Πακιστάν και Κατάρ μεσολάβησαν για τερματισμό εχθροπραχιών ΗΠΑ-Ιράν

Η επίτευξή του έλαβε χώρα σε ένα πλαίσιο σχεδόν μισού αιώνα διμερούς εχθρότητας, ενώ επηρεάστηκε από τον ισραηλινό παράγοντα, τη στάση των σκληροπυρηνικών της Τεχεράνης και την προεκλογική επιθυμία του Αμερικανού προέδρου Τραμπ για άμεση επίλυση του σχεδόν τετράμηνου πολέμου, ο οποίος, σε συνεργασία με το Ισραήλ, οδήγησε σε κρίση τη Μέση Ανατολή, την αγορά ενέργειας και την παγκόσμια οικονομία.

σχετικά άρθρα

Ο Τραμπ επέκρινε τη Μελόνι για τη δημοτικότητα και το Ιράν

Το στίγμα κινητού περιπλέκει την εξαφάνιση του Νίκου Σακαρέλλου

Επιθέσεις Ισραήλ στον Λίβανο απειλούν εκεχειρία και συμφωνία με Ιράν

Με την ανάληψη διπλωματικής πρωτοβουλίας στα τέλη Μαρτίου, το Πακιστάν, μια πυρηνική δύναμη με μακρά παράδοση μεσολαβητικών ενεργειών και εκτενείς διπλωματικές σχέσεις, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ και της Κίνας, άνοιξε διαύλους επικοινωνίας για τις δύσκολες έμμεσες διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Ωστόσο, όταν η εύθραυστη εκεχειρία κινδύνευε να καταρρεύσει την άνοιξη, η διαμεσολαβητική προσπάθεια χαμηλού προφίλ του Κατάρ αποδείχθηκε καθοριστική, μετατρέποντας τις ενδιάμεσες επαφές σε ένα λειτουργικό πλαίσιο συμφωνίας.

Η συνεισφορά της Ντόχα

Στα μέσα Μαΐου, σύμφωνα με δημοσίευμα των «Financial Times», όταν οι συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν είχαν περιέλθει σε αδιέξοδο και η εκεχειρία ήταν επισφαλής, η Ουάσιγκτον ζήτησε από την Ντόχα, έναν στενό σύμμαχό της στη Μέση Ανατολή, να αναλάβει πιο ενεργό δράση. Μέχρι τότε, όπως επισημαίνει το δημοσίευμα, το εμιράτο του Κατάρ διαδραμάτιζε υποστηρικτικό ρόλο στο Πακιστάν, την απροσδόκητη επιλογή για την ηγεσία της διαμεσολάβησης, μαζί με την Αίγυπτο και την Τουρκία. Η Σαουδική Αραβία και το Ομάν συμμετείχαν επίσης σε ορισμένα στάδια των συνομιλιών. Ωστόσο, όπως διηγήθηκε την ιστορία ο Ντόναλντ Τραμπ, η ενδιάμεση συμφωνία πιθανότατα δεν θα είχε επιτευχθεί χωρίς τη βοήθεια της Ντόχα.

«Η συνεργασία με το Κατάρ και τον λαό του Κατάρ ήταν πραγματικά μια ευχαρίστηση», τόνισε ο πρόεδρος των ΗΠΑ στη συνάντησή του με τον εμίρη του Κατάρ, Ταμίμ μπιν Χαμάντ Αλ Θάνι, στο περιθώριο της συνόδου της G7 στο Εβιάν της Γαλλίας. «Πρέπει να ομολογήσω ότι δώσατε μάχη και μας βοηθήσατε με μεγάλη γενναιότητα», υπογράμμισε. «Θέλω να σας συγχαρώ γι’ αυτό. Θα είστε πάντα φίλος μου».

Το εμιράτο του Κατάρ φιλοξενεί τη μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική βάση στη Μέση Ανατολή και μοιράζεται με το Ιράν το κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars, το μεγαλύτερο στον κόσμο. Επίσης, διαθέτει πλούσια ιστορία στις διεθνείς διαμεσολαβήσεις, από το Μεσανατολικό μέχρι και τους Ταλιμπάν. Πριν ξεσπάσει ο πόλεμος στο Ιράν, Καταριανοί αξιωματούχοι βρίσκονταν στην Τεχεράνη προσπαθώντας να μεσολαβήσουν για συναντήσεις με την κυβέρνηση Τραμπ, με σκοπό την αποτροπή της σύγκρουσης. Στην πιο κρίσιμη καμπή της εκεχειρίας, παρενέβησαν έχοντας τρία πλεονεκτήματα που το Πακιστάν δεν μπορούσε να εξασφαλίσει γρήγορα: αξιοπιστία απέναντι στο Ιράν, σταθερούς διαύλους προς τον κύκλο λήψης αποφάσεων των ΗΠΑ και περιφερειακή διπλωματική τεχνογνωσία.

Αθόρυβη προσέγγιση

Οι απεσταλμένοι της Ντόχα ταξίδευαν συνεχώς μεταξύ Τεχεράνης, Ουάσιγκτον και Μαϊάμι το τελευταίο διάστημα. Ενώ η πακιστανική διαμεσολάβηση ήταν ορατή, η προσέγγιση του Κατάρ υπήρξε αθόρυβη, εστιάζοντας στη διαμόρφωση των αναγκαίων συνθηκών για την επίτευξη συμφωνίας. Από κοινού με τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, άσκησαν πιέσεις για αυτοσυγκράτηση σε στιγμές κλιμάκωσης.

Την περασμένη Κυριακή, Καταριανοί μεσολαβητές πραγματοποίησαν έναν εξαντλητικό διπλωματικό μαραθώνιο 17 ωρών στην Τεχεράνη για να εξασφαλίσουν την ενδιάμεση συμφωνία, όπως ανέφεραν οι «Financial Times» και διπλωματική πηγή του γαλλικού πρακτορείου ειδήσεων AFP. «Οι Πακιστανοί είχαν καλή ενημέρωση και ήταν το πρόσωπο της διαδικασίας, χάρη στη σχέση του αρχιστράτηγου Μουνίρ με τον Τραμπ, αλλά οι Καταρινοί έκαναν αθόρυβα το μεγαλύτερο μέρος της δύσκολης δουλειάς για να γεφυρώσουν τις δύο πλευρές», δήλωσε στο The New Arab δυτικός διπλωμάτης, με γνώση των συνομιλησιών.

Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Κατάρ, Δρ. Ματζέντ Αλ Ανσάρι, χαρακτήρισε το Μνημόνιο Κατανόησης ως ένα σημαντικό βήμα προς την έναρξη μιας ευρύτερης διαδικασίας διαπραγμάτευσης μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν. «Ανοίγει την πόρτα σε διαπραγματεύσεις για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, τα ζητήματα των πυραύλων και την περιφερειακή ασφάλεια», δήλωσε, προσθέτοντας ότι η Ντόχα συνεχίζει να υποστηρίζει, σε συντονισμό με τους περιφερειακούς εταίρους, τις προσπάθειες διαμεσολάβησης με επικεφαλής το Πακιστάν.

Στη συνάντηση με τον Πρόεδρο Τραμπ στο Εβιάν την περασμένη Τρίτη, ο εμίρης του Κατάρ δεν αναφέρθηκε εκτενώς στον μεσολαβητικό ρόλο της χώρας του. Αντ’ αυτού, επαίνεσε τον Τραμπ για την ηγεσία του, δηλώνοντας: «Νομίζω ότι ήταν μια πολύ κρίσιμη στιγμή. Πήρατε τη σωστή απόφαση».