Το Ορμούζ στο επίκεντρο: γιατί η Ευρώπη βλέπει ευκαιρία στις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν
Ο νέος κύκλος διαπραγματεύσεων στην Ελβετία δεν αφορά μόνο την Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον. Για την Ευρώπη, το διακύβευμα είναι η ενεργειακή ασφάλεια, η ναυτιλία και η σταθερότητα στη Μέση Ανατολή.
Οι συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν στην Ελβετία φέρνουν στο προσκήνιο το μέλλον του Στενού του Ορμούζ.
Η πρώτη φάση των νέων συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν ολοκληρώθηκε στην Ελβετία με ένα αποτέλεσμα που ξεπερνά τα όρια μιας διμερούς διαπραγμάτευσης. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν στη δημιουργία μηχανισμού τεχνικών συνομιλιών και σε οδικό χάρτη 60 ημερών για την επίτευξη τελικής συμφωνίας. Παράλληλα, δημιούργησαν νέα κανάλια επικοινωνίας για την αποφυγή κρίσεων στο Στενό του Ορμούζ και στον Λίβανο.
σχετικά άρθρα
Για τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, όμως, το πραγματικό ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο στις σχέσεις Ουάσιγκτον – Τεχεράνης. Βρίσκεται στο αν η διαδικασία μπορεί να μειώσει τον γεωπολιτικό κίνδυνο σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Το Ορμούζ παραμένει το κλειδί
Στο κοινό ανακοινωθέν μετά τη σύνοδο της Λίμνης της Λουκέρνης, οι συμμετέχοντες έδωσαν ιδιαίτερη έμφαση στη διασφάλιση της ασφαλούς διέλευσης εμπορικών πλοίων από το Στενό του Ορμούζ.
Η αναφορά μόνο τυχαία δεν θεωρείται. Περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και σημαντικό μέρος των εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχονται από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό. Κατά τη διάρκεια της πρόσφατης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, οι αγορές ανησύχησαν έντονα για πιθανό αποκλεισμό ή περιορισμό της ναυσιπλοΐας.
Η αποκλιμάκωση των εντάσεων οδήγησε ήδη σε υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου, εξέλιξη που παρακολουθούν στενά οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καθώς προσπαθούν να συγκρατήσουν τον πληθωρισμό και το ενεργειακό κόστος.
Η Ευρώπη επιστρέφει στο διπλωματικό προσκήνιο
Η επιλογή της Ελβετίας ως τόπου διεξαγωγής των συνομιλιών έχει επίσης ιδιαίτερη σημασία. Τα τελευταία χρόνια, η διπλωματική διαμεσολάβηση στη Μέση Ανατολή πέρασε συχνά μέσα από χώρες όπως το Κατάρ, το Ομάν, η Τουρκία ή ακόμη και η Κίνα.
Η φιλοξενία των διαπραγματεύσεων στο Μπούργκενστοκ δείχνει ότι η Ευρώπη επιχειρεί να επανακτήσει μέρος της επιρροής της σε μία περιοχή όπου οι εξελίξεις επηρεάζουν άμεσα την οικονομία και την ασφάλειά της.
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι γνωρίζουν ότι η σταθερότητα στη Μέση Ανατολή δεν αποτελεί μόνο ζήτημα εξωτερικής πολιτικής. Συνδέεται άμεσα με την ενεργειακή επάρκεια, τις μεταφορές, τις επενδύσεις και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Νέος μηχανισμός διαλόγου
Οι συνομιλίες παρήγαγαν κάτι περισσότερο από μια πολιτική δήλωση προθέσεων. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν στη δημιουργία Επιτροπής Υψηλού Επιπέδου που θα εποπτεύει τη διαδικασία, ενώ ειδικές ομάδες εργασίας θα εξετάσουν ζητήματα που αφορούν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τις κυρώσεις και τους μηχανισμούς επίλυσης διαφορών.
Παράλληλα, δημιουργήθηκε απευθείας γραμμή επικοινωνίας για την αποφυγή παρεξηγήσεων και επεισοδίων κατά τη μεταβατική περίοδο των επόμενων εβδομάδων.
Η ύπαρξη συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος 60 ημερών δείχνει ότι οι μεσολαβητές από το Κατάρ και το Πακιστάν επιδιώκουν να μετατρέψουν τη σημερινή αποκλιμάκωση σε πιο μόνιμο πλαίσιο συνεργασίας.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για την Ελλάδα. Η ελληνόκτητη ναυτιλία παραμένει μία από τις ισχυρότερες στον κόσμο, ενώ η χώρα ενισχύει σταθερά τον ρόλο της ως ενεργειακός κόμβος της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Η μείωση του κινδύνου στο Στενό του Ορμούζ μπορεί να περιορίσει τα ασφάλιστρα κινδύνου στη ναυτιλία, να συγκρατήσει το κόστος μεταφοράς και να συμβάλει στη σταθερότητα των ενεργειακών αγορών.
Για την Αθήνα, οι συνομιλίες δεν αποτελούν απλώς μια διπλωματική εξέλιξη στη Μέση Ανατολή. Αφορούν άμεσα τη λειτουργία των παγκόσμιων εμπορικών δικτύων από τα οποία εξαρτώνται η ελληνική ναυτιλία και η ευρωπαϊκή οικονομία.
Η μεγάλη εικόνα
Η νέα διαδικασία διαλόγου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δεν εγγυάται ακόμη οριστική συμφωνία. Ωστόσο, η δημιουργία θεσμοθετημένων μηχανισμών επικοινωνίας και η έμφαση στην ασφάλεια του Ορμούζ δείχνουν ότι οι εμπλεκόμενες πλευρές επιχειρούν να αποτρέψουν μια νέα περιφερειακή κρίση.
Για την Ευρώπη, το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν Ουάσιγκτον και Τεχεράνη θα καταλήξουν σε συμφωνία. Είναι αν η διαδικασία αυτή μπορεί να διατηρήσει ανοιχτή την πιο κρίσιμη ενεργειακή δίοδο του πλανήτη και να προσφέρει μεγαλύτερη σταθερότητα σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
