Ο πρόεδρος της Πολωνίας ανακαλεί διάκριση από τον Ζελένσκι
Η ενέργεια αυτή αποτελεί αντίδραση στην ονομασία ουκρανικής στρατιωτικής μονάδας σε «Ήρωες του Ουκρανικού Επαναστατικού Στρατού (UPA)», οργάνωσης που φέρει την ευθύνη για σφαγές Πολωνών πολιτών κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Ο πρόεδρος της Πολωνίας ανακαλεί διάκριση από τον Ζελένσκι
Μια νέα διπλωματική κρίση αναδύεται στις σχέσεις μεταξύ Πολωνίας και Ουκρανίας, μετά την απόφαση του Προέδρου της Πολωνίας, Κάρολ Ναβρότσκι, να ανακαλέσει την ανώτατη τιμητική διάκριση της χώρας, το Τάγμα του Λευκού Αετού, από τον Ουκρανό ομόλογό του, Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Η απόφαση ελήφθη λίγες ημέρες πριν από την προγραμματισμένη διάσκεψη για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, η οποία θα διεξαχθεί στο Γκντανσκ.
σχετικά άρθρα
Ο Πρόεδρος Ναβρότσκι δήλωσε ότι, «Υπό το πρίσμα της συγκατάθεσης του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι να ονομάσει μία από τις μονάδες των Ενόπλων Δυνάλεων της Ουκρανίας “Ήρωες του UPA” αποφάσισα να ανακαλέσω το Τάγμα του Λευκού Αετού από τον πρόεδρο της Ουκρανίας». Ανταπαντώντας, ο Υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας, Αντρίι Σιμπίχα, χαρακτήρισε την απόφαση «στρατηγικό λάθος» που «ωφελεί μόνο τη Μόσχα». Πρόσθεσε ότι η ουκρανική πλευρά εκφράζει τη λύπη της για την κλιμάκωση της σύγκρουσης σε «απαράδεκτο επίπεδο» και τόνισε ότι «κανείς πρόεδρος άλλης χώρας δεν θα υπαγορεύσει την ιστορία μας».
Για ένα μέρος της ουκρανικής κοινής γνώμης, ο UPA αποτελεί σύμβολο αντίστασης κατά της Σοβιετικής Ένωσης και της ναζιστικής Γερμανίας. Ωστόσο, στην Πολωνία, η οργάνωση συνδέεται πρωτίστως με τις σφαγές της Βολυνίας (1943–1945), όπου υπολογίζεται ότι περίπου 100.000 Πολωνοί έχασαν τη ζωή τους από Ουκρανούς εθνικιστές, με χιλιάδες Ουκρανούς να πέφτουν θύματα αντιποίνων.
Υπενθυμίζεται ότι τον Απρίλιο του 2023, το Τάγμα του Λευκού Αετού είχε απονεμηθεί στον Πρόεδρο Ζελένσκι από τον τότε Πρόεδρο της Πολωνίας, Αντρέι Ντούντα, ως σύμβολο αλληλεγγύης. Ο Πρόεδρος Ναβρότσκι, ωστόσο, χαρακτήρισε την πρόσφατη μετονομασία της μονάδας σε UPA ως προσβλητική, δηλώνοντας ότι «για τη συντριπτική πλειοψηφία της πολωνικής κοινωνίας, ο Ουκρανικός Επαναστατικός Στρατός παραμένει πάνω απ’ όλα μια οργάνωση που ευθύνεται για βάναυσα εγκλήματα σε βάρος των πολιτών της Δημοκρατίας της Πολωνίας κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο». Ο Πρόεδρος Ναβρότσκι είναι γνωστός για την κριτική του στάση απέναντι στην ουκρανική κυβέρνηση, έχοντας εκφράσει αντίθεση στην ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ, και έχοντας μπλοκάρει νομοσχέδιο για την παράταση της βοήθειας προς Ουκρανούς πρόσφυγες. Επίσης, δεν έχει επισκεφθεί το Κίεβο, παρά τις προσκλήσεις.
Η ουκρανική κυβέρνηση επιμένει ότι η επιλογή του ονόματος της μονάδας δεν είχε στόχο να θίξει την Πολωνία. Ο UPA ήταν το στρατιωτικό σκέλος της Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών (OUN), η οποία πολέμησε τον Κόκκινο Στρατό, αλλά και συγκρούστηκε με την πολωνική αντίσταση, ευθυνόμενη για θανάτους Πολωνών και Εβραίων πολιτών, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις συνεργάστηκε με τους Ναζί. Επιπλέον, τον Μάιο, η Ουκρανία προχώρησε στον επαναπατρισμό και ενταφιασμό στο «Πάνθεον Εθνικών Ηρώων» των λειψάνων του εθνικιστή ηγέτη Αντρίι Μέλνικ, με την παρουσία του Προέδρου Ζελένσκι. Ο Μέλνικ ήταν επικεφαλής παρακλαδιού της OUN του Στεπάν Μπαντέρα, οργάνωσης που συνεργάστηκε με τη ναζιστική Γερμανία και συμμετείχε στο Ολοκαύτωμα. Ο Πρόεδρος Ζελένσκι έχει επίσης ανακοινώσει σχέδια για τον επαναπατρισμό και άλλων «Ουκρανών ηρώων», όπως ο Γιεβχέν Κονοβάλετς και ο Στεπάν Μπαντέρα.
Σημειώνεται ότι το Κίεβο έχει ζητήσει συγγνώμη για τις σφαγές των Πολωνών από τον UPA, αρνείται ωστόσο τον χαρακτηρισμό «γενοκτονία» που υιοθέτησε το πολωνικό κοινοβούλιο το 2016. Το 2025, οι δύο χώρες επανέλαβαν τις εκταφές θυμάτων των σφαγών της Βολυνίας, σε μια προσπάθεια ιστορικής συμφιλίωσης. Η παρούσα κρίση προκάλεσε αντιδράσεις σε όλο το πολιτικό φάσμα της Πολωνίας. Ο Πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ χαρακτήρισε την απόφαση του Προέδρου Ζελένσκι «ανησυχητική» και προέτρεψε τους δύο προέδρους «να βρουν έναν καλύτερο τρόπο από την ανταλλαγή πληγμάτων». Ταυτόχρονα, υπογράμμισε ότι η στήριξη της Ουκρανίας στον πόλεμο κατά της Ρωσίας εξακολουθεί να είναι προς το συμφέρον της Πολωνίας.
Σύμφωνα με τη Eurostat, περίπου 1 εκατομμύριο Ουκρανοί πρόσφυγες διαμένουν στην Πολωνία. Δημοσκόπηση της Onet.pl έδειξε ότι το 65% των Πολωνών πιστεύει ότι η απόφαση του Προέδρου Ζελένσκι θα επηρεάσει αρνητικά τις σχέσεις των δύο χωρών. Σε προηγούμενη έρευνα, σχεδόν οι μισοί Πολωνοί υποστήριζαν τη φιλοξενία Ουκρανών προσφύγων, ποσοστό που έχει μειωθεί σημαντικά από το 94% που είχε καταγραφεί αμέσως μετά τη ρωσική εισβολή.
