Σημαντικές αναταράξεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας προκαλεί η απόφαση της κρατικής QatarEnergy να διακόψει την παραγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), έπειτα από ιρανικές επιθέσεις σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές στο Κατάρ. Η κίνηση αυτή οδήγησε σε εκτίναξη των τιμών φυσικού αερίου έως και 50% μέσα σε μία ημέρα, εντείνοντας τις ανησυχίες για νέα ενεργειακή κρίση.
σχετικά άρθρα
Η QatarEnergy ανακοίνωσε ότι «διέκοψε την παραγωγή LNG και συναφών προϊόντων» μετά από στρατιωτικά πλήγματα σε εγκαταστάσεις στις βιομηχανικές ζώνες Ras Laffan Industrial City και Mesaieed Industrial City. Παράλληλα, και άλλοι μεγάλοι παραγωγοί κατά μήκος των ακτών του Κόλπου ανέστειλαν τη δραστηριότητά τους, καθώς η σύγκρουση μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών κλιμακώνεται.
Η παρατεταμένη διακοπή λειτουργίας των τεράστιων εγκαταστάσεων του Κατάρ στον Περσικό Κόλπο θα μπορούσε να επηρεάσει σοβαρά την παγκόσμια προσφορά φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, τη θέρμανση και τη βιομηχανική δραστηριότητα. Οι εξελίξεις έρχονται μετά τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν που ξεκίνησαν το Σαββατοκύριακο.
Ο Davide Oneglia, ανώτερος οικονομολόγος της TS Lombard, χαρακτήρισε την Ευρώπη «εύθραυστη», επισημαίνοντας τη περιορισμένη χωρητικότητα αποθήκευσης και τη «σφιχτή» παγκόσμια αγορά LNG. Ωστόσο, τόνισε ότι η άνοδος ξεκίνησε από χαμηλή βάση, λόγω αυξημένης προσφοράς τον χειμώνα και μείωσης της ζήτησης καθώς πλησιάζει η άνοιξη.
Ο Simone Tagliapietra, ανώτερος ερευνητής στο Bruegel, σημείωσε ότι η αναστολή της καταριανής παραγωγής αποτελεί «αιφνίδια επιτάχυνση των ενεργειακών επιπτώσεων της κρίσης», προσθέτοντας ότι η απειλή για την ασφάλεια εφοδιασμού είναι «εδώ και τώρα», με την έκτασή της να εξαρτάται από τη διάρκεια της διακοπής.
Σύμφωνα με τον Charles Costerousse της ICIS, τα δύο πληγέντα καταριανά συγκροτήματα διαθέτουν αποθέματα που επιτρέπουν εξαγωγές για τρεις έως τέσσερις ημέρες. Κάθε εβδομάδα που η παραγωγή παραμένει εκτός λειτουργίας αφαιρεί από την παγκόσμια αγορά 1,6 έως 1,8 εκατομμύρια τόνους LNG.
Η αβεβαιότητα κυριαρχεί στον κλάδο, με εισαγωγείς LNG να προσπαθούν να εκτιμήσουν τη σοβαρότητα και τη διάρκεια των ζημιών. Παράλληλα, ενισχύεται ο κίνδυνος λόγω της απόσυρσης ασφαλιστικής κάλυψης για δεξαμενόπλοια LNG από ναυτασφαλιστικές εταιρείες, γεγονός που δυσχεραίνει περαιτέρω τη ναυσιπλοΐα.
Όλη η παραγωγή της QatarEnergy διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, κομβικό θαλάσσιο πέρασμα που έχει καταστεί επικίνδυνο για την εμπορική ναυσιπλοΐα εν μέσω ιρανικών επιθέσεων κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων στην περιοχή.
Ο Oneglia εκτίμησε ότι ένα «ρεαλιστικό αρνητικό σενάριο» θα ήταν η διακοπή να διαρκέσει δύο μήνες, γεγονός που θα ενέτεινε τον ανταγωνισμό για προμήθειες LNG και θα οδηγούσε σε ισχυρή άνοδο τιμών, χωρίς ωστόσο να θεωρεί ότι η κατάσταση πλησιάζει τα επίπεδα κρίσης του 2022 μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Την Κυριακή, πρεσβευτές της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέφρασαν ανησυχία για τις επιπτώσεις μιας παρατεταμένης διακοπής των ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Κόλπο. Η ΕΕ λαμβάνει περίπου το 6% των εισαγωγών LNG από το Κατάρ, το οποίο αποτελεί τον τέταρτο μεγαλύτερο προμηθευτή της Ένωσης και καλύπτει σχεδόν το 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG. Το μεγαλύτερο μέρος του καταριανού LNG κατευθύνεται πάντως προς την Ασία.
Η ανώτερη αξιωματούχος της ΕΕ για την ενέργεια, Ditte Juul Jørgensen, αναγνώρισε τη «μεταβλητότητα» στις αγορές, αλλά διαβεβαίωσε ότι δεν υπάρχει κίνδυνος για τον εφοδιασμό, χάρη στις προσπάθειες διαφοροποίησης που έχουν καταβληθεί μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και στο γεγονός ότι μόνο μικρό ποσοστό LNG εισάγεται μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Ωστόσο, οι ανησυχίες εντείνονται τη στιγμή που η Ευρώπη επιχειρεί περαιτέρω διαφοροποίηση των προμηθειών της, εν μέσω αυξανόμενης επιφυλακτικότητας απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, που αποτελούν σήμερα τον μεγαλύτερο προμηθευτή LNG της ΕΕ.
Στο πλαίσιο αυτό, ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Dan Jørgensen, μεταβαίνει στο Αζερμπαϊτζάν για να ενισχύσει τη συνεργασία με έναν από τους εναλλακτικούς προμηθευτές φυσικού αερίου. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Αζερμπαϊτζάν διαδραματίζει «σημαντικό ρόλο» στη διασφάλιση πιο διαφοροποιημένου και αξιόπιστου ενεργειακού εφοδιασμού.
Παράλληλα, η διακοπή παραγωγής στο Κατάρ ακολουθήθηκε από κλείσιμο πετρελαϊκών πεδίων στο Ισραήλ και στο Ιρακινό Κουρδιστάν, καθώς και από την προσωρινή αναστολή λειτουργίας μεγάλου σαουδαραβικού διυλιστηρίου, εντείνοντας την πίεση στις ενεργειακές αγορές της περιοχής.
