περίπτωση που δεχτεί επίθεση.
σχετικά άρθρα
Περισσότερο από έναν μήνα μετά την έναρξη της ανακωχής, η διπλωματική διαδικασία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης φαίνεται να έχει οδηγηθεί σε αδιέξοδο. Οι δύο πλευρές ανταλλάσσουν προτάσεις μέσω του Πακιστάν για την εδραίωση της κατάπαυσης του πυρός, χωρίς απτό αποτέλεσμα μέχρι στιγμής.
Ο πρόεδρος Τραμπ χαρακτήρισε την ιρανική αντιπρόταση στην πιο πρόσφατη αμερικανική προσφορά ως «για τα σκουπίδια» σε δηλώσεις του σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο. Πρόσθεσε χαρακτηριστικά ότι «η κατάπαυση του πυρός είναι σε μηχανική υποστήριξη της αναπνοής, όπως όταν έρχεται ο γιατρός και σας λέει: ‘κύριε, ο αγαπημένος σας έχει ακριβώς 1% πιθανότητες να ζήσει’».
Αντιδρώντας, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, τόνισε ότι οι ένοπλες δυνάδες του Ιράν είναι έτοιμες «να ανταποδώσουν» και να δώσουν «μάθημα» σε οποιαδήποτε επίθεση, δηλώνοντας ότι όποιος επιτεθεί «θα εκπλαγεί».
Σε τηλεφωνική συνέντευξη που παραχώρησε σε δημοσιογράφο του Fox News, ο Αμερικανός πρόεδρος γνωστοποίησε επίσης την πρόθεσή του να ξαναρχίσει την επιχείρηση συνοδείας πλοίων που θέλουν να φύγουν από τον Κόλπο μέσω του Στενού του Ορμούζ. Το στενό είχε κλείσει από το Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, αφότου εξαπολύθηκε ο αμερικανοϊσραηλινής πόλεμος εναντίον του. Ο Τραμπ είχε ανακοινώσει την παύση της επιχείρησης αυτής στις 5 Μαΐου, μία ημέρα μετά την έναρξή της, κάνοντας λόγο για «μεγάλη πρόοδο» στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν για την επίτευξη συμφωνίας, προτού ανατρέψει την απόφαση αυτή χθες.
Παράλληλα, η Wall Street Journal ανέφερε ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διεξήγαγαν στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν τον Απρίλιο, στοχεύοντας πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στο νησί Λαβάν, ιρανικό έδαφος στον Κόλπο. Η άμεση εμπλοκή των Εμιράτων, η οποία δεν έχει επιβεβαιωθεί από το Αμπού Ντάμπι, ενδέχεται να σηματοδοτήσει καμπή στην κλιμάκωση της έντασης στην περιοχή. Μέχρι σήμερα, καμία από τις αραβικές μοναρχίες του Κόλπου δεν είχε αναγορευτεί επίσημα εμπόλεμο μέρος, με μόνον τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να είναι γνωστό ότι συμμετείχαν στις επιθέσεις εναντίον της Τεχεράνης.
Ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, δήλωσε χθες ότι το Ιράν ζητά μόνο τον σεβασμό των «νόμιμων δικαιωμάτων» του. Συγκεκριμένα, απαρίθμησε την παύση του πολέμου στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια και την αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων που ανήκουν στον ιρανικό λαό και έχουν δεσμευτεί άδικα επί χρόνια. Σύμφωνα με την WSJ, επικαλούμενη ενήμερες πηγές, η ιρανική πρόταση προέβλεπε σταδιακό άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ και ταυτόχρονη άρση του αμερικανικού αποκλεισμού.
Πάντα σύμφωνα με τις πληροφορίες της εφημερίδας, το Ιράν αναφέρεται σε διαπραγματεύσεις για το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας της χώρας έπειτα από 30 ημέρες, προσφέροντας την «αραίωση» μέρους του εμπλουτισμένου σε υψηλό βαθμό ουρανίου που διαθέτει, αλλά αρνείται την καταστροφή του εξοπλισμού του και 20ετές μορατόριουμ της διαδικασίας εμπλουτισμού. Οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και άλλες δυτικές κυβερνήσεις κατηγορούν την Τεχεράνη πως επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου, κάτι που το Ιράν διαψεύδει για δεκαετίες, επιμένοντας στο δικαίωμά του για ένα πολιτικό πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας.
Το αδιέξοδο όσον αφορά τον αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ, στρατηγικής σημασίας για τον παγκόσμιο εφοδιασμό με υδρογονάνθρακες, οδήγησε χθες σε νέα άνοδο των τιμών του μαύρου χρυσού. Κατά το κλείσιμο των αγορών χθες, το βαρέλι του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας σημείωνε αύξηση 2,88%, στα 104,21 δολάρια, ενώ περί τις 04:00 (ώρα Ελλάδας) το βαρέλι του West Texas Intermediate (WTI) είχε φθάσει στα 98,69 δολάρια (+0,69%).
Ο επικεφαλής του σαουδαραβικού πετρελαϊκού κολοσσού ARAMCO, Αμίν Νάσερ, χαρακτήρισε τον πόλεμο, ο οποίος έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, κυρίως στο Ιράν και τον Λίβανο, ως το «μεγαλύτερο ενεργειακό σοκ» που γνώρισε ποτέ ο πλανήτης. Προέβλεψε ότι ακόμη και αν το στενό του Ορμούζ άνοιγε αύριο, θα απαιτούνταν μήνες για να επανεξισορροπηθεί η αγορά, εκτιμώντας ότι οι αγορές δεν θα επανέλθουν στην ομαλότητα παρά το 2027. Πέραν των υδρογονανθράκων, το Ορμούζ αποτελεί κρίσιμη αρτηρία για τη μεταφορά λιπασμάτων, καθώς από εκεί διέρχεται το ένα τρίτο των ποσοτήτων που πωλούνται διεθνώς. Ο Ζόρζι Μορέιρα ντα Σίλβα, επικεφαλής ομάδας εργασίας του ΟΗΕ επιφορτισμένης να εξασφαλίσει την ελεύθερη κίνηση αυτών των κρίσιμης σημασίας πρώτων υλών, προειδοποίησε ότι ο αποκλεισμός υπάρχει κίνδυνος να προκαλέσει μέσα σε «μερικές εβδομάδες» νέα «μείζονα ανθρωπιστική κρίση».
Το αμερικανικό κέντρο μελετών Soufan Center εκτίμησε ότι η Τεχεράνη «δεν υπάρχει καμία ένδειξη πως θα παραδοθεί», αντιθέτως μοιάζει να «υπολογίζει ότι η άνοδος των τιμών του πετρελαίου παγκοσμίως και οι ελλείψεις προϊόντων θα αναγκάσουν τον Τραμπ να βάλει τέλος στον πόλεμο χωρίς να εξασφαλίσει τις μείζονες παραχωρήσεις ειδικά όσον αφορά το (ιρανικό) πυρηνικό πρόγραμμα που επιδιώκει». Στο Λίβανο, το άλλο βασικό θέατρο του πολέμου, όπου υποτίθεται πως εφαρμόζεται κατάπαυση του πυρός από τη 17η Απριλίου, το Ισραήλ και το κίνημα Χεζμπολά, που πρόσκειται στο Ιράν, συνεχίζουν να ανταλλάσσουν πλήγματα. Νέες συνομιλίες, οι οποίες στη θεωρία θα ανοίξουν τον δρόμο για ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις μεταξύ της ισραηλινής και της λιβανικής κυβέρνησης, αναμένονται να διεξαχθούν μεθαύριο Πέμπτη και την Παρασκευή στην Ουάσιγκτον.
