Ο καύσωνας δοκιμάζει την Ευρώπη και πυροδοτεί πολιτική διαμάχη
Ο καύσωνας δοκιμάζει την Ευρώπη και πυροδοτεί πολιτική διαμάχη
Ένα πρόσφατο ρεπορτάζ των «Financial Times» εγείρει το ερώτημα της ετοιμότητας της Ευρώπης απέναντι σε έναν κόσμο ακραία υψηλών θερμοκρασιών. Σύμφωνα με δήλωση της Σαμάνθα Μπούργκες, αναπληρώτριας διευθύντριας της υπηρεσίας «Κοπέρνικος» της ΕΕ, η Ευρώπη παρουσιάζει ρυθμό θέρμανσης υπερδιπλάσιο του παγκόσμιου μέσου όρου, με τους Ευρωπαίους να εκτίθενται σε αυξημένο θερμικό στρες.
σχετικά άρθρα
Τα εν λόγω ζητήματα δεν θεωρούνται νέα, ιδίως μετά τον θερμό Ιούνιο και τα προβλεπόμενα κύματα καύσωνα που θα πλήξουν την Ευρώπη φέτος το καλοκαίρι. Χαρακτηριστικά, στη Γαλλία καταγράφηκαν περισσότεροι από 2.000 επιπλέον θάνατοι σε σχέση με τον εποχιακό μέσο όρο, αποδιδόμενοι στις ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες.
Υπό αυτές τις συνθήκες, αναδεικνύεται επιτακτικά το ερώτημα των άμεσων και μακροπρόθεσμων μέτρων αντιμετώπισης του φαινομένου, καθώς και της διαχείρισης των καθημερινών επιπτώσεών του.
Ενώ σε χώρες όπως η Ελλάδα και η Ιταλία η λύση φαίνεται αυτονόητη – η παραμονή σε κλιματιζόμενους χώρους – για μεγάλο μέρος της Ευρώπης η κατάσταση είναι διαφορετική. Όπως επισημαίνει η ιταλική εφημερίδα «Il Sole 24 Ore», η περιορισμένη χρήση του κλιματισμού δεν οφείλεται μόνο σε υφιστάμενες συνήθειες, αλλά και σε παράγοντες όπως πολεοδομικοί περιορισμοί, κανονισμοί προστασίας πολιτιστικής κληρονομιάς, καταστατικά πολυκατοικιών, ακόμα και διαμαρτυρίες γειτόνων.
Παράλληλα, έχει αναπτυχθεί έντονη πολιτική αντιπαράθεση, με την Ακροδεξιά να διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο. Η συγκεκριμένη πτέρυγα υποστηρίζει ότι οι ακραίες θερμοκρασίες επιβεβαιώνουν τις αρνητικές συνέπειες των «πράσινων» πολιτικών, αξιοποιώντας την ευκαιρία να προβάλει τον εαυτό της ως υπερασπιστή των πολιτών, όπως συνέβη και κατά την περίοδο της πανδημίας της Covid-19.
Στη Γερμανία, μετά την καταγραφή νέων ρεκόρ θερμοκρασιών, εκπρόσωπος του AfD δήλωσε ότι το κόμμα θα αντιταχθεί σε πολιτικές που οδηγούν σε «θυσίες» των πολιτών. Υποστήριξε ότι η «υστερία» για το κλίμα και τα «δομικά ιδεολογικά σφάλματα», όπως η μη χρήση κλιματιστικών, συμβάλλουν σε περισσότερους θανάτους λόγω ζέστης.
Αντίστοιχη θέση υιοθετεί και η Εθνική Συσπείρωση της Μαρίν Λε Πεν και του Ζορντάν Μπαρντελά στη Γαλλία, αναδεικνύοντας το ζήτημα του κλιματισμού σε κεντρικό θέμα της πολιτικής αντιπαράθεσης ενόψει των εκλογών του 2027. Κατηγορούν την κυβέρνηση Μακρόν και την Αριστερά για «εμμονές» που, όπως αναφέρουν, θέτουν σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές.
Πολλοί υποστηρίζουν ότι η εγκατάσταση περισσότερων κλιματιστικών δεν πρέπει να οδηγεί σε εγκατάλειψη των πολιτικών που στοχεύουν στην αντιμετώπιση των αιτιών της κλιματικής αλλαγής. Ωστόσο, η Ακροδεξιά συνεχίζει την κλιμάκωση των επιθέσεών της, με τη στήριξη του Έλον Μασκ, ο οποίος επικαλείται το παράδειγμα των ΗΠΑ, όπου το 90% των κατοικιών διαθέτει συστήματα ψύξης, σώζοντας χιλιάδες ζωές.
Το ζήτημα έχει, επιπλέον, και οικονομική διάσταση. Η «Wall Street Journal» σχολίασε κυνικά τη δυσκολία της Ευρώπης να εμπλακεί σε εμπορικό πόλεμο με την Κίνα εν μέσω καύσωνα, δεδομένου ότι τα κινεζικά προϊόντα καλύπτουν περίπου το 40% της παγκόσμιας ζήτησης κλιματιστικών. Ακόμη και η τουρκική εφημερίδα «Hurriyet» εξήρε την αυξημένη ζήτηση για κλιματιστικά «made in Turkey» στην Ευρώπη, υπογραμμίζοντας τη χρησιμότητα της Τουρκίας για την ΕΕ.
Η καθημερινότητα στην Ευρώπη εν μέσω ακραίων θερμοκρασιών
Η καθημερινότητα εκατομμυρίων Ευρωπαίων μεταβάλλεται ραγδαία. Τα συνεχή κύματα καύσωνα δοκιμάζουν τις αντοχές των πολιτών και τις υποδομές χωρών που είχαν προσαρμοστεί κυρίως σε χαμηλές θερμοκρασίες. Οι κατοικίες είναι δομημένες για τη διατήρηση της θερμότητας τον χειμώνα, ο κλιματισμός αποτελεί εξαίρεση, και συχνά τα ιστορικά κτίρια δεν επιτρέπεται να υποστούν τροποποιήσεις. Οι ακόλουθες τέσσερις μαρτυρίες υπογραμμίζουν ότι ο καύσωνας δεν θεωρείται πλέον μια προσωρινή καλοκαιρινή πρόκληση, αλλά μια νέα πραγματικότητα που απαιτεί επείγουσα προσαρμογή καθώς οι ακραίες θερμοκρασίες γίνονται συχνότερες.
Λονδίνο: Αλλαγή στην καθημερινότητα
Ο Ιντριτ Σέναϊ, κάτοικος Λονδίνου για δέκα χρόνια, αναφέρει ότι οι θερμοκρασίες ξεπερνούν τους 35 βαθμούς Κελσίου, με την υγρασία να επιδεινώνει την κατάσταση, σε αντίθεση με τους 32 βαθμούς που αποτελούσαν παλαιότερο ρεκόρ. Επισημαίνει την απουσία κλιματισμού σε σπίτια, χώρους εργασίας και μέσα μεταφοράς, με τις συζητήσεις να επικεντρώνονται στον καύσωνα, τις ακυρώσεις τρένων και την τηλεργασία. Αναφέρει επίσης την έλλειψη ανεμιστήρων και την υψηλή τιμή των φορητών κλιματιστικών. Πολλά βικτωριανά κτίρια δεν μπορούν να εγκαταστήσουν εξωτερικές μονάδες κλιματισμού λόγω αρχιτεκτονικής προστασίας. Στους χώρους εργασίας, επιτρέπονται πλέον πιο ελαφριά ενδύματα και αυξάνονται τα διαλείμματα. Το σημαντικότερο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η αποδοχή της νέας αυτής πραγματικότητας για το Λονδίνο.
Παρίσι: Οι ευάλωτοι πολίτες αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες
Στο Παρίσι, ο εκπαιδευτικός Νίκος Γραικός, κάτοικος της πόλης επί 42 έτη, διαπίστωσε ότι η γαλλική πρωτεύουσα ήταν λιγότερο προετοιμασμένη από ό,τι αναμενόταν. Αναφέρει ότι το παλιό του διαμέρισμα, με τσίγκινη στέγη και χωρίς μόνωση, είχε αφόρητες θερμοκρασίες, παρά τις προετοιμασίες του δήμου. Επίσης, σημειώνει ακυρώσεις εκδηλώσεων και διαταραχές σε εξετάσεις σχολείων και πανεπιστημίων. Ο κ. Γραικός υπογραμμίζει ότι οι οικονομικά ασθενέστεροι αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες, καθώς κατοικούν σε παλιά διαμερίσματα, δεν έχουν τη δυνατότητα αγοράς φορητού κλιματιστικού, και σε πολλές περιοχές δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση εξωτερικών μονάδων. Ο ίδιος φιλοξενήθηκε για δύο ημέρες σε κλιματιζόμενη αίθουσα του δημαρχείου, κάτι που παλαιότερα θα ήταν αδιανόητο για το Παρίσι.
Χάγη: Κατοικίες σχεδιασμένες για το κρύο
Ο Δημήτρης Παυλόπουλος, ο οποίος ζει και εργάζεται στην Ολλανδία επί 23 χρόνια, περιγράφει πρωτόγνωρες συνθήκες. Αναφέρει ότι οι κατοικίες είναι κατασκευασμένες για να διατηρούν τη θερμότητα, με αποτέλεσμα οι εσωτερικοί χώροι να είναι αφόρητοι. Επισημαίνει ότι η κατάσταση δεν βιώνεται ομοιόμορφα, καθώς όσοι διαμένουν σε μικρά διαμερίσματα χωρίς μπαλκόνι υποφέρουν περισσότερο, ενώ οι ιδιοκτήτες κατοικιών έχουν μεγαλύτερη ευελιξία για παρεμβάσεις. Ο κλιματισμός δεν είναι παντού διαθέσιμος, και ακόμη και όταν υπάρχει, δεν επαρκεί πάντα. Το κυριότερο πρόβλημα είναι η ανάγκη έγκρισης από όλους τους συνιδιοκτήτες στις πολυκατοικίες για την εγκατάσταση κλιματιστικού, μια διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει μήνες. Τέλος, τονίζει ότι το ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα επαναληφθεί ο καύσωνας, αλλά πότε.
Βαλένθια: Περιορισμός δραστηριοτήτων λόγω ζέστης
Ακόμη και στην Ισπανία, όπου οι υψηλές θερμοκρασίες είναι συνηθισμένες, οι κάτοικοι περιγράφουν ένα πρωτόγνωρο καλοκαίρι. Ο 22χρονος φοιτητής μουσικής Φαμπιάν Λόπεθ χαρακτηρίζει το φετινό καλοκαίρι ως το θερμότερο που έχει βιώσει, με θερμοκρασίες που αγγίζουν τους 44 βαθμούς Κελσίου, περίπου δέκα βαθμούς υψηλότερες από πέρυσι. Αναφέρει ότι οι καθημερινές δραστηριότητες έχουν περιοριστεί σημαντικά, οι δρόμοι αδειάζουν, και αποφεύγονται οι μη κλιματιζόμενοι χώροι. Εκφράζει ανησυχία για το μέλλον, τονίζοντας την ανάγκη ριζικής αλλαγής του τρόπου ζωής εάν αυτές οι θερμοκρασίες παγιωθούν.
